De telescoop in zijn montering
De koepel van de telescoop
De Haletelescoop is de 5,1 meter (200 inch) spiegeltelescoop van het Palomar-observatorium in Californië, genoemd naar George Ellery Hale die de telescoop ontwierp en de bouw ervan leidde. Hij stierf echter voor de telescoop voltooid was.
De Haletelescoop was in zijn tijd een revolutionair instrument met een tweemaal zo grote spiegel als de Hookertelescoop van Mount Wilson-observatorium, zijn voorganger en directe concurrent. Bij de constructie werden vele vernieuwende technologieën toegepast, zoals een opgedampte aluminium coating en glas met een zeer lage uitzettingscoëfficiënt. De telescoop was groot genoeg om een waarnemer in een kleine cabine bij het primaire brandpunt van de spiegel te herbergen. Ook de montering was revolutionair, met een hoefijzervormig eindstuk dat de telescoop in staat stelde waarnemingen in de buurt van de noordelijke hemelpool te doen, iets wat de Hookertelescoop, die in een rechthoekig raam hing, niet kon. Vanaf de bouw in 1948 tot 1976 was het de telescoop met de grootste spiegel.
| Overzicht optische telescopen groter dan 4 meter |
| Naam |
Diameter (m) |
Spiegel |
Nationaliteit van de sponsors |
Locatie |
In gebruik |
| A. „Extreem grote telescopen” (diameter > 20 m): |
| European Extremely Large Telescope (E-ELT) |
42 |
984 segm. à 1,45 m |
ESO-landen |
Cerro Armazones, Chili |
gepland ca. 2018 |
| Thirty Meter Telescope (TMT) |
30 |
492 segm. à 1,4 m |
VS, Canada, Japan, China |
Mauna Kea-observatorium, Hawaï |
gepland ca. 2018 |
| Giant Magellan Telescope (GMT) |
24,5 |
7 spiegels à 8,4 m |
VS, Australië, Korea |
Las Campanas-observatorium, Chili |
gepland ca. 2019 |
| B. Overige telescopen groter dan 4 meter: |
| Very Large Telescope 1 t/m 4 |
4 × 8,2 = 32,8 |
4 × enkel |
ESO-landen + Chili |
Paranal-observatorium, Chili |
1998 - 2001 |
| Keck-telescopen I en II |
2 × 10 = 20 |
gesegmenteerd |
VS |
Mauna Kea-observatorium, Hawaï |
1993, 1996 |
| Large Binocular Telescope (LBT) |
2 × 8,4 = 11,8 |
2 × enkel |
VS, Italië, Duitsland |
Mount Graham Int.-obs., Arizona |
2007 |
| Gran Telescopio Canarias (GTC) |
10,4 |
gesegmenteerd |
Spanje, Mexico, VS |
Obs. R. de los Muchachos, Can. Eil. |
2006 |
| Southern African Large Telescope (SALT) |
9,5 |
gesegmenteerd |
Zd.-Afrika, VS, VK, Duitsland, Polen, Nw.-Zeeland |
South African Astron. Obs., Zd.-Afrika |
2005 |
| Hobby-Eberly-telescoop (HET) |
9,2 |
gesegmenteerd |
VS, Duitsland |
McDonald-observatorium, Texas |
1997 |
| Subaru-telescoop (JNLT) |
8,3 |
enkel |
Japan |
Mauna Kea-observatorium, Hawaï |
1999 |
| Gemini North |
8,1 |
enkel |
VS, VK, Canada, Chili, Australië, Argentinië, Brazilië |
Mauna Kea-observatorium, Hawaï |
1999 |
| Gemini South |
8,1 |
enkel |
VS, VK, Canada, Chili, Australië, Argentinië, Brazilië |
Cerro Pachón, Chili |
2001 |
| Atacama-obs. v.d. Univ. van Tokio (TAO) |
6,5 |
enkel |
Japan |
Cerro Chajnantor, Chili |
2011? |
| Multiple/Magnum Mirror Telescope (MMT) |
6,5 |
enkel |
VS |
Fred L. Whipple Obs., Arizona |
1987, 2002 |
| Magellan-1 (‘W. Baade’) en -2 (‘L. Clay’) |
6,5 |
enkel |
VS |
Las Campanas-observatorium, Chili |
2000, 2002 |
| Bolshoi Teleskop Alt-azimutalnyi (BTA-6) |
6 |
enkel |
Rusland |
Zelentsjoekskaja, Karatsjaj-Tsjerk. (Rusl.) |
1976 |
| Large Zenith Telescope (LZT) |
6 |
vloeibaar |
Canada, Frankrijk |
M. Knapp Research Forest, Brits-Columbia |
2003 |
| Haletelescoop |
5 |
enkel |
VS |
Palomar-observatorium, Californië |
1948 |
| William Herschel-telescoop |
4,2 |
enkel |
VK, Nederland, Spanje |
Obs. R. de los Muchachos, Can. Eil. |
1987 |
| Southern Astrophys. Res. Telescope (SOAR) |
4,1 |
enkel |
VS, Brazilië |
Cerro Pachón, Chili |
2002 |
| Niet opgenomen zijn telescopen die nog overwogen worden (zoals de Overwhelmingly Large Telescope (OWL), voorlopig opgeschort, zie ESO). |
