Alken (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Alken
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Alken Wapen van Alken
Alken (België)
Alken (België)
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Limburg (Belgium).svg Limburg
Arrondissement Tongeren
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
28,14 km² (2011)
75,07%
14,31%
10,62%
Hoogte 29-58 m
Coördinaten 50° 53' NB, 5° 18' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
11.398 (01/01/2014)
50,14%
49,86%
405,06 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,30%
63,49%
16,21%
Buitenlanders 1,81% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Marc Penxten (N-VA)
Bestuur Groen, N-VA, Open VLD
Zetels
CD&V
Groen
N-VA
Open VLD
Sp.a
21
6
2
6
5
2
Economie
Gemiddeld inkomen 17.222 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 4,52% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3570
Deelgemeente
Alken
Zonenummer 011
NIS-code 73001
Politiezone Kanton Borgloon
Website www.alken.be
Detailkaart
AlkenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Alken (Limburgs: Alleke) is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Limburg. Alken behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Borgloon en het kiesdistrict Sint-Truiden. Geografisch en landschappelijk behoort de gemeente tot de Haspengouwse fruitstreek en ligt zij net ten zuiden van de Limburgse provinciehoofdstad Hasselt. Alken telt ongeveer 11.400 inwoners, die Alkenaars[1] worden genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Alken duikt voor het eerst op in de geschiedenisboeken in 1066 onder de naam Alleche. Vanaf 1180 wordt het officieel Alken maar in de volksmond wordt er nog vaak Alleke gezegd. De naam Alleche zou afgeleid zijn van Ale/Al/Ala, een oudnederfrankisch woord voor riviertje of waterloop en het Gallo-Romeinse woonsuffix -acum (alliacum). Een verwijzing naar het feit dat Alken ontstaan is aan het riviertje de Herk, die door de gemeente stroomt.

Vanaf deze periode was Alken steeds een Luikse enclave in het graafschap Loon. Met uitzondering van de eerste helft van de 13de eeuw, wanneer de graven van Loon tijdelijk de voogdij over Alken bezaten.

Binnen het gebied bevonden zich meerdere Loonse, Luikse en allodiale cijns- en laathoven. Onder meer het cijnshof Blekkenberg (afhankelijk van de abdij van Averbode) het cijnshof Gustingen (waarschijnlijk afhankelijk van de graaf van Loon) en de centrale hoeve op het Laagdorp waar de prins-bisschoppen een zomerverblijf hadden.

Alken had in 1467 te lijden van de plunderingen door soldaten van Karel de Stoute. In 1580 wordt het dorp geplunderd door het Spaanse garnizoen van Zoutleeuw en twee jaar later door de soldaten van de graaf van Mansfel. In 1631 was Alken het slagveld van een Staats-Spaans treffen.

In 1789 was Alken één van de belangrijkste centra van de Luikse Revolutie. De Franse bezetting vijf jaar later luidde echter het einde van prinsbisdom Luik in. Zo werd Alken in 1795 samen met het graafschap Loon een deel van het het Franse departement Nedermaas.

Na de nederlaag van Napoleon in 1814 werd Alken een deel van de toenmalige provincie Limburg in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en vanaf de Belgische revolutie in 1830 tot de Belgische provincie Limburg.

Dorpskernen[bewerken]

De gemeente heeft geen deelgemeentes. Naast Alken-Centrum liggen op het grondgebied wel nog twee andere dorpskernen, Sint-Joris en Terkoest.

Alken-Centrum ligt in het oosten van de gemeente, tegen Hasselt en Wellen. Het is de oudste en grootste dorpskern van Alken. Het gemeentehuis, de bibliotheek, de sporthal, het jeugdhuis, het OCMW, de meeste winkels en instellingen zijn hier gelegen. Ongeveer de helft van de inwoners van Alken, ruim 5600, woont in Alken-Centrum.

Uitzicht op Alken-Centrum met tennishallen (links), brouwerij (midden) en Aldegondiskerk (rechts)

Sint-Joris ligt in het zuiden van Alken, tegen de gemeentes Sint-Truiden en Nieuwerkerken. Ongeveer een kwart van de Alkenaren, ruim 2300, woont in Sint-Joris. De naam is afkomstig uit het verhaal van Sint-Joris en de draak.

Uitzicht op het centrum van Sint-Joris vanuit zuidelijke-westelijke richting

Terkoest ligt in het noordwesten van de gemeente, tegen Hasselt en Nieuwerkerken. Ongeveer een kwart van de Alkense bevolking, ongeveer 2500, woont in Terkoest. De naam Terkoest is afkomstig van een oud woord voor begroeiing.[2].

Uitzicht op Terkoest vanuit zuidoostelijke richting

Soms wordt de stationsbuurt rond het station van Alken als een vierde kern in Alken gezien. Vroeger was er een schooltje maar dat is verhuisd naar het centrum van Alken.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Brouwerij Alken.jpg

Alken is vooral bekend door zijn brouwerij en het bier Cristal Alken dat er gebrouwen wordt en waaraan de gemeente haar naam gegeven heeft.

Sinds de opgang van het fiets- en plattelandstoerisme in Haspengouw wint Alken ook steeds meer bekendheid als goed bereikbare gemeente in het hartje van de fruitstreek.

De gemeente telt vele kastelen, kapelletjes en watermolens. Op recreatief vlak kan men zich uitleven in het recreatiepark "De Alk" tussen de Grote en de Kleine Herk. Men kan wandelen in de Mombeek vallei en Alken is ideaal gelegen als startpunt binnen het sterk uitgebouwde fietsroutenetwerk van Haspengouw.

Landschap van Alken tijdens de lente - riviertje de Herk

Erfgoed en symbolen[bewerken]

Vlag[bewerken]

De Alkense vlag bestaat uit 3 horizontale banden : rood - wit - geel. De gemeente Alken kreeg deze vlag toegewezen op 24 februari 1981.

Wapenschild Sint-Aldegondis[bewerken]

Op 24 februari 1981 werd aan de gemeente Alken een wapenschild toegekend. Dit wapenschild stelt het natuurkleurige borstbeeld van St.-Aldegondis voor op een rode achtergrond. Een witte duif houdt een witte sluier boven het hoofd van de abdis. St.-Aldegondis is gekleed in het witte ordekleed van de Benedictinessen en draagt een gouden boek in haar rechterhand. In haar linkerhand houdt ze een gouden kromstaf.

In heraldische taal luidt de tekst als volgt: "Van keel beladen met een natuurkleur aanziende borstbeeld van Sint-Aldegondis dragend het ordekleed der Benedictinessen, in de rechterhand houdende een boek en in de linker een albatiale kromstaf, beide van goud, achter het hoofd een nimbus van hetzelfde; de Heilige getopt met een nederdalende H. Geest (duif)".

In de Sint-Aldegondislaan staat een kapel, die aan haar werd opgedragen. Ze wordt aangeroepen in de hoop kanker te genezen. Alken viert haar feestdag op 30 januari.

Dialect[bewerken]

Alken heeft een eigen dialect dat behoort tot de West-Limburgse dialecten.

Kenmerkend voor het dialect is uitspreken van woorden die in het Nederlands met sch- beginnen als sg en de aanwezigheid van tonaliteit (het gebruik van stoot- en sleeptonen).

Onroerend Erfgoed[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Alken voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Marc Penxten van de N-VA. Hij leidt een coalitie van N-VA, Open Vld en Groen. Samen hebben ze de meerderheid met 13 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982[3] 9-10-1988[3] 9-10-1994[3] 8-10-2000[3] 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels  % 19 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21
CVP1/CD&V2 52,091 11 51,521 11 48,241 11 36,261 8 31,281 7 27,342 7 25,662 6
N-VA - - - - - - 24,02 6
PVV1/VLD2/Open Vld3 - - 32,681 7 30,92 0 26,742 6 20,442 4 22,733 5
SP1/sp.a2 7,731 0 - 19,081 3 15,421 18,531 4 13,662 2 10,772 2
AGALEV1/Groen!2/Groen3 - - - 14,851 3 18,621 4 13,262 2 11,013 2
GB 40,18 8 - - - - - -
EVA - 48,48 10 - - - - -
R.V. - - - 2,56 0 4,83 0 - -
Kristalhelder - - - - - 25,30 6 -
Echt voor Alken - - - - - - 4,51 0
Om-Mekaar - - - - - - 1,29 0
Totaal stemmen 5978 6715 7298 7721 8124 8432 85.73
Opkomst % 96,38 95,64 96,13 96,76 95,08
Blanco en ongeldig % 1,79 3,11 3,27 4,35 4,41 3,91 4,37

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

Bekende personen[bewerken]

Voetnoten[bewerken]

  1. VRTtaal.net - Alken
  2. Henegouwse nederzettingsnamen: Een inleiding II; Jan Segers; Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde; Hasselt; 1994
  3. a b c d e Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  4. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  5. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012

Literatuur[bewerken]

  • Werkgroep Jaar van het Dorp - Culturele Raad Alken - Zo was... Alken - C. de Vries - Brouwers - 1978 (ISBN 90-6174-169-6)
  • Gemeentebestuur mmv de Geschied- en Oudheidkundige kring van Alken - De geschiedenis van een gemeente - Alken - tussen mammoet en computer - 1994 (ISBN 90-900720-2-0)

Externe links[bewerken]