1830-1839

De jaren 1830-1839 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 19e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen

Belgische afscheiding

Belgische Revolutie, door Gustaaf Wappers, 1830

Poldermolen

• In Frankrijk brengt de Julirevolutie van 1830 de Julimonarchie aan de macht. Het Franse parlement kiest Lodewijk Filips van Orléans tot koning der Fransen. In augustus slaat de vlam over naar Brussel en begint de Belgische Revolutie.
• Het Voorlopig Bewind roept de onafhankelijkheid uit van de Zuidelijke Nederlanden onder de naam België. Het Nationaal Congres rondt de debatten af en keurt de Belgische Grondwet goed. Leopold I legt de eed af en wordt de eerste koning van België.
• Nederland probeert in de Tiendaagse Veldtocht de opstand alsnog te onderdrukken. Generaal Dibbets handhaaft zich in Maastricht.
• Als Engeland en Frankrijk een ultimatum stellen, moet Nederland zich terugtrekken.
• In de Volhardingspolitiek weigert Nederland lange tijd om zich bij de afscheiding van België neer te leggen. Maar in de loop van de jaren gaat de discussie steeds meer over de voorwaarden van de scheiding. Hoe wordt de staatsschuld verdeeld? Wat wordt de grens?
• In 1839 ondertekent Willem I ten slotte het Verdrag van Londen en erkent daarmee het Koninkrijk België. Nederlands Limburg komt weer terug bij Nederland.

Europa

• De 'Novemberopstand' van 1830 in Congres-Polen leidt in 1831 tot het inperken van de autonomie door de Russische regering. De Republiek Krakau komt in 1833 onder Oostenrijks toezicht te staan, en wordt in 1836 - 1837 door Wenen bezet.
• In Spanje volgt in 1833 de kleine prinses Isabella haar overleden vader Ferdinand VII op, vertegenwoordigd door haar moeder Maria Christina als regent. Dit wordt niet door iedereen geaccepteerd en het verzet leidt tot de Eerste Carlistenoorlog die duurt van 1833 tot 1839.
• In 1834 wordt een nieuwe Quadruple Alliantie gevormd tussen Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje en Portugal om de onafhankelijkheid van België te garanderen en de koninginnen Isabella II van Spanje en Maria II van Portugal te steunen tegen troonpretendenten.
• Een cholera-epidemie die in 1817 in Brits-Indië is uitgebroken, bereikt in 1831 Europa. In Nederland overlijden in 1833 5000 mensen aan de ziekte.

Nederland

• De voortdurende mobilisatie van het leger brengt Nederland op de rand van een staatsbankroet. Internationaal raakt de regering van Willem I in een isolement.
• Door de Belgische opstand komt in Nederland een eind aan de betrekkelijke persvrijheid. Alleen het Amsterdamse Algemeen Handelsblad en de Arnhemsche Courant laten nog af en toe voorzichtig een kritisch geluid horen. In 1837 wordt echter De Gids opgericht.
• Afscheiding van 1834: Na de schorsing van de dominee van Ulrum Hendrik de Cock scheiden de gereformeerden zich af van de Hervormde Kerk. De regering probeert de alternatieve diensten te voorkomen door het samenscholingsverbod uit de Napoleontische tijd weer uit de kast te halen. Maar de eenheid van de protestanten in Nederland is voltooid verleden tijd.

Economie

• Gedwongen door het economische isolement waarin Maastricht na de Belgische Opstand is terechtgekomen, ontwikkelt Petrus Regout in korte tijd een industrieel imperium. Dit is noodzakelijk geworden omdat de Nederlandse regering een importverbod op Belgische producten instelt. In 1834 koopt hij een stoommachine en hij ronselt eveneens een aantal slijpers uit Wallonië en Frankrijk. Aldus begint hij een kristalslijperij (stoomglasfabriek). In 1834 begint hij eveneens een spijkerfabriek en in 1836 een aardewerkfabriek. In 1838 wordt een glasblazerij geopend.
• De Nederlandse Handelmaatschappij besluit haar textielfabrieken te verplaatsen van Haarlem en Leiden naar Twente, waar de boerenbevolking dankzij haar huisnijverheid over enige technische kennis beschikt. Secretaris Willem de Clercq weet tijdens een bijeenkomst in Hengelo de Engelse katoenfabrikant Thomas Ainsworth ertoe te bewegen de Twentse bevolking het gebruik van nieuwe Engelse machines zoals de snelschietspoel aan te leren.
• In Brabant, met name Tilburg en Helmond, bloeien op die manier ook fabrieken van katoenen en wollen stoffen op. De handel in textiel is noodzakelijk om te voorkomen dat de Britten binnen korte tijd de Indische markt zullen heroveren.

Kolonialisme

• Franse troepen bezetten Algerije en verdrijven de Bey van Algiers. Ze richten het Frans Vreemdelingenlegioen op. In 1832 begint Abd al-Kader een guerrilla tegen het koloniaal bestuur.
• In de eerste 10 jaar van het Cultuurstelsel stijgt de uitvoer van Java naar Nederland met bijna 600%: van 11,3 naar 66,1 miljoen gulden.
• Nederland voert in de Padangse Bovenlanden strijd tegen islamitische opstandelingen.

Amerika

• In de Verenigde Staten verschijnt het blad Liberator van de radicale journalist William Lloyd Garrison, die het voortouw neemt in de strijd tegen de slavernij.

Het corioliseffect zichtbaar bij de orkaan Elena

Wetenschap, techniek en cultuur

• Van 1831 tot 1836 reist Charles Darwin met het schip de Beagle langs de kusten van Latijns-Amerika. Hij doet waarnemingen die hij 25 jaar later zal verwerken in zijn boek On the origine of species.
• Michael Faraday ontdekt de elektromagnetische inductie. Daaruit volgt weer de uitvinding in 1832 van de industriële dynamo.
• De componist Giacomo Meyerbeer en zijn librettist Eugène Scribe winnen Parijs en heel Europa voor zich met opera's als Les Huguenots.

Innovatie

• De ontwikkeling van de elektrische telegraaf van Pavel Schilling leidt tot de uitvinding en ontwikkeling van het morse door Samuel Morse. Hij wordt in korte tijd wereldberoemd door zijn telegraaf, die eenvoudiger van constructie is dan de meeste andere systemen en waarbij slechts twee draden nodig zijn voor een verbinding.
• Ontwikkeling van de Daguerreotype en de Calotypie, voorlopers van de fotografietechniek.
• Rond 1830 wordt het Bremergroen als verfstof vervangen door het grachtengroen.

Spoorwegen

• Na 1830 levert John Cockerill de rails en locomotieven voor de eerste spoorwegen van het onafhankelijke België en van de rest van het Europese vasteland. In 1838 vormt hij het eerste grote geïntegreerde industriële complex met hoogovens, staalgieterij, walserijen, smederijen en constructiewerkplaatsen, aan de oevers van de Maas, ontsloten door een eigen haven en via spoorwegen verbonden met nabijgelegen erts- en kolenmijnen.
• 1835 - 5 mei - De eerste trein op het vasteland van Europa rijdt in België, tussen Brussel en Mechelen. Nederland heeft in september 1839 ook een spoorlijn: Amsterdam - Haarlem.