Mauna Kea-observatorium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Mauna Kea vanuit het noordwesten, met v.l.n.r. de koepels van de Subaru-telescoop, de beide Keck-telescopen en de IRTF
Aan de voet van Puʻu Poliʻahu, een van de kraters op Mauna Kea. Van links naar rechts: het Caltech Submillimeter Observatory, de James Clerk Maxwell Telescope, en vier van de antennas van het Submillimeter Array.
Op 2800m hoogte bevindt zich het Onizuka Center for International Astronomy (Hale Pohaku), waar astronomen overdag verblijven. Op de afbeelding de slaapgelegenheden.

Het Mauna Kea-observatorium is een stelsel van vlak bij elkaar gevestigde astronomische observatoria op de 4.200 m hoge piek van de slapende vulkaan Mauna Kea op Hawaï. Het is heden ten dage een van de belangrijkste observatoria ter wereld. Hoewel de telescopen op de Mauna Kea door verschillende universiteiten en andere instituten uit in totaal 11 verschillende landen worden geëxploiteerd, worden ze gezamenlijk het Mauna Kea-observatorium genoemd.

De locatie is bijzonder geschikt voor een observatorium, omdat op deze hoogte de lucht reeds zo ijl en extreem droog is (een vereiste voor infraroodastronomie), de top gewoonlijk boven de wolken (inversielaag) ligt (waardoor het aantal heldere nachten zeer groot is) en de lucht weinig turbulent is zodat astronomische opnames van hoge kwaliteit mogelijk zijn.

Tussen 1968 en 1999 werden in totaal negen spiegeltelescopen voor zichtbaar en infrarood licht in bedrijf genomen, waaronder de Gemini North-telescoop en de Subaru-telescoop, ieder met een hoofdspiegel van ca. 8 m, en de beide Keck-telescopen, die een uit een groot aantal zeshoekige segmenten bestaande hoofdspiegel van 10 m hebben en een tijdlang de grootste telescopen ter wereld waren, totdat in juli 2007 de Large Binocular Telescope in Arizona (VS) in gebruik werd genomen. Deze twee Keck-telescopen kunnen ook gezamenlijk worden gebruikt voor interferometrie.

Behalve optische telescopen bevinden zich hier ook drie telescopen voor het sub-millimeterbereik. De oudste is het Caltech Submillimeter Observatory. Nederland is voor 20% betrokken bij de James Clerk Maxwell Telescope. Het Sub-millimeter Array, bestaande uit acht antennes met een diameter van elk 6 m, is in 2002 in gebruik genomen. Tot slot herbergt het Mauna Kea-observatorium nog een radiotelescoop van 25 m diameter, die samen met negen andere radiotelescopen over de hele wereld (het Very Long Baseline Array) als radio-astronomische interferometer wordt gebruikt (een zogenaamde very long baseline interferometer).

Op Mauna Kea zal binnenkort de Thirty Meter Telescope gebouwd worden.[1]

Het terrein als geheel staat onder beheer van het Instituut voor Astronomie van de Universiteit van Hawaï, locatie Hilo.

Overzicht telescopen[bewerken]

Telescopen op Mauna Kea
Telescoop Diameter Soort Eigenaar Sinds
UH 2.2m 2,2 m Optisch/infrarood Universiteit van Hawaï 1970
United Kingdom Infrared Telescope (UKIRT) 3,8 m Infrarood Verenigd Koninkrijk 1979
Infrared Telescope Facility (IRTF) 3,0 m Infrarood NASA 1979
Canada-France-Hawaii Telescope (CFHT) 3,6 m Optisch/infrarood Canada, Frankrijk, Universiteit van Hawaï 1979
Caltech Submillimeter Observatory (CSO) 10,4 m Submillimeter Caltech, NSF 1987
James Clerk Maxwell Telescope (JCMT) 15 m Submillimeter, millimeter Verenigd Koninkrijk, Canada, Nederland 1987
Een antenne van het Very Long Baseline Array 25 m Radio NRAO, AUI, NSF 1992
Keck I 10 m Optisch/infrarood Caltech, California Association for Research in Astronomy 1992
Keck II 10 m Optisch/infrarood Caltech, California Association for Research in Astronomy 1996
Subaru-telescoop 8,2 m Optisch/infrarood NOAJ (Japan) 1999
Gemini-Noord 8,1 m Optisch/infrarood Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Canada, Chili, Australië, Argentinië, Brazilië 1999
Submillimeter Array (SMA) 8 × 6 m Submillimeter-interferometer Smithsonian Astrophysical Observatory, Taiwan 2002
Hoku Kea 0,9 m Optisch Universiteit van Hawaï 2010

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. http://www.tmt.org/observatory/site-information