Alken (België)

Alken

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Limburg
Arrondissement	Tongeren
Coördinaten	50°52′N, 5°18′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	28,14 km² (2009) 75,49% 14,01% 10,5%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	11.242 (01/01/2010) 50,34% 49,66% 400 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 20,30% 63,49% 16,21%
Buitenlanders	1,64% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Frank Deloffer (CD&V)
Bestuur	CD&V, sp.a, onafhankelijke
Zetels CD&V Open VLD Kristalhelder Groen! sp.a onafhankelijke	21 7 4 4 2 2 2
Economie
Gemiddeld inkomen	15.470 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	4,52% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 3570	Deelgemeente Alken
Zonenummer	011
NIS-code	73001
Politiezone	Borgloon
Website	www.alken.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Tongeren in de provincie Limburg
Portaal    België

Alken (Limburgs: Alleke) is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Limburg en behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Borgloon. Geografisch en landschappelijk behoort de gemeente tot de Haspengouwse fruitstreek en ligt zij net ten zuiden van de Limburgse provinciehoofdstad Hasselt. Alken telt ruim 11.000 inwoners, die Alkenaars worden genoemd.

Uitzicht op Alken-Centrum met tennishallen (links), brouwerij (midden) en Aldegondiskerk (rechts)

Geschiedenis

Alken duikt voor het eerst op in de geschiedenisboeken in 1066 onder de naam Alleche. Vanaf 1180 wordt het officieel Alken maar in de volksmond wordt er nog vaak Alleke gezegd. Alken was toen een Luikse enclave in het graafschap Loon. Vele Prinsbisschoppen hadden hier een zomerverblijf.

De naam Alleche is afgeleid van Ale/Al/Ala, een oudnederfrankisch woord voor riviertje of waterloop. Een verwijzing naar het feit dat Alken ontstaan is aan het riviertje de Herk, die door de gemeente stroomt.

Dorpskernen

De gemeente heeft geen deelgemeentes. Naast Alken-Centrum liggen op het grondgebied wel nog twee andere dorpskernen, Sint-Joris en Terkoest.

Alken-Centrum ligt in het oosten van de gemeente, tegen Hasselt en Wellen. Het is de oudste en grootste dorpskern van Alken. Het gemeentehuis, het OCMW, de meeste winkels en instellingen zijn hier gelegen. De kerk is gewijd aan Sint-Aldegondis.

• 

  Luchtfoto Alken-Centrum

• 

  Sint-Aldegondiskerk

Sint-Joris ligt in het zuiden van Alken, tegen de gemeentes Sint-Truiden en Nieuwerkerken. De naam is afkomstig van zijn patroonheilige Sint-Joris, wel bekend van het verhaal van Sint-Joris en de draak.

Terkoest ligt in het noordwesten van de gemeente, tegen Hasselt en Nieuwerkerken. De naam Terkoest is afkomstig van een oud woord voor moerassig gebied.

Een vierde kern groeide rond het station van Alken, al is deze stationsbuurt niet tot een volwaardig dorp ontwikkeld. Het station werd een tijdje gesloten. Het plaatselijk schooltje sloot door een tekort aan leerlingen.

Bezienswaardigheden

Alken is vooral bekend door zijn brouwerij en het bier Cristal Alken dat er gebrouwen wordt, maar ook door zijn vele kastelen, kerken, kapelletjes (onder andere de beschermde Sint-JorisKapel) en watermolens. Op recreatief vlak kan men zich uitleven in het recreatiepark "De Alk" tussen de Grote en de Kleine Herk. Men kan wandelen in de Mombeek vallei en Alken is ideaal gelegen als startpunt binnen het sterk uitgebouwde fietsroutenetwerk in Haspengouw.

Erfgoed

• Lijst van onroerend erfgoed in Alken

Het wapenschild Sint-Aldegondis

Op 24 februari 1981 werd aan de gemeente Alken een wapenschild toegekend. Dit wapenschild stelt het natuurkleurige borstbeeld van St.-Aldegondis voor op een rode achtergrond. Een witte duif houdt een witte sluier boven het hoofd van de abdis. St.-Aldegondis is gekleed in het witte ordekleed van de Benedictinessen en draagt een gouden boek in haar rechterhand. In haar linkerhand houdt ze een gouden kromstaf.

In heraldische taal luidt de tekst als volgt: "Van keel beladen met een natuurkleur aanziende borstbeeld van Sint-Aldegondis dragend het ordekleed der Benedictinessen, in de rechterhand houdende een boek en in de linker een albatiale kromstaf, beide van goud, achter het hoofd een nimbus van hetzelfde; de Heilige getopt met een nederdalende H. Geest (duif)".

In de Sint-Aldegondislaan staat een kapel, die aan haar werd opgedragen. Ze wordt aangeroepen in de hoop kanker te genezen. Alken viert haar feestdag op 30 januari.

De Alkense vlag

De Alkense vlag bestaat uit 3 horizontale banden : rood - wit - geel. De gemeente Alken kreeg deze vlag toegewezen op 24 februari 1981.

Demografische ontwikkeling

• Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari

Bekende personen afkomstig uit Alken

• Jeroen Mellemans, voormalig profvoetballer bij KV Mechelen. (2006-2010)
• Guy Nulens, voormalig wielrenner, 15 tourdeelnames.
• Patrick Snijers, rallypiloot.
• Ira Vannut, kunstschaatsster.
• Bert Cosemans, acteur

Dialect

Een stukje Alkens dialect:

Zei-je vjaddeg vor twie (haupelek) neig schaun zaumermoei-jn? Vieje wel, zur.

Ve goin er het beiste van maoke. En of het aa wei-jver git rie-jle of de zon git bloewre schijne, ve goin het nie an os hat loewte kuime.

Doever oech dizze kèr wirremaol een dei-jl kerjuize en hènnege wuu-jd in os plat Alkers.

Haupelek koei-jnt dje ze inne bo.get, onder ne baum, of obbe bleik, inne zon, lie-jze:

- Dut ur aa vodde mar an, as dje voei-jer goit einhaole vorre beste

- Die-je zou wel aagterjats ontkaume

- Da vielt dizze kèr bè maul en paute bè-je

- Doewe schenke ze onder het huudje. Kotsternoewe huebbe ze hum bè zenne na.k

- Goit mar tegrie-js, da.n zei-je vaul jo.der doewe

- Da joenk kètje, da is een echte schautflats

- Die-je, da is ne echte è-jtenteller. Dieje zou e kwa.rt of e knèpke dauwerbei-jte

- Da is ne laugte kadei ma toch voel-ter uiver ne murpshaup

- Die-je gelueft oech da de piepels hoi ie-jte

- Stekt mar een kebabbel in urre mond, da.n git da gebuechel wel uiver.

Haddoeggoet

Zie ook

• Lijst van onroerend erfgoed in Alken

Literatuur

• Werkgroep Jaar van het Dorp - Culturele Raad Alken - Zo was... Alken - C. de Vries - Brouwers - 1978 (ISBN 90-6174-169-6)
• Gemeentebestuur mmv de Geschied- en Oudheidkundige kring van Alken - De geschiedenis van een gemeente - Alken - tussen mammoet en computer - 1994 (ISBN 90-900720-2-0)

Externe links

• officiële site

Mediabestanden

Zie de categorie Alken, Belgium van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

50° 53' NB, 5° 18' OL