Fyra

Fyra Een Fyra V250-treinstel. Algemene informatie Land Nederland en België Website www.fyra.com Bedrijfsstructuur Moederbedrijf NS Hispeed en NMBS Beheer Vloot 20 V250-treinstellen Trajecten HSL-Zuid, HSL 4 Stations 10 (verwacht) Portaal    Openbaar vervoer

De vervangende trein tot de komst van de V250, een TRAXX-locomotief met intercityrijtuigen.

De tijdelijke dienst met getrokken treinen op de HSL tussen Rotterdam en Amsterdam. Hier wachtend op vertrek in Rotterdam.

De tijdelijke dienst met getrokken treinen op de HSL tussen Breda en Amsterdam. Hier wachtend op vertrek in Breda.

Fyra is de merknaam voor de hogesnelheidstreindienst die gebruik maakt van de HSL-Zuid in Nederland en de HSL 4 in België. De dienstregeling begon in 2009. De treinen onder de naam Fyra worden gezamenlijk geëxploiteerd door NS Hispeed en de NMBS. De Fyra deelt de hogesnelheidslijn met de Thalys. Voor de dienst zullen 16 V250-treinstellen worden geleverd aan de High Speed Alliance (HSA) en 4 aan de NMBS.

Naam

Tijdens een perspresentatie te Amsterdam-Watergraafsmeer op 7 juli 2009 kreeg het nieuwe merk dat de diensten moet gaan exploiteren, de officiële naam Fyra. Deze is (evenals 'Thalys') bedacht door het merknamenbureau Globrands Naming & Strategy met de volgende argumentatie: "De naam is internationaal makkelijk uit te spreken en is een sterke, korte naam. Hij heeft de associatie met 'trots' en 'zelfvertrouwen'. Daarnaast betekent het ook vier in het Zweeds. Vier kan gezien worden als de vier steden waartussen gereden zou moeten gaan worden (Amsterdam, Rotterdam, Antwerpen en Brussel)".

Dienstuitvoering

Er is een halfuurdienst Amsterdam Centraal – Schiphol – Rotterdam Centraal – Breda.

Geschiedenis

De eerste Fyra-treindienst is gestart op 7 september 2009. In eerste instantie werd alleen tussen Amsterdam en Rotterdam gereden, één keer per uur, alleen maandag tot en met vrijdag, met maximaal 160 km/h. Stapsgewijs is de dienstregeling uitgebreid: sinds 12 april 2010 werd ook in het weekend en op feestdagen gereden, sinds 4 oktober 2010 werd in halfuursdienst, en vanaf 12 december 2010 ook in het weekeinde. Ten slotte werd de dienst per 3 april 2011 doorgetrokken naar Breda.

Materieel

De Fyra-treindiensten zullen worden gereden met treinen van het type V250 (ook Albatros genoemd), die door de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda worden gebouwd. Deze treinen hebben een maximumsnelheid van 250 km/h. Omdat deze treinen pas ergens 2012 in dienst gaan, worden eerst aangepaste intercity-treinen gebruikt: TRAXX-locomotieven met intercity-rijtuigen. De maximumsnelheid voor deze treinen is 160 km/h.

Routes

De naam Fyra wordt gebruikt voor binnenlandse shuttlediensten en zal ook gebruikt gaan worden voor de internationale treinen die de huidige Beneluxdienst gaan vervangen.

Nederlandse shuttlediensten

• Amsterdam Centraal – Schiphol – Rotterdam Centraal – Breda (halfuurdienst)

Nederlands-Belgische shuttlediensten

In de toekomst:

• Amsterdam Centraal – Schiphol – Rotterdam Centraal – Antwerpen-Centraal – Brussel-Zuid (uurdienst)
• De voorgestelde hogesnelheidsdienst tussen Den Haag Centraal en Brussel via Breda is opgeheven. Deze is niet opgenomen in de hoofdrailnet-concessie vanaf 2015.

Belgische shuttlediensten

Er rijden sinds 15 juni 2009 binnenlandse pendeldiensten tussen Antwerpen-Centraal en het station Noorderkempen. Deze diensten zijn een binnenlandse Belgische treindienst die niet tot de Fyradiensten worden gerekend. Het gebruikte treinmaterieel (een locomotief in het midden en twee stuurstandrijtuigen aan beide uiteinden) is niet toegelaten in Nederland, daar het onder andere niet over ATB beschikt. De reizigersvertegenwoordigers en lokale bestuurders willen de treindienst graag doortrekken tot Breda.

Snelheid

De trein zal de volledige afstand van Amsterdam naar Brussel (212 kilometer) in 1 uur en 46 minuten afleggen. Dat betekent een gemiddelde snelheid van 120 km/h.

Nederland

• 125 km in lengte, waarvan 85 km hogesnelheidslijn
• de overige 40 km is een deels bestaand en deels nieuw aangelegde spoorlijn, maar geen hogesnelheidslijn

België

• 87 km in lengte waarvan 35 km hogesnelheidslijn
• de overige 52 km is bestaande spoorlijn met een maximumsnelheid van 140 km/h, met beperkingen ter hoogte van de noord-zuidverbinding in Brussel (50 km/h), het station van Mechelen (100 km/h), de brug in Duffel (90 km/h, nog tot 2011) en de tunnel onder Antwerpen-Centraal (90 km/h)

Problemen met de levering van materieel

In mei 2004 sloten HSA en NMBS een contract met het bedrijf AnsaldoBreda. AnsaldoBreda zou 19 Fyra-treinstellen leveren voor april 2007. Al in 2005 werd duidelijk dat deze planning niet kon worden gehaald. Dat kwam onder andere door het lange twijfelen over beveiligingssysteem, dat voor de HSL moest worden gebruikt. Uiteindelijk werd voor het geheel nieuwe ERTMS 2.3.0. gekozen zonder back-up. Omdat er geen back-upsysteem was, kon ook de vervangende dienst van 160 km/h niet op tijd beginnen. In het voorjaar van 2009 kwam het eerste V250-treinstel naar Nederland. Uiterlijk gezien was dit treinstel afgewerkt, maar het interieur bestond nog alleen maar uit meetapparatuur. Het tweede treinstel volgde niet lang daarna en was wel helemaal afgewerkt (inclusief interieur).

Op 7 september 2009 is gestart met 160 km/h (met TRAXX-locomotieven en intercity-rijtuigen). In april 2011 werd de dienst verlengd tot Breda, nog steeds met het vervangende materieel. Tot de herfst van 2011 was het de verwachting dat zowel in Nederland als in België dat de V250 vanaf de dienstregeling 2012 ging rijden. Dit is echter niet mogelijk gebleken: er zijn problemen met de deuren, de software van de trein en de tractie-installatie.

Er zou ook een Fyra van Den Haag via Breda naar Brussel gaan rijden in 2013, maar deze verbinding is geschrapt bij de overeenkomst voor de Hoofdrailnet-concessieperiode 2015-2025.

Toeslag

HSA accepteert dezelfde vervoerbewijzen als NS, met aanvullende betaling van een toeslag. Voor de toeslag geldt geen voordeelurenkorting, en bij de nieuwe NS-abonnementen ook geen dalurenkorting. In de perioden van vrij reizen (100% korting) met Weekend Vrij, Dal Vrij en Altijd Vrij is de toeslag dus ook volledig verschuldigd. Kinderen van 4 t/m 11 jaar die meereizen met een Railrunner betalen géén toeslag. De toeslag is afhankelijk van het traject, en is voor het hele traject Amsterdam - Breda € 3,70 (2e klas) of € 4,80 (1e klas). Dit geldt als Verlaagd tarief, voorlopig tot 1 januari 2013. De toeslag kan als reisrecht ook op de OV-chipkaart geladen worden: Fyra Toeslag enkele reis en Fyra Toeslag dagretour voor een bepaald traject; deze producten kan men alleen kopen op de dag waarop men de reis maakt.

Een toeslagmaandkaart kost 26 maal de toeslag voor een enkele reis. De houder van een van de NS-abonnementen Dal Voordeel, Weekend Vrij en Dal Vrij of de doorlopende versie van een van de NS-abonnementen Altijd Voordeel en Altijd Vrij, kunnen een supplement Fyra Altijd Toeslagvrij kopen voor een introductieprijs van € 480 per jaar. Een Fyra Maandtoeslag kost € 70,20.

Als de Fyra op volle snelheid gaat rijden zullen de toeslagen mogelijk omhoog gaan.

Tegenvallend gebruik

Oorspronkelijk was de toeslag veel hoger dan sinds februari 2011.

De bezetting van de Fyra-treinen bleek tegen te vallen: buiten de spits was slechts 5% van de stoelen bezet. In december 2010 bleek dat het reizigersaanbod (toen 100.000 per maand) nog zodanig laag was dat NS Hispeed verwachtte nog 15 jaar verlies te zullen lijden op de exploitatie.

Om meer reizigers te trekken bood NS Hispeed tot 1 februari 2011 goedkopere kaartjes op internet aan ("superdiscount tarief"). Deze vervoersbewijzen waren alleen geldig in een specifieke trein (treinbinding) en bovendien niet geldig in de gewone NS-treinen, hier was weinig belangstelling voor. Voor de daluren was een NS-vervoersbewijs op gewone lijnen (met korting) toch goedkoper.

De exploitant High Speed Alliance dreigt failliet te gaan en heeft een nieuwe business case ingediend bij de minister. De HSA heeft al een aantal maal uitstel gekregen voor het betalen van vergoeding voor de concessie.

Wegens het blijvend geringe aantal reizigers zijn vanaf 1 februari 2011 (nadat Fyra een maand lang toeslagvrij reed) lagere toeslagen ingevoerd voor reizen met Fyra, met de hoop hiermee meer reizigers in de trein te krijgen. De toeslag voor een enkele reis Amsterdam – Rotterdam werd verlaagd van € 7,40 naar € 2,70.

Eind januari 2011 berichtte het Ministerie van Infrastructuur en Milieu dat de exploitatie van de Fyra tot zodanige verliezen leidt dat een faillissement van exploitant High Speed Alliance mogelijk is. Begin februari kondigde minister Schultz van Haegen aan met andere spoorwegmaatschappijen te gaan praten over voortzetting van de exploitatie.

Een in juni 2011 gepubliceerd onderzoek van NRC Handelsblad bevestigt dat er in de aanbestedingsprocedure veel te hoog is geboden en dat er grote misverstanden waren tussen de NS en het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Door de veel te hoge uitgaven voor de NS ten opzichte van de lager dan ingeschatte inkomsten is het project Fyra in 2011 in financiële problemen gekomen.

Reizigersaantallen per maand

10-2010	11-2010	03-2011
80.000	100.000	175.000

Reizigersaantallen per kwartaal

2010-I	2010-II	2010-III	2010-IV
92.000	149.000	152.000	215.000

2011-I	2011-II
553.000	688.000

Ter vergelijking: Thalys bediende in het eerste kwartaal van 2010 323.000 reizigers, in het eerste kwartaal van 2011 393.000, en in het tweede kwartaal van 2011 512.000.

Inzet bij stremmingen

Als er een stremming is op het hoofdrailnet, bijvoorbeeld tussen Leiden en Schiedam of tussen Zwijndrecht en Breda Prinsenbeek, dan biedt de Fyra deels een alternatief. Er is dan soms geen toeslag verschuldigd.

Externe link

• (nl) Website van Fyra

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Mediabestanden

Zie de categorie Fyra van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Mediabestanden

Zie de categorie V250 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.