Camerlengo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wapen van de Kardinaal-kamerheer tijdens het interregnum dat "Sede vacante" wordt genoemd.
Camerlengo stelt de dood vast van paus Leo XIII
Tarcisio Bertone, de huidige Camerlengo van de Rooms-katholieke Kerk

Camerlengo is het Italiaanse woord voor kamerheer. Het woord is samengesteld uit het Latijnse camera (kamer) en de Germaanse uitgang -ling.

Er waren tot 1995 twee soorten camerlengo's:

  1. Camerlengo van de Rooms-katholieke Kerk
  2. Camerlengo van het College van Kardinalen (tot 1995)

Beide functies worden nooit door één en dezelfde persoon bekleed.

Camerlengo van de rooms-katholieke Kerk[bewerken]

Nog specifieker staat de camerlengo van de rooms-katholieke Kerk bekend als "kardinaal-schatbewaarder", de tijdelijke beheerder van de pauselijke goederen en rechten, tussen het overlijden of terugtreden van een paus en de keuze van diens opvolger. In die periode is de camerlengo de belangrijkste functionaris binnen het Vaticaan. Het ambt bestaat al sinds de middeleeuwen. Toen gold de camerlengo ook als plaatsvervanger van de paus wanneer deze - tijdelijk - buiten Rome verbleef maar dat is, sinds er moderne communicatiemiddelen bestaan, niet meer het geval.

Een van de belangrijkste taken van de camerlengo was het vaststellen van de dood van een paus. Dat deed hij door drie keer aan de paus, bij zijn doopnaam, te vragen of hij sliep. In het geval van bijvoorbeeld paus Pius IX: "Ioanne, dormisne?" (Giovanni, slaap je?). Vervolgens tikte hij de paus drie maal op zijn voorhoofd met een speciaal hiertoe ontworpen zilveren hamertje, dat voorzien was van het wapen van de paus. Deze wijze van het vaststellen van de dood van de paus, is al lang in onbruik geraakt. Tegenwoordig bezoekt de camerlengo enkel samen met de lijfarts van de paus en enkele andere kardinalen het doodsbed. Men stelt de dood vast, en maakt een overlijdensakte op. Vervolgens wordt het hoofd van de overledene overdekt met een velum. De camerlengo stelt een akte van overlijden op en neemt de pontificale vissersring, met zegel, van diens hand. De ring wordt vernietigd door middel van een zilveren hamer, in het bijzijn van enkele getuigen.

Na het overlijden regelt de camerlengo alle aangelegenheden die te maken hebben met de pontificale begrafenis, het protocol en de organisatie van het conclaaf. Tijdens het interregnum, in het Vaticaan "Sede vacante" genoemd, voert de camerlengo een bijzonder wapen; hij vermeerdert zijn kardinaalswapen met de sleutels van Sint-Petrus en een baldakijn of ombrellino. Beiden zijn tekenen van de pauselijke macht. Bijzonder is dat de twee sleutels, die in het pauselijke wapen met een rood koord verbonden zijn, in het wapen van de camerlengo worden verbonden door rode koorden waaraan kwasten zitten die de rang van kardinaal aangeven.

De huidige camerlengo van de rooms-katholieke Kerk is Tarcisio Bertone, een Italiaanse kardinaal, die op 4 april 2007 door paus Benedictus XVI benoemd is. Bertone was tot oktober 2013 naast camerlengo tevens staatssecretaris van de Heilige Stoel.

Recente camerlengo's van de rooms-katholieke Kerk[bewerken]

Deze lijst is onvolledig. Weergegeven zijn de laatste tien camerlengo's van de rooms-katholieke Kerk in de geschiedenis.

Van Tot Naam Overleden of afgetreden paus(en)
25 mei 1914 5 november 1916 Francesco Salesio della Volpe Pius X
4 december 1916 18 november 1934 Pietro Gasparri Bernedictus XV
1 april 1935 2 maart 1939 Eugenio Pacelli Pius XI
11 december 1939 8 oktober 1941 Lorenzo Lauri
9 oktober 1958 30 september 1970 Benedetto Aloisi Masella [1] Pius XII
Johannes XXIII
16 oktober 1970 9 maart 1979 Jean-Marie Villot Paulus VI
Johannes Paulus I
5 mei 1979 25 maart 1985 Paolo Bertoli
25 maart 1985 21 maart 1993 Sebastiano Baggio
5 april 1993 4 april 2007 Eduardo Martínez Somalo Johannes Paulus II
4 april 2007 heden Tarcisio Bertone Benedictus XVI

Camerlengo van het College van Kardinalen[bewerken]

Tot 1995 was er naast de camerlengo van de Rooms-Katholieke Kerk, ook de Camerlengo van het College van Kardinalen. Deze had tot taak om de financiën van het College te beheren, en verslag te doen van de zittingen van het consistorie. Deze persoon werd steeds voor een jaar gekozen door de kardinalen zelf (dus niet door de paus). Deze periode van een jaar kon steeds worden verlengd. Tussen 1988 en 1995 was de Nederlandse kardinaal Johannes Willebrands de laatste Camerlengo van het College van Kardinalen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ten tijde van het overlijden van Pius XII was er géén camerlengo, waarop het College van Kardinalen in allerijl Benedetto Aloisi Masella tot camerlengo benoemde.