Bree (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bree
Stad in België Vlag van België
Vlag van Bree Wapen van Bree
Bree (stad)
Bree (stad)
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Limburg (Belgium).svg Limburg
Arrondissement Maaseik
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
64,96 km² (2011)
82,22%
6,66%
11,12%
Coördinaten 51° 8' NB, 5° 36' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
15.547 (01/01/2014)
49,96%
50,04%
239,33 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
18,63%
64,07%
17,29%
Buitenlanders 5,85% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Liesbeth Van der Auwera (CD&V)
Bestuur BROS, CD&V
Zetels
Verjonging
BROS
CD&V
Vlaams Belang
25
10
7
6
2
Economie
Gemiddeld inkomen 15.814 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,44% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3960
3960
3960
3960
3960
Deelgemeente
Bree
Beek
Gerdingen
Opitter
Tongerlo
Zonenummer 089
NIS-code 72004
Politiezone Noordoost Limburg
Website www.bree.be
Detailkaart
Bree Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Maaseik
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Bree is een stad in de provincie Limburg in België en is de hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Bree. De stad telt ruim 15.000 inwoners en wordt ook wel de Parel der Kempen genoemd.

Etymologie[bewerken]

Bree werd voor het eerst vermeld in 1007, als Britte. De verklaring van de naam is niet geheel duidelijk. Het zou kunnen gaan om een niet afgeperkte akker. Andere verklaringen zijn, dat de naam afkomstig is van bred wat houten nederzetting zou betekenen. Ook zou de naam een verbastering kunnen zijn van broek, wat moeras betekent.

Geschiedenis[bewerken]

Op het grondgebied van Bree werden archeologische vondsten gedaan uit het neolithicum, de bronstijd, de Romeinse en de Merovingische tijd. Het domein Britte, dat ook Beek omvatte, was mogelijk eigendom van Graaf Ansfried. De kerk van Britte zou dan om de kerk van Beek betreffen. Vanaf 1007 zou Beek dan eigendom zijn van de Abdij van Thorn, terwijl het huidige Bree afgesplitst werd en de naam Britte behield. Er werd een nieuwe kerk gebouwd. Dit bezit kwam uiteindelijk aan Ermengardis, die weduwe was van Arnold, graaf van Haspinga. In 1078 kwam het bezit aan het kapittel van de Sint-Bartolomeüskerk te Luik.

Bree verkreeg haar stadsrechten in de 13e eeuw. Sinds 1366 was het één van de Goede Steden van het prinsbisdom Luik. De stad werd in de 14e eeuw volledig omwald en omgeven door een stadsgraaf of gracht van zeven meter breed. Gedeeltelijk gerestaureerde verdedigingstorens verwijzen nog naar haar middeleeuws verleden. De stadspoorten waren: De Gerdingerpoort, de Nieuwstadpoort, de Kloosterpoort en de Itterpoort. Ook was de stad omgracht. De stadsmuur had ook twee torens, de Grauwe Toren of Everaertstoren, en de Witte Toren, waarin zich een kruitmolen bevond. Begin 17e eeuw werd een aparte cruyttoren voor dit doel gebouwd, terwijl eind 16e eeuw ook de verwerstoren tot stand kwam, waarin het lijnwaadverven plaats vond. Uiteindelijk zijn de verdedigingswallen geslecht en in 1951 werd op dit tracé een ringbaan aangelegd.

Bree maakte deel uit van de Vier Crispelen, een soort ministaatje van vier samenwerkende dorpen. De bewoners ervan zorgde ook voor de verdediging van Bree. In 1296 werd voor het eerst een schepenbank vermeld. Na 1366 kwam er een dubbele schepenbank: De binnenbank, voor de stad Bree, sprak Luiks recht; de buitenbank, voor onder meer Reppel en Beek, sprak Loons recht.

De stad werd in 1367 in brand gestoken door de troepen van Jan van Arkel, de toenmalige prinsbisschop van Luik. In de 16e eeuw woedden de Gelderse Oorlogen, en daarbij werd Bree in 1542 aangevallen door de Gelderse troepen van Maarten van Rossum, doch de aanval werd afgeslagen. In 1572 waren het de troepen van Willem van Oranje, op weg naar Roermond, die ook Bree bedreigden maar vooral op het platteland huishielden. In 1604 kreeg Bree te maken met een aanval van 6000 Spanjaarden die ze aanvankelijk kon afslaan, maar die later toch een schatting aan de stad oplegden. Ook de Kroaten deden een vruchteloze aanval. De prins van Nassau moest tweemaal terugkomen vooraleer hij er in slaagde de stad binnen te trekken. In 1636 waren het de troepen van Jan van Werth die voor de stad stonden. Deze aanval werd afgeslagen, waarop de troepen hun woede op andere dorpen en steden bekoelden. In 1675 werd Bree dan weer geteisterd door Hollandse troepen. Ook de eerste helft van de 18e eeuw werd gekenmerkt door vele inkwartieringen. Daarnaast hebben ettelijke branden (1601, 1616, 1697 en 1699) de stad geteisterd, zodat veel oude gebouwen verloren zijn gegaan. De 2e helft van de 18e eeuw bracht betrekkelijke rust, maar van 1786-1790 werd het platteland geteisterd door de Bokkenrijders. In Bree werden 15 vermeende leden van de bende opgehangen, en twee gewurgd.

Bree kende tal van kloosterordes. In 1464 werd vanuit het Franciscanessenklooster Sint-Catharinadal te Hasselt het klooster Onze-Lieve-Vrouw ter Riviere te Bree gesticht. Begin 16e eeuw kwam een uitgebreid kloostercomplex met kerk gereed. Het klooster werd in 1797 opgeheven en in 1808 verkocht aan particulieren, die de kloostergebouwen voor het grootste deel sloopten.

In 1659 trokken de eerste monniken in het nieuw gebouwde Augustijnenklooster, waaraan tot 1720 werd bijgebouwd. Het klooster werd in 1797 opgeheven en de gebouwen werden gebruikt als kazerne en stadsmagazijn. Vanaf 1865 diende het een onderwijsdoel. Het bisschoppelijk Sint-Michielscollege werd hier kort na 1884 gesticht.

Naast deze kloosters kende Bree het Refugiehuis van de Abdij van Postel, waarvan een overblijfsel is te vinden aan de Grauwe Torenwal 3. Dit huis werd van 1861-1875 gebruikt door de Zusters van Liefde uit Tilburg, welke er een bewaarschool verzorgden, en van 1876-1889 door de Zusters Ursulinen uit Maaseik, die er een meisjesschool leidden. In 1890 kwamen hier de Dochters van het Heilig Kruis, die er een bejaardentehuis vestigden en tot 1980 bleven.

Economie[bewerken]

Bree was een klein regionaal centrum, dat reeds vanaf de 13e eeuw een weekmarkt kende. Het belangrijkste middel van bestaan was steeds de landbouw. In 1889 kwam er een zuivelfabriek, waar men de melk ontroomde met behulp van een nog niet lang daarvoor in Denemarken ontwikkelde separator.

In 1763 werd een porseleinfabriek opgericht door ene Carolus Streignart, doch veel is daaromtrent niet overgeleverd. In 1853 kwam de pijpenfabriek Knoedgen naar Bree, welke kort na 1979 verdween. Daarnaast waren er in de 19e eeuw enkele pottenbakkerijen en dakpannenfabrieken. Daarnaast was er enige sigarennijverheid. Ook nabij de Zuid-Willemsvaart ontstond in de 19e eeuw een beperkte industriële bedrijvigheid. Vanaf 1950 kwam er een bedrijventerrein met wat grotere industriële ondernemingen. Tegenwoordig zijn er vier bedrijventerreinen die werkgelegenheid bieden aan 6.000 mensen, waardoor Bree op dit terrein een regionale functie vervult.

De watervoorziening van Bree bestond uit waterputten. Vanaf 1760 werden er pompen geplaatst, en in 1938 kwam de waterleiding.

Kernen[bewerken]

De fusiegemeente heeft naast het stadscentrum nog vier deelgemeenten, namelijk: Beek, Gerdingen, Opitter en Tongerlo. Bree zelf heeft verder nog twee gehuchten: 't Hasselt en Vostert.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2008)
Dichtheid
(inw./km²)
I


Bree
- 't Hasselt
- Vostert
24,17


7.608
264
914
315


II Beek 15,88 1.375 87
III Gerdingen
- Gerkenberg
- Nieuwstad
9,13


2.377
840
579
260


IV Opitter 5,43 2.333 430
V Tongerlo 10,31 1.081 105

Bron:Studiecel Demografie Provincie Limburg

Bezienswaardigheden[bewerken]

Sint-Michielskerk
Het Sint-Michielscollege
  • De gotische Sint-Michielskerk
  • Het Oude stadhuis, aan Markt 2, werd gebouwd tussen 1587 en 1591, in zijn huidige vorm verbouwd in 1755.
  • Het Michielshuis, een der best bewaarde huizen in het centrum van Bree. Het huis werd gebouwd in de 17e eeuw, maar werd verbouwd door Jan Michiels in 1777.
  • Het Sint-Michielscollege, aan Vrijthof 10, is een voormalig augustijnenklooster en is het huidige stadhuis van Bree
  • Het stratenpatroon van Bree komt nog overeen met het middeleeuwse patroon. De stadswallen zijn in 1951 door een verkeersring vervangen, maar de plattegronden van de vier stadspoorten zijn zichtbaar gemaakt met behulp van kasseien.
  • De Verzusteringsfontein op het Stadsplein, een grote draaiende fontein met bewegende beelden, ontworpen door Stefan Bongaerts en de verzustering met diverse buitenlandse gemeenten verbeeldend.
  • Diverse beelden en beeldengroepen in het stadscentrum.
  • De Wandelfontein, geïnspireerd op het feit dat op het Vrijthof vanaf 1532 een waterput lag, die in de 18e eeuw door een pomp werd vervangen, welke ook weer verdween. Recentelijk werd een "waterstraat" aangelegd, die de Sint-Michielskerk met het Vrijthof verbindt. Op het Vrijthof, vóór het Oud Stadhuis, is een cirkel aangelegd met fonteinen die 's avonds verlicht zijn.
  • Stadspark De Boneput, een recreatiepark aan Watertorenstraat 14.
Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Bree

Musea[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Bree ligt op de rand van het Kempens Plateau. Ten zuiden van de kom bevindt zich een steilrand, waar de hoogte vrij abrupt toeneemt van 40 tot 60 meter. Deze steilrand komt overeen met de Feldbiss, een geologische breuklijn. Ten noordoosten van Bree loopt de Zuid-Willemsvaart, en verder naar het noordoosten strekt zich de Vlakte van Bocholt uit, overeenkomend met de Roerdalslenk.

Door deze vlakte lopen diverse kleinere beken in oostelijke richting, waar ze uitmonden in de Abeek en de Lossing, die tussen 1865 en 1875 werd gegraven om de moerassen van het Grootbroek en omgeving te ontginnen. De ontginning verliep niet geheel succesvol. Uiteindelijk werden diverse gebieden onderdeel van het Natuurpark Kempen-Broek, en op het grondgebied van Bree vinden we het Hasselterbroek, de Sint-Maartensheide, een deel van het gebied De Luysen, en het Urlobroek.

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Liesbeth Van der Auwera (CD&V). Zij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en BROS. Samen vormen ze de meerderheid met 13 op 25 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels  % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 25
CVP1/CD&V2 34,641 9 28,51 7 21,871 5 - 29,991 7 21,412 5 22,442 6
VU - - 58,18 16 - - - -
SP 5,32 0 3,95 0 4,32 0 6,54 0 - - -
AGALEV - - 3,55 0 - - - -
PVDA - - - 0,82 0 - - -
Vlaams Blok - - - 5,49 0 7,4 1 - -
Vlaams Belang-VCD - - - - - 18,22 4 -
Vlaams Belang-LB - - - - - - 11,64 2
PVV 8,41 1 6,45 0 9,91 2 - - - -
JONG 51,62 13 58,9 16 - 53,14 15 51,58 13 - -
VGP - 2,2 0 - - - - -
KIEPKE - - 2,18 0 - - - -
BREEK - - - 32,4 8 - - -
NWP - - - 1,6 0 - - -
BROS - - - - 11,03 2 16,99 3 28,54 7
Verjonging - - - - - 43,38 11 37,38 10
Totaal stemmen 8643 9335 9773 9836 10370 10458 10530
Opkomst % 97,61 96,64 96,32
Blanco en ongeldig % 2,35 2,12 3,13 5,59 4,2 3,7 7,2

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Evenementen[bewerken]

  • De jaarlijkse Sint-Niklaasmarkt op 5 december, zeker hier al georganiseerd sinds het begin van de 17e eeuw
  • Eind juni vindt jaarlijks het Afro-Latino Festival plaats in deelgemeente Opitter. Dit festival is één van de grootste wereldmuziekfestival in de Benelux.
  • De jaarlijkse geitenmarkt vindt plaats op de eerste maandag na het eerste weekend van oktober. Vroeger werden hier de beste geiten verkocht, nu is dit een folklore evenement met veel drank en klank.[4]

Folklore[bewerken]

Breeënaars hebben twee bijnamen. De eerste, Kwaartjeslummels, heeft te maken met een belangrijke voetbalwedstrijd die ze leverden tegen de buren uit Meeuwen. Ze vonden er niet beter op dan het inkomgeld met kwartjes (25 centiemen van de Belgische frank) te betalen. De tweede, stoepluipers verwijst naar iemand die graag door de straten paradeert.

Sport[bewerken]

In de tweede klasse van het Belgische basketbal speelt Euphony Basket Bree. De club speelt zijn thuiswedstrijden in de Expodroom.

Bekende inwoners[bewerken]

Zustersteden[bewerken]

Bree is verzusterd met vier steden in de wereld.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Wijshagen, Gruitrode, Opitter, Beek, Bocholt, Gerdingen

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties