Kaapkolonie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Kaapkolonie
Nederlandse vlag	Britse vlag
De Kaapkolonie op zijn grootst.
Hoofdstad	Kaapstad
Bestaan	1652 - 1910
Verworven door	Jan van Riebeeck
Afgestaan aan	Unie van Zuid-Afrika
Tegenwoordig	Zuid-Afrika
Oppervlakte	145.000km2 (op het hoogtepunt)
Inwoners	1500 (1650) 2100 (1700) 8000 (1750) 18000 (1800)
Munteenheid	Guldens van de VOC, Ponden

De Kaapkolonie was een Nederlandse en later Britse kolonie rond Kaapstad in het huidige Zuid-Afrika. Deze kolonie had eigenlijk alleen een verversingstation moeten worden voor de VOC om de reis naar India te vergemakkelijken. Door de vele scheepvaart en emigratie van Nederlanders (vooral Zeeuwen), en later ook Fransen, Duitsers en Engelsen groeide het uit tot een ware kolonie in de loop van de 17e eeuw. De Kaapkolonie is koloniaal bezit geweest van zowel Groot-Brittanië als Nederland, in dit artikel worden beiden behandeld.

Inhoud 1 Nederlandse geschiedenis 1.1 Bestuurders 1e Nederlandse Kaapkolonie (1652-1797) 2 Britse geschiedenis 2.1 Bestuurders 1e Britse Kaapkolonie (1797-1803) 2.2 Bestuurders 2e Nederlandse Kaapkolonie (1803-1806) 2.3 Bestuurders 2e Britse Kaapkolonie (1806-1910) 3 Ex-kolonie

[bewerk] Nederlandse geschiedenis

Op 6 april 1652 stichtte Jan van Riebeeck in opdracht van de VOC een verversingsstation bij Kaap de Goede Hoop. Schepen van de VOC op weg naar Nederlands-Indië konden hier vers water, groente en fruit inslaan. Hierdoor kreeg Kaapstad de bijnaam: De Herberg van Twee Oceanen.

Het versterkte station groeide snel uit tot een Nederlandse kolonie, ondanks dat de VOC het verboden had om gebieden te koloniseren. In Kaapstad en omgeving herinneren veel gebouwen en plaatsnamen aan die tijd. Eerst vestigden de kolonisten zich vooral in Kaapstad - aan de kust - en Stellenbosch, in het binnenland. Later werd ook buiten deze steden op grote schaal gekoloniseerd. In de Kaapkolonie woonden, in tegenstelling tot andere Nederlandse koloniën, vooral boeren.

Met de oorspronkelijke bewoners (de Khoikhoi en de San) werd eerst handel gedreven, maar deze kwamen in verzet toen zij erachter kwamen dat deze vreemdelingen permanent wilden vestigen en het gebied wilden overheersen. Daardoor werden ze verdreven uit de gekoloniseerde gebieden. Er werd erg op ze neergekeken en kregen de spottende bijnamen als: Hottentotten en Bosjesmannen. Hierdoor dunden deze stammen erg uit in aantal, ook door Europese ziektes waar ze niet tegen bestand waren. Sommige traden in dienst van hun nieuwe overheersers.

Omdat deze inboorlingen niet zo gewillig waren werden er al vrij snel na de stichting slaven ingevoerd uit West-Afrika en Maleisië. Deze slaven hadden in verhouding met Amerika en de rest van Afrika een dragelijk leven, al werden ze niet in de watten gelegd.

[bewerk] Bestuurders 1e Nederlandse Kaapkolonie (1652-1797)

Periode
1652-1662	Jan van Riebeeck (1619-1677)	commandeur
1662-1666	Zacharias Wagener	commandeur
1666-1668	Cornelis van Qualberg	commandeur
1668-1670	Jacob van Borghorst	commandeur
1670-1671	Pieter Hackius	commandeur en gouverneur
1671-1672	Waarnemende raad
1672	Albert van Breugel	waarnemend commandeur
1672-1676	IJsbrand Godske	gouverneur
1676-1678	Johan Bax van Herenthals	commandeur
1678-1679	Hendrik Crudorp	waarnemend commandeur
1679-1699	Simon van der Stel (1639-1712)	commandeur, vanaf 1691 gouverneur
1699-1707	Willem Adriaan van der Stel (1664-1733)	gouverneur
1707-1708	Johannes Cornelis D'Ablaing	waarnemend gouverneur
1708-1711	Louis van Assenburg	gouverneur
1711-1714	Willem Helot	waarnemend gouverneur
1714-1724	Maurits Pasques de Chavonnes	gouverneur
1724-1727	Jan de la Fontaine	waarnemend gouverneur
1727-1729	Pieter Gijsbert Noodt	gouverneur
1729-1737	Jan de la Fontaine	waarnemend gouverneur, vanaf 1730 gouverneur
1737	Adriaan van Kervel	gouverneur
1737-1739	Daniel van den Hengel	waarnemend gouverneur
1739-1750	Hendrik Swellengrebel (1700-1763)	gouverneur
1751-1771	Rijk Tulbagh (1699-1771)	gouverneur
1771-1785	Baron Joachim van Plettenberg (1739-1793)	waarnemend gouverneur, vanaf 1774 gouverneur
1785-1791	Cornelis Jacob van de Graaff	gouverneur
1791-1792	Johan Isaac Reinus (Rhenius)	waarnemend gouverneur
1792-1793	Sebastiaan Cornelis Nederburgh	commissarissen generaal
	Simon Hendrik Frijkenius
1793-1795	Abraham Josias Sluysken	commissaris generaal

[bewerk] Britse geschiedenis

In 1797 nemen de Britten zonder al teveel moeite de macht over van de Nederlanders in de Kaapkolonie, in 1803 wordt deze echter terugveroverd door de Nederlanders, om in 1806 definietief in Britse handen te vallen.

[bewerk] Bestuurders 1e Britse Kaapkolonie (1797-1803)

• George Macartney, Earl Macartney (1797 - 1798)
• Francis Dundas (1798 - 1799)
• Sir George Yonge (1799 - 1801)
• Francis Dundas (1801 - 1803)

[bewerk] Bestuurders 2e Nederlandse Kaapkolonie (1803-1806)

• Jacob Abraham Uitenhage de Mist (1803 - 1804)
• Jan Willem Janssens (1803 - 1806)

[bewerk] Bestuurders 2e Britse Kaapkolonie (1806-1910)

• Sir David Baird (1806 - 1807)
• Henry George Grey (1807)
• Du Pré Alexander, 2nd Earl of Caledon (1807 - 1811)
• Henry George Grey (1811)
• Sir John Francis Cradock (1811 - 1814)
• Robert Meade (1813 - 1814)
• Charles Somerset (1814 - 1826)
• Sir Rufane Shaw Donkin (1820 - 1821)
• Richard Bourke (acting) (1826 - 1828)
• Sir Galbraith Lowry Cole (1828 - 1833)
• Thomas Francis Wade (1833 - 1834)
• Benjamin d'Urban (1834 - 1838)
• Sir George Thomas Napier (1838 - 1844)
• Sir Peregrine Maitland (1844 - 1847)
• Sir Henry Pottinger (1847)
• Sir Harry Smith (1847 - 1852)
• George Cathcart (1852 - 1854)
• Charles Henry Darling (1854)
• Sir George Grey (1854 - 1861)
• Robert Henry Wynyard (1859 - 1860)
• Robert Henry Wynyard (1861 - 1862)
• Sir Philip Edmond Wodehouse (1862 - 1870)
• Charles Craufurd Hay (1870)
• Sir Henry Barkly (1870 - 1877)
• Henry Bartle Frere (1877 - 1880)
• Henry Hugh Clifford (1880)
• Sir George Cumine Strahan (1880 - 1881)
• Hercules Robinson (1881 - 1889)
• Sir Leicester Smyth (1881)
• Sir Leicester Smyth (1883 - 1884)
• Sir Henry D'Oyley Torrens (1886)
• Henry Augustus Smyth (1889)
• Henry Brougham Loch (1889 – 1895)
• Sir William Gordon Cameron (1891 - 1892)
• Sir William Gordon Cameron (1894)
• Hercules Robinson (2nd time) (1895 - 1897)
• Sir William Howley Goodenough (1897)
• Alfred Milner (1897 - 1901)
• Sir William Francis Butler (1898 - 1899)
• Walter Hely-Hutchinson (1901 - 1910)
• Sir Henry Jenner Scobell (1909)

De Britten hadden echter weinig respect voor de Nederlandse gebruiken en cultuur, en hielden de Afrikaners of Boeren (zoals de voormalige kolonisten zich vooral noemden) stevig onder de duim. Hierdoor trokken veel Boeren naar het binnenland (De Grote Trek). Hier stichten zij vele grote en kleine onafhankelijke republieken. Dit leidt aan het eind van de 19e en het begin van de 20e eeuw tot 2 grote oorlogen tussen de Boeren en de Britten, de Boerenoorlogen.

[bewerk] Ex-kolonie

Vanaf 1910 maakt het gebied deel uit van de Unie van Zuid-Afrika (deel van het Britse rijk) en vanaf 1961 van de Republiek Zuid-Afrika, in deze tijd werd het gebied de Kaapprovincie genoemd. In 1994, na het einde van de apartheid, werd het gebied gesplitst in de provincies West-Kaap, Oost-Kaap, Noord-Kaap en (een gedeelte van) de Noordwestelijke Provincie.