Victor de Stuers
| Victor de Stuers | ||||
 |
||||
| Victor de Stuers, schilderij van P. de Josselin de Jong | ||||
| Naam | Victor Eugène Louis de Stuers | |||
| Geboren | Maastricht, 20 oktober 1843 | |||
| Overleden | Den Haag, 21 maart 1916 | |||
| Titulatuur | Jhr. mr. | |||
|
||||
Jhr. mr. Victor Eugène Louis de Stuers (Maastricht, 20 oktober 1843 - Den Haag, 21 maart 1916) was een Nederlands advocaat, ambtenaar en politicus. Hij wordt algemeen beschouwd als de oprichter van de Nederlandse monumentenzorg.
Inhoud |
[bewerken] Persoonlijk leven
Hij trouwde in 1893 met Aurelia Carolina gravin van Limburg Stirum, vrouwe van de Wiersse (1853-1906). Zij kregen één kind: jkvr. Alice de Stuers, vrouwe van de Wiersse (1895-1988), die in 1926 trouwde met William Edward Gatacre (1878-1953).
[bewerken] Studie en ambtelijke loopbaan
Hij begon in 1861 een studie rechten te Leiden, promoveerde daar in 1869 op een proefschrift over de verhouding van de volksvertegenwoordigers tot de kiezers en vestigde zich als advocaat in Den Haag. Reeds als student toonde hij belangstelling in de nasporing en instandhouding van historische bouw- en kunstwerken. Hij bewerkte bij minister Geertsema de instelling der commissie van Rijksadviseurs voor de Monumenten en onder het volgend ministerie de splitsing van de afdelingen Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, zodat hij op 22 juni 1875 benoemd werd als referendaris voor de beide laatstgenoemde takken. Hij legde daarop het secretariaat bij de Rijksadviseurs neer.
De katholieke De Stuers had een fundamenteel andere opvatting over kunstpolitiek dan Thorbecke, die de laatste decennia het beleid had bepaald. Was volgens de liberale minister kunst geen overheidszaak, De Stuers zag de kunst als mogelijkheid om het volk op te voeden.
[bewerken] Rijksmuseum
Als hoogste ambtenaar voor kunsten was Victor de Stuers opdrachtgever bij de bouw van een Rijksmuseum in Amsterdam. Hij koos zijn mede-Limburger en mede-katholiek Pierre Cuypers als architect, tot ontstemming van de koning die vond dat alleen een Delfts ingenieur deze opdracht had kunnen volvoeren. De Stuers schoof ook inhoudelijk met de opdracht: het gebouw zou geen 17e eeuws uiterlijk krijgen maar meer een oudhollands. Kritici noemden het "een paaps ontwerp". Minister Heemskerk steunde hem, maar de koning weigerde het museum te openen. De bouw was driemaal zo duur uitgevallen als begroot (2,25 miljoen gulden i.p.v. 750.000 gulden).
[bewerken] Politiek
De Stuers was lid van de Tweede Kamer voor de Roomsch-Katholieken van 9 december 1901 tot 18 september 1905; idem voor de Roomsch-Katholieke Kiesvereniging van 19 september 1905 tot 20 september 1909; idem van 28 september 1909 tot 18 september 1913 en van 15 februari 1914 tot zijn dood op 21 maart 1916.
De Stuers schreef over de onderwerpen kunst en wetenschap en daarmee verbonden aangelegenheden talrijke artikelen en stukken in verschillende bladen, zoals: Le Courrier de la Meuse, Publications de la société hist. et archéolog. du Limbourg, het Leidsch Dagblad, Het Vaderland, De Nederlandsche Spectator, Obreen's Archief, Kunstkronijk, De Kunstbode, Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage, Nieuwe Rotterdamsche Courant, De Gids, Haarlemsche Courant enz. Hiervan bestaan enkele opstellen in overdruk:
- Holland op zijn smalst, De Gids 1873 - alhier online te raadplegen in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren;
- Iteretur decoctum, ald. 1874;
- Unitis conjunctibus, ald. 1875;
- De Ruïne van Brederode, Kunstbode, 1879;
- Het groot Auditorium, voormalige kapittelzaal van den Dom te Utrecht, ald. 1881.
Afzonderlijk verschenen:
- Da capo. Een woord over regeering, kunst en oude monumenten, 's-Grav. 1875;
- Beknopte beschr. van de kunstvoorwerpen, tentoongesteld in het Kon. kab. van schilderijen te 's-Grav., ald. 1875, herhaaldelijk gedrukt;
- Het Binnenhof te 's-Grav., 1891.
[bewerken] Literatuur
- J.A.C. Tillema (1982): Victor de Stuers : ideeën van een individualist, Assen, uitgeverij Van Gorcum
- Jos Perry (2004): Ons fatsoen als natie - Victor de Stuers 1843-1916, Amsterdam, uitgeverij Sun
Bronnen, noten en/of referenties:
- Dit artikel is geheel of gedeeltelijk gebaseerd op een artikel uit het Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde van F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks uit 1888-1891, dat vanwege zijn ouderdom vrij is van auteursrechten.
 |
Zie de categorie Victor Eugène Louis de Stuers van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
