Mauna Kea-observatorium
Het Mauna Kea-observatorium is eigenlijk een groep van vlak bij elkaar gevestigde astronomische observatoria. Deze bevinden zich op de 4.200 m hoge piek van de slapende vulkaan Mauna Kea op Hawaï, het grootste eiland van de Hawaï-archipel. Het is heden ten dage een van de belangrijkste observatoria ter wereld. Hoewel de telescopen op de Mauna Kea door verschillende universiteiten en andere instituten uit in totaal 11 verschillende landen worden geëxploiteerd, worden ze gezamenlijk het Mauna Kea-observatorium genoemd.
De locatie is bijzonder geschikt voor een observatorium, omdat op deze hoogte de lucht reeds zo ijl en extreem droog is (een vereiste voor infraroodastronomie), de top gewoonlijk boven de wolken (inversielaag) ligt (waardoor het aantal heldere nachten zeer groot is) en de lucht weinig turbulent is zodat astronomische opnames van hoge kwaliteit mogelijk zijn.
Tussen 1968 en 1999 werden in totaal negen spiegeltelescopen voor zichtbaar en infrarood licht in bedrijf genomen, waaronder de Gemini North-telescoop en de Subaru-telescoop, ieder met een hoofdspiegel van ca. 8 m, en de beide Keck-telescopen, die een uit een groot aantal zeshoekige segmenten bestaande hoofdspiegel van 10 m hebben en een tijdlang de grootste telescopen ter wereld waren, totdat in juli 2007 de Large Binocular Telescope in Arizona (VS) in gebruik werd genomen. Deze twee Keck-telescopen kunnen ook gezamenlijk worden gebruikt voor interferometrie.
Behalve optische telescopen bevinden zich hier ook drie telescopen voor het sub-millimeterbereik. De oudste is het Caltech Submillimeter Observatory. Nederland is voor 20% betrokken bij de James Clerk Maxwell Telescope. Het Sub-millimeter Array, bestaande uit acht antennes met een diameter van elk 6 m, is in 2002 in gebruik genomen. Tot slot herbergt het Mauna Kea-observatorium nog een radiotelescoop van 25 m diameter, die samen met negen andere radiotelescopen over de hele wereld (het Very Long Baseline Array) als radio-astronomische interferometer wordt gebruikt (een zogenaamde very long baseline interferometer).
Op Mauna Kea zal binnenkort de Thirty Meter Telescope gebouwd worden.[1]
Het terrein als geheel staat onder beheer van het Instituut voor Astronomie van de Universiteit van Hawaï, locatie Hilo.
Overzicht telescopen[bewerken]
| Telescoop | Diameter | Soort | Eigenaar | Sinds |
|---|---|---|---|---|
| UH 2.2m | 2,2 m | Optisch/infrarood | Universiteit van Hawaï | 1970 |
| United Kingdom Infrared Telescope (UKIRT) | 3,8 m | Infrarood | Verenigd Koninkrijk | 1979 |
| Infrared Telescope Facility (IRTF) | 3,0 m | Infrarood | NASA | 1979 |
| Canada-France-Hawaii Telescope (CFHT) | 3,6 m | Optisch/infrarood | Canada, Frankrijk, Universiteit van Hawaï | 1979 |
| Caltech Submillimeter Observatory (CSO) | 10,4 m | Submillimeter | Caltech, NSF | 1987 |
| James Clerk Maxwell Telescope (JCMT) | 15 m | Submillimeter, millimeter | Verenigd Koninkrijk, Canada, Nederland | 1987 |
| Een antenne van het Very Long Baseline Array | 25 m | Radio | NRAO, AUI, NSF | 1992 |
| Keck I | 10 m | Optisch/infrarood | Caltech, California Association for Research in Astronomy | 1992 |
| Keck II | 10 m | Optisch/infrarood | Caltech, California Association for Research in Astronomy | 1996 |
| Subaru-telescoop | 8,2 m | Optisch/infrarood | NOAJ (Japan) | 1999 |
| Gemini-Noord | 8,1 m | Optisch/infrarood | Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Canada, Chili, Australië, Argentinië, Brazilië | 1999 |
| Submillimeter Array (SMA) | 8 × 6 m | Submillimeter-interferometer | Smithsonian Astrophysical Observatory, Taiwan | 2002 |
| Hoku Kea | 0,9 m | Optisch | Universiteit van Hawaï | 2010 |
Externe links[bewerken]
- Website van het Mauna Kea-Observatorium
- Luchtfoto van het observatorium en plattegrond met bijbehorende legenda
- Webcams op Mauna Kea
Referenties[bewerken]
 |
Zie de categorie Mauna Kea Observatory van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
