Genk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Genk
Stad in België Vlag van België
Vlag van Genk Wapen van Genk
Genk
Genk
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Limburg (Belgium).svg Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
87,85 km² (2011)
46,64%
16,67%
36,69%
Coördinaten 50° 58' NB, 5° 30' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
65.399 (01/01/2014)
49,26%
50,74%
744,40 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
21,38%
62,68%
15,94%
Buitenlanders 13,02% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Wim Dries (CD&V)
Bestuur CD&V, Pro Genk (sp.a-Groen)
Zetels
CD&V
N-VA
Pro Genk
Vlaams Belang
PVDA+
Open Vld
39
18
7
7
3
3
1
Economie
Gemiddeld inkomen 14.666 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 12,62% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3600
Deelgemeente
Genk
Zonenummer 089
NIS-code 71016
Politiezone GAOZ
Website www.genk.be
Detailkaart
GenkLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Genk is een stad in de Belgische provincie Limburg en is de hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Genk. De stad telt meer dan 65.000 inwoners en is een van de belangrijkste industriële steden van Vlaanderen. Dit in het verleden door de aanwezigheid van drie steenkoolmijnen en tegenwoordig door haar ligging aan de autosnelweg E314 en het Albertkanaal. Genk verwierf in 2000 de titel van stad. Het grenst aan Hasselt, Zutendaal, Opglabbeek, Houthalen-Helchteren, Zonhoven en As.

Toponymie[bewerken]

De naam Genk wordt voor het eerst vermeld in een schenkingsakte van 13 december 1108, als "Geneche". De oorsprong van deze naam is onduidelijk. Men vermoedt dat het een samentrekking is van de Germaanse persoonsnaam "Ghan" en het Latijnse achtervoegsel "-acum" "(woonplaats), ofwel het Germaanse "-eck" (eik).

Geschiedenis[bewerken]

Reeds in het neolithicum was de omgeving van Genk bewoond: in 1812 werden stenen bijlen en pijlpunten uit deze tijd opgegraven. Ongeveer 500 v.Chr. bestond er een Keltische nederzetting. De Romeinen hebben hier vermoedelijk niet veel vertoefd: er zijn geen Romeinse bodemvondsten aangetroffen. Bij de bron van de Stiemerbeek werden vroeg-Frankische resten aangetroffen, zoals brandgraven met urnen. Het dorp werd gekerstend in de Frankische tijd. Dit geschiedde vermoedelijk vanuit de Abdij van Munsterbilzen. Uit deze tijd (omstreeks 800) werd een houten zaalkerkje teruggevonden, vlak bij de plaats waar de huidige Sint-Martinuskerk staat. Genk bleef bijna 800 jaren lang een landelijk gehucht (in het Latijn: "vicus") met 200 à 500 inwoners. De kern Genk bleef het centrum van een aantal andere gehuchten die om Genk heen lagen maar geen eigen centrum van betekenis hadden: Winterslag, Gelieren, Waterschei, het gehucht Langerlo, Camerlo, en Sledderlo.

Vermoedelijk behoorde Genk met omgeving al in de 11e eeuw tot het Graafschap Loon, en vanaf 1366 tot het Prinsbisdom Luik.

Tijdens de 17e eeuw werden diverse schansen aangelegd, één voor Genk zelf (Dorpsschans), en verder schansen in Winterslag, Gelieren, Sledderlo, Langerlo, Terboekt, en Waterschei. Hier kon de bevolking zich terugtrekken als vreemde troepen het land onveilig maakten. Berucht was de Slag van Sint-Nicolaasdag 1648, toen burgersoldaten (huyslieden) slag leverden tegen rondzwervende Lotharingse troepen, waarbij ook 42 Genkenaren het leven lieten.

Pas in 1753 werd Genk in leen gegeven. De eerste heer was De Grady De Groenendael. In deze tijd waren de bokkenrijders actief, en ook Genk werd hierdoor geteisterd.

Tijdens de beloken tijd, eind 18e eeuw, kreeg Genk de bijnaam Heilig Genk, omdat de Genkenaren hun priesters lieten onderduiken. Ook wisten ze twee van de vier klokken veilig te stellen. De andere twee werden door de Fransen omgesmolten tot wapentuig.

Genk bleef echter lange tijd een kleine plaats. In 1900 had het, tezamen met zijn gehuchten, slechts 2437 inwoners.

Landschapsschilderskolonie[bewerken]

De rust en het onaangeroerde landschap zorgden dat rijke burgers uit Brussel en Antwerpen, maar ook kunstenaars, vooral landschapschilders waaronder Willem Roelofs, Edmond Tschaggeny, François Roffiaen, Isidore Verheyden, Joseph Coosemans, Anna Boch, Emile Van Doren, Armand Maclot, Willy Minders, Ludovic Janssen en anderen naar het hart van de Limburgse Kempen trokken, op zoek naar inspiratie. De eerste schilders arriveerden in de jaren 1840. Hôtel de la Cloche was de geliefde verblijfplaats van de schilders van de eerste twee generaties, later aangevuld met Hôtel des Artistes van schilder Emile Van Doren. Door de grote toestroom van landschapsschilders - enkele honderden op amper een eeuw tijd- spreekt men soms van een Genkse School. Niet alleen schilders zochten Genk op ook schrijvers als Emile Verhaeren, Camille Lemonnier en Prosper van Langendonck vonden inspiratie in het uitgestrekte, haast eindeloze landschap. De Nederlandse schrijfster Neel Doff vond onderdak in de gemeente in de villa, Chalet des Houx op een heuvel in de Nieuwstraat, welke intussen is afgebroken.

Nieuwe tijd[bewerken]

Begin 20e eeuw kwam de massale immigratie van buitenaf en het buitenland op gang. Op 20 mei 1901 ontdekte de Luikse professor André Dumont in het buurdorp As een steenkoollaag. In 1902 vond men ook in Genk steenkool. Men begon met de aanleg van drie steenkoolmijnen op Genks grondgebied. Op 3 juni 1914 om half twee 's middags werd de eerste steenkool bovengehaald. Niet lang daarna opende de mijn van Winterslag en even later de mijnen van Waterschei en Zwartberg.

In 1930 telde de gemeente al 24.574 inwoners, vooral ingeweken mijnarbeiders. Genk kende door het mijnverleden drie immigratiegolven: in de jaren '20-'30 uit Polen en Oekraïne, daarna uit Italië, Griekenland, Spanje en Portugal en vanaf 1964 uit Turkije en Marokko. Hierdoor is ongeveer een derde van de burgers van allochtone afkomst. De Italiaanse gemeenschap is de grootste en omvat ongeveer 10.000 personen. In Genk zijn zo'n 85 nationaliteiten te vinden.

Het multiculturele karakter komt ook tot uiting in diverse culturele en religieuze instellingen: Genk telt vier Turkse moskeeën, drie Marokkaanse moskeeën, een Oekraïens-Orthodoxe kerk, een Oekraïens-Katholieke kerk en een Grieks-Orthodoxe kerk (migrantenkerken).

De jaren zestig waren crisisjaren voor de steenkoolnijverheid. In 1966 sloot de mijn van Zwartberg als eerste. In 1987 sloot de mijn van Waterschei en in 1988 volgde die van Winterslag. Dankzij de gunstige ligging, nabij Hasselt en langs het Albertkanaal vestigden grote bedrijven zich in de gemeente, zoals de autoconstructeur Ford. Deze gaat echter sluiten in 2014.

Niettemin is Genk uitgegroeid tot de tweede stedelijke agglomeratie van Belgisch-Limburg.

Er werden en worden in Genk een aantal projecten uitgevoerd om aan de uit diverse gehuchten aaneengegroeide plaats een meer stedelijk aanzien te geven.

  • Het stadsplein is één van de grootste bouwprojecten ooit in de provincie Limburg. Het omvat 111 nieuwe appartementen, 26 winkelruimtes, een hotel, een ondergrondse parking van 752 plaatsen, een bibliotheek (een ontwerp van architect Claude Vasconi) en daktuinen.
  • Shopping 1, een groot overdekt winkelcentrum, wordt volledig vernieuwd en uitgebreid. Naar verwachting zijn de werken gereed in 2014.
  • In het sportcentrum werd het zwembad gerenoveerd en verlengd van 33,33 m naar 50 m.
  • De voormalige mijnsite van Winterslag werd omgebouwd tot C-mine, een culturele site die onder andere een bioscoop en het cultuurcentrum van Genk omvat, samen met nieuwe bedrijven en woningen.

Industrie[bewerken]

Inmiddels groeide Genk uit tot de derde industriestad van Vlaanderen en heeft de stad het grootste industriepark van Limburg in Genk-Zuid. Dit park heeft een oppervlakte van 15,87 km² waarvan het grootste deel in Genk ligt met uitlopers in de aangrenzende gemeenten Bilzen, Diepenbeek en Zutendaal. Enkele bekende bedrijven zijn Ford Genk (sluit in 2014), Nitto, Ugine & ALZ (onderdeel van Arcelor-Aperam), DSM en Elektriciteitscentrale Langerlo. Met 25.000 industriële arbeidsplaatsen (op een totaal van 40.000) in meer dan 300 bedrijven is Genk inmiddels de belangrijkste werkverschaffende industriegemeente van Limburg.

In oktober 2012 maakte Ford bekend de autofabriek in Genk te sluiten in 2014. Er werken nu nog 4.264 mensen in de fabriek en nog eens ongeveer 5.000 bij de toeleveranciers[1]. Ford heeft beloofd maatregelen te treffen om de gevolgen voor alle betrokken werknemers te verzachten. De sluiting is een gevolg van overcapaciteit in Europa. De productie van de Ford Mondeo, de S-Max en de Galaxy gaat over naar de Spaanse Ford fabriek in Valencia.

De vroegere steenkoolhaven van Genk, nu 'haven Genk', groeit snel. Er is een hoofdkwartier gebouwd en de overslag neemt toe. Na de mijnsluitingen gingen de activiteiten van de haven achteruit, maar door de industriële bedrijvigheid in de omgeving nemen de havenactiviteiten opnieuw toe.

Daarnaast maakt Genk deel uit van het Economisch Netwerk Albertkanaal.

Winkelcentra[bewerken]

Genk is de tweede winkelstad van Limburg. Vooral de drie winkelcentra (Shopping 1, 2 en 3) zorgen voor winkelaars. Shopping 1 werd geopend op 28 augustus 1968 en is het oudste winkelcentrum van België. Omdat het aantal winkeliers geleidelijk daalde, als gevolg van de stadsvernieuwing die de stad uitvoerde in haar centrum (heraanleg Europalaan en Dieplaan, opwaardering van de omgevingen rond de winkelcentra en de grootschalige bouwprojecten), besloot Genk om een nieuw stadsplein met 26 nieuwe winkelruimtes te bouwen.

De verbindingsbaan Hasselt-Genk (de Hasseltweg) is de belangrijkste perifere handelsas. Tal van middelgrote detailhandels vestigden zich hier.

Niet alleen het centrum kent een concentratie aan winkels: de Vennestraat in Winterslag, de Stalenstraat in Waterschei en de Hoevenzavellaan in Zwartberg zijn eveneens handelsstraten, die ontstonden rond de vroegere mijnnijverheid. Naast de overal voorkomende winkels, treft men er multiculturele voedingszaken aan.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De Sint-Martinuskerk


Zie ook de Lijst van onroerend erfgoed in Genk.

Musea[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Genk is een sterk verstedelijkt gebied, waarvan de gehuchten sterk zijn uitgebreid en tot stadswijken zijn gegroeid. Door de mijnactiviteiten en de aanleg van spoorlijnen en autowegen is veel van het oorspronkelijke landschap verdwenen of versnipperd, doch een aantal natuurgebieden binnen het stadsgebied zijn nog aanwezig.

Genk ligt grotendeels op het Kempens Plateau, op een hoogte van ongeveer 80 meter. Hier waren vroeger heidevelden, welke eind 19e eeuw werden beplant met voornamelijk naaldhout. De uitgestrekte bossen liggen vooral ten oosten van Genk en maken deel uit van het Nationaal Park Hoge Kempen. Hier vindt men het Domein Kattenvennen, waar zich, bij het Planetarium, één der toegangspoorten tot dit Nationaal Park bevindt. Ook binnen de stadsgrenzen liggen nog een aantal bosgebieden, waarvan de Melberg het meest bekend is. In het zuidoosten, bij de wijk Kolderbos, ligt het Zillebos. Ten oosten van Sledderlo vindt men nog het Hei- en Meibos, een naaldhoutgebied vlak bij de woonwijken, dat zich uitstrekt tot nabij Zutendaal. In het oosten van het stadsgebied bevindt zich het Arboretum van de Bret, in de wijk Bret-Gelieren.

Op het grondgebied van Genk, nabij Waterschei, ontspringt de Stiemerbeek, die in zuidwestelijke richting door het stadsgebied loopt en uiteindelijk uitmondt in de Demer. De Dorpsbeekvallei, een natuurgebied, bevindt zich langs de Dorpsbeek, welke via het Molenvijverpark ten noorden van het Genk-Centrum in westelijke richting loopt en op de Stiemerbeek uitmondt.

Een andere belangrijke -door mensenhand ontstane- waterloop is het Albertkanaal, waar langs veel industrie ligt en waar zich ook een haven van aftakt. Het Albertkanaal is omgeven door belangrijke industrieën.

Naar het zuidwesten toe gaat het Kempens Plateau, hier en daar met een steilrand, over in het lager gelegen gebied De Wijers. Dit is ongeveer 50 meter hoog en daalt verder in westelijke richting. Het is een veel vochtiger gebied en het wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van veel visvijvers. Hier vindt men het Provinciaal Domein Bokrijk en het natuurgebied Het Wik. Ten noordoosten hiervan liggen de natuurgebieden Schemmersberg en Klotbroek. Naar het noorden toe sluiten deze gebieden aan bij het natuurgebied Teut, op het grondgebied van Zonhoven.

Ten zuidoosten van het Domein Bokrijk ligt het natuurgebied De Maten, evenals Bokrijk en De Wik een vijvergebied.

Bij Zwartberg vindt men dan de Opglabbekerzavel, een droog heide- en naaldhoutgebied, dat weer aansluit op het gebied Klaverberg op het grondgebied van As.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Genk ligt langs de autosnelweg E314, die Leuven en Aken verbindt. Met het openbaar vervoer is de stad vlot bereikbaar. Genk heeft een station met een rechtstreekse treinverbinding met Hasselt, Leuven, Brussel en Gent, en in het weekend met Brugge en de kust (Knokke en Blankenberge). Genk is een knooppunt van buslijnen met verbindingen vanuit Hasselt (Lijn 1, Lijn 45) en Maastricht (Lijn 45).

Vliegveld Zwartberg (EBZW, voor de kleine luchtvaart) ligt ongeveer 6 km noordoostelijk van het centrum van Genk.

Politiek[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie lijst van burgemeesters van Genk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Wim Dries (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en PRO-Genk. Samen vormen ze de meerderheid met 25 op 39 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[2] 10-10-1982[2] 9-10-1988[2] 9-10-1994[2] 8-10-2000[2] 8-10-2006[3] 14-10-2012[4]
Stemmen / Zetels % 37 % 39 % 39 % 39 % 39 % 39 % 39
CVP/CD&V 55,42 23 45,47 20 48,53 22 46,92 22 46,01 21 - 41,01 18
CD&V+N-VA - - - - - 45,64 20 -
N-VA - - - - - - 18,21 7
VU 21,53 8 19,68 8 8,44 3 - - - -
VU&ID - - - - 4,28 1 - -
AGALEV - 3,16 3,17 7,46 2 5,63 1 - -
PVV/VLD 4,97 1 4,95 1 13,57 5 10,36 4 14,36 6 - -
VLD-VIVANT - - - - - 8,53 2 -
Open Vld Iedereen - - - - - - 4,40 1
SP 15,56 5 20,8 9 20,88 9 14,96 6 16,04 6 - -
KPB 0,69 - - - - - -
PVDA/PVDA+ 1,83 5,08 1 3,02 2,8 3,62 5,55 1 8,84 3
Vlaams Blok/Vlaams Belang - 0,87 2,24 9,09 3 10,06 4 16,64 6 9,31 3
Genk Anders - - - - - - 1,46 0
NIEUW - - - 7,52 2 - - -
PRO-Genk - - - - - 23,64 10 16,77 7
SAP-KP - - 0,15 - - - -
W.O.W. - - - 0,89 0 - - -
Totaal stemmen 26383 29161 31173 32186 36982 39896 41011
Opkomst % 96,41 94,56 94,24 95,01 92,43
Blanco en ongeldig % 3,59 5 5,08 4,15 2,84 3,7 3,0

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt

Demografische evolutie[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwonertal per 1 januari

Jumelages[bewerken]

Sinds 2004 ging Genk een stedenverband aan met Francistown (Botswana). Op 3 juni 2004 werden beide steden zustersteden. Bij die gelegenheid werd een memorandum ondertekend waarin beide steden afspraken samen te werken aan een vriendschap waarin beide steden elkaar leren kennen, respecteren en ondersteunen.

Evenementen[bewerken]

Limburgse zondagsmarkt
  • Genk on Stage is met ruim 100.000 bezoekers één van de grotere Belgische muziekfestivals. Het is een gratis en driedaags muziekevenement en het vindt plaats in het hartje van Genk. Het festival ontstond in 1982 onder impuls van de Genkse Jonge Economische Kamer (Jaycees) onder de benaming Swingin’ Genk.
  • De jaarlijkse rommelmarkt, gekend onder de benaming Limburgse Zondagsmarkt, vindt elke zondag in de grote vakantie plaats en is tegenwoordig de grootste van Vlaanderen. Ook dit evenement vond in 1978 zijn oorsprong bij de Genkse Jonge Economische Kamer (Jaycees).
  • Een derde evenement dat op initiatief van de Genkse Jonge Economische Kamer (Jaycees) ontstond, was het vroegere Genk on Ice, hetgeen nu Yohoho heet. In de periode rond Kerstmis en Nieuwjaar wordt een kunstijsbaan aangelegd in het centrum van de stad of in de Limburghal. Deze ijsbaan wordt omgeven door allerlei standjes waar versnaperingen kunnen worden gekocht.
  • De jaarlijkse internationale carnavalstoet op de zaterdag van het carnavalsweekend, is één van de grotere stoeten van België en is bovendien de allereerste carnavalstoet van het carnavalsseizoen.
  • De 1-meistoet is een grote stoet waar niet zoals bij carnaval snoep maar wel bloemen uit de praalwagens worden gegooid. Tegelijkertijd is er dan de jaarlijkse kermis, die tegenwoordig de laatste dagen van april en de eerste van mei plaatsvindt. Ze is een van de grootste kermissen van Limburg met tientallen foorkramen. Naast de 1-meistoet vindt op 1 mei eveneens de jaarmarkt plaats, is er een grote rommelmarkt, een schitterende bloemenstoet met voorstelling van de Genkse meikoningin, en in de avond is er ook altijd een groot vuurwerkspektakel.
  • In het weekend rond 11 november vindt jaarlijks de Sint-Martinusstoet plaats ter ere van Sint-Martinus, de patroonheilige van de stad.
  • C-mine Jazz is het jaarlijkse jazz evenement van C-mine Cultuurcentrum
  • Theater In Het Zadel is een evenement van C-mine Cultuurcentrum
  • Van begin juni tot eind september 2012 is Genk de gastheer van Manifesta, de Europese biënnale voor hedendaagse kunst.
  • Begin augustus vindt het Absolutely Free Festival plaats aan C-Mine in Winterslag. Het tweedaagse gratis openluchtfestival focust op vernieuwende rockgeoriënteerde popmuziek.

Sport[bewerken]

In de Eerste Klasse van het Belgisch voetbal speelt KRC Genk. De club speelt zijn thuiswedstrijden in de Cristal Arena (24.956 plaatsen). De club ontstond in 1988 uit de fusie van KFC Winterslag en Thor Waterschei. Intussen werd KRC Genk al drie maal landskampioen : in 1998-1999, in 2001-2002 en in 2010-2011. Ook werd al viermaal de Beker van België gewonnen : in 1997-1998, in 1999-2000, in 2008-2009 en in 2012-2013. Sinds de Tweede Wereldoorlog doen enkel RSC Anderlecht, Club Brugge en Standard Luik beter.

In de jaren 30 van de 20ste eeuw had ook Genk VV een vijf seizoenen in de nationale reeksen gespeeld. Die club verdween in 1954 en werd een paar jaar later heropgericht als Genker VV. Ettelijke andere Genkse club spelen of speelden in de provinciale reeksen, zoals K. Zwartberg FC, K. Bokrijk Sport, Cobox 76, CSI Genk, FC Winterslag '88, Bregel Sport, Eendracht Termien, FC Turkse Rangers Waterschei, Euro-Afro Genk, SOS Boxbergheide Genk, Sporting Genk Zuid (voorheen AC Kolderbos) en Inter Sport Winterslag.

Koninklijke Volleybalclub Racing Genk (afgekort: KVCR Genk) is de grootste volleybalclub in Genk. Ze speelt haar thuiswedstrijden in het O.L.V. Lyceum in Genk in afwachting van de voltooiing van haar nieuwe sporthal op de plaats waar voetbalploeg Bregel Sport haar thuiswedstrijden speelde tot en met 2013. In het seizoen 2013-2014 speelt de A-ploeg heren in eerste nationale, de B-ploeg heren in tweede divisie en de C-ploeg heren in tweede provinciale. De vrouwenploegen spelen respectievelijk in derde en vierde provinciale. De club heeft ook een heel aantal jeugdploegen. Volleybal wordt in Genk o.a. ook gespeeld op recreatief niveau bij clubs Hoevoc Genk en Bret VC.

Nabij Genk is er een internationaal kartcircuit genaamd Karting Genk waar in 2011 het Wereldkampioenschap karting werd gehouden.

Media[bewerken]

  • Genk heeft een eigen lokale radio, Radio GRK
  • Ook heeft Genk zendtijd op TVL, genaamd "Genk 3600".
  • Genk kende jarenlang de succesvolle tv-reeks De Welness Kliniek met in de hoofdrol Plastisch Chirurg Jeff Hoeyberghs
  • Genk (C-mine) was ook het decor voor de derde film van Mega Mindy.
  • Vanaf 1 maart 2012 werd de VTM-serie Danni Lowinski uitgezonden op de televisie. Deze serie werd opgenomen in Genk.
  • Genk (Bokrijk) was ook het decor voor de Eén serie In Vlaamse Velden en het Ketnetprogramma De 5de Boog. 'De 5de Boog' is een mysterieuze avonturenreeks over vijf jongeren die een geheim moeten oplossen.
  • De film Marina met in de hoofdrol Matteo Simoni is ook grotendeels opgenomen in Genk.
  • In April 2014 starten de opnames voor de nieuwe VTM-serie Spitsbroers. In Spitsbroers spelen broers Dennis en Alan Moerman de hoofdrol. Zij koesteren beiden dezelfde droom: profvoetballer worden.

Geboren[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Lijst van Genkenaren

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Waterschei, Bokrijk, Winterslag, Termien, Sledderlo, Langerlo, Kolderbos, Driehoeven, Bret-Gelieren, Zwartberg

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties