Valkenburg (Limburg)
 |
|||
  |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Limburg |
||
| Gemeente |  Valkenburg a/d Geul |
||
| Coördinaten | 50°51'N 5°49'E | ||
|
|
|||
| Inwoners (1 jan 2006) | 6020 | ||
|
|
|||
| Postcode | 6300-6301 | ||
| Netnummer | 043 | ||
| Belangrijke verkeersaders | A79, N298 | ||
|
|
|||
 |
|||
| Grote Straat in Valkenburg | |||
|
|||
Valkenburg (Limburgs: Valkeberg of Vallekeberg ; Frans: Fauquemont) is een stad in de Nederlandse gemeente Valkenburg aan de Geul, gelegen in Zuid-Limburg. Het is de naamgever en de grootste kern van deze gemeente. Valkenburg heeft een sterk toeristisch karakter.
De plaats Valkenburg omvat ook de gehuchten Emmaberg en Heek.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Al vele duizenden jaren voor de christelijke jaartelling was er sprake van menselijke bewoning in de Geulvallei. Talrijke gevonden gebruiksvoorwerpen en diverse fundamenten van bouwwerken zijn het bewijs van een vrij intensieve bewoning in de Romeinse tijd.
De eerste schriftelijke vermelding van Valkenburg dateert van het jaar 1041. Uit dat jaar wordt een oorkonde bewaard waarin de Duitse koning Hendrik III (die enkele jaren later tot keizer zal worden gekroond) vier dorpen schenkt aan zijn nicht Irmgard. Het zijn de dorpen Herve, Epen, Vaals en Valkenburg. De oorkonde draagt als datum 15 februari 1041 en de naam Falchenberch is duidelijk leesbaar. Historici zijn het erover eens dat hier niet de tegenwoordige stad aan de Geul mee wordt bedoeld, maar het huidige Oud-Valkenburg. De naam Valkenburg zou refereren aan de middeleeuwse jacht met valken, die gemeengoed was bij de adel.
Belegeringen en veroveringen kenmerken de geschiedenis van Valkenburg. Toch blijft het Land van Valkenburg min of meer zelfstandig onder Brabants toezicht. Van het Kasteel Valkenburg op de Heunsberg is nu niet meer dan een ruïne over. In december 1672 wordt het verwoest door terugtrekkende Hollandse troepen, welken vluchtten voor het oprukkende Franse leger, en niet meer opgebouwd. Slechts twee stadspoorten (de Berkelpoort en de Grendelpoort) en een deel van de stadswallen overleven de vernietiging. Het vermoeden bestaat dat Diederik van Heinsberg een van de heren van deze burcht was. Vanuit de burcht werd Valkenburg vele jaren bestuurd door de Heren van Valkenburg.
Valkenburg is voortaan geen vestingstad meer, maar blijft in bestuurlijk opzicht belangrijk. Zo zetelde in het landhuis in het midden van de stad de rechtbank, waar onder andere strafprocessen werden gevoerd tegen de beruchte bende der Bokkenrijders in de achttiende eeuw. Een plaquette aan de muur van het streekmuseum, dat ligt op de oorspronkelijke plaats van het landhuis, herinnert aan deze strafprocessen.
[bewerken] Toerisme
Rond het midden van de negentiende eeuw ontwikkelt zich een nieuwe bron van inkomsten: het toerisme. Vakantiegangers en dagjesmensen krijgen oog voor de unieke omgeving waarin Valkenburg is gelegen en bezoeken het plaatsje om er een vrije dag of een korte vakantie door te brengen. Dat is aanvankelijk slechts voorbehouden aan de happy few, maar de drie hotels die Valkenburg in die dagen telt, worden er al snel meer.
De aanleg van de spoorlijn Valkenburg-Aken in 1853 met een station in Valkenburg is een voorname stap op de weg naar ontsluiting van het tot dan toe betrekkelijk moeilijk bereikbare Geulstadje. Het huidige stationsgebouw van Station Valkenburg (1853) is het oudste nog in gebruik zijnde stationsgebouw van Nederland en is startpunt voor een stoomtreinrit over de Miljoenenlijn. Om de toeristen beter van informatie te voorzien en voor aanvullende activiteiten te zorgen, werd in Valkenburg de allereerste VVV van Nederland opgericht in 1885. Waar dat toe heeft geleid is bekend: Valkenburg is uitgegroeid tot de belangrijkste toeristische trekpleister van de regio, met 1,2 miljoen overnachtingen per jaar en een veelvoud aan dagjesmensen.
|
.JPG)
.JPG)
[bewerken] Bezienswaardigheden
Bekende attracties zijn de sinds de Romeinse tijd ontgonnen onderaardse mergelgroeven, zoals de Gemeentegrot, de Fluweelengrot beide met 's winters kerstmarkt, de Romeinse Katakomben (een replica van de christelijke onderaardse begraafplaatsen in Rome), het Grottenaquarium Valkenburg, de modelsteenkolenmijn en de Geulhemmergroeve met zijn grotwoning. Valkenburg heeft zich ook ontpopt tot kuuroord door de aanwezigheid van Thermae 2000 op de kop van de Cauberg. Andere attracties zijn het casino, attractieparken De Valkenier en Sprookjesbos Valkenburg, de prehistorische vuursteenmijnen aan de Plenkertstraat, uitzichttoren de Wilhelminatoren, de kasteeltuin te Oud-Valkenburg en diverse kastelen in en om Valkenburg.
Kasteel Oost dateert oorspronkelijk uit de veertiende eeuw, maar werd vooral in de negentiende eeuw ingrijpend verbouwd. Thans is er de internationale Butlerschool in gehuisvest met feestzalen, waarin huwelijken worden voltrokken. Kasteel Den Halder was oorspronkelijk een middeleeuwse vestingtoren, die in later eeuwen werd verbouwd tot landhuis. De katholieke parochiekerk van de H.H. Nicolaas en Barbara heeft een romaanse toren, maar werd door de eeuwen heen diverse malen verbouwd. Het huidige uiterlijk stamt grotendeels uit 1904, toen P.J.H. Cuypers de kerk vergrootte. Tot de belangrijkste kerkschatten behoren een Marianum uit de veertiende eeuw en een kruis met een laatgotisch corpus.
In de wijk Broekhem aan de Koningswinkelstraat staat de St. Josephkerk. Deze kerk werd in de jaren 1930-1931 gebouwd naar ontwerp van de Maastrichtse architect Alphons Boosten. Aan de Plenkertstraat staat het voormalige Hervormde kerkje.
[bewerken] Musea
[bewerken] Rijksmonumenten
[bewerken] Natuur
Niet in de laatste plaats is Valkenburg geliefd om zijn natuurschoon, met diverse natuurreservaten in de directe omgeving. Bekend is het Gerendal met zijn orchideeëntuin, het Ravensbos, het Schaelsbergerbos en natuurontwikkelingsgebied Ingendael bij Houthem.
[bewerken] Wielrennen
Valkenburg is (zowel nationaal als internationaal) bekend als locatie van wielerevenementen. Zo is er vier keer het WK op de weg verreden (in 1938, 1948, 1979, 1998) en zijn twee keer etappes van de Ronde van Frankrijk aangekomen (in 1992 en in 2006).
Op het nationale vlak is deze plaats herhaaldelijk het toneel van landskampioenschappen en aankomsten in meerdaagse koersen. Sinds 2003 ligt de finish van de Amstel Gold Race in Valkenburg, op de top van de Cauberg.
[bewerken] Geboren in Valkenburg
- Hans Coumans (16 maart 1943), kunstschilder
- Sjef Diederen (30 april 1932), zanger en liedjesschrijver
- Els Diederen (19 november 1946), dichteres, schrijfster
- Martin Eurlings (16 juni 1946), politicus en huidig burgemeester van de gemeente Valkenburg aan de Geul
- Camiel Eurlings (16 september 1973), minister van Verkeer en Waterstaat in het Kabinet Balkenende IV
- Jan van Hout (17 oktober 1908), wielrenner
- Marjon Lambriks (5 april 1949), operettezangeres
- Marc Lotz (19 oktober 1973), wielrenner
- Raymond Meijs (13 maart 1968), wielrenner
- Gerlach Royen (18 oktober 1880), taalkundige
- Willem van der Vegte (7 januari 1895), NSB'er, ambtenaar
[bewerken] Gestorven in Valkenburg
- Erich Wasmann (1931), Pater, Entomoloog
[bewerken] Woonachtig in Valkenburg
- Jan Hanlo (1912-1969), dichter en schrijver
- Rob Ruijgh (1986), wielrenner-klimmer
[bewerken] Literatuur
- H.J.H. Schurgers, J.G.M. Notten, L.W.G.N. Pluymaekers, Geschiedenis van Valkenburg-Houthem, Valkenburg 1979
[bewerken] Trivia
- Het album De jolige joffer uit de Suske en Wiske-reeks speelt zich af op verschillende locaties in en rondom Valkenburg.
- Op 1 juli 2008 werd wereldwijd de single 'Valkenburg Song' van Valkenburger Jayme Xaya uitgebracht. Het betreft een lied in het plaatselijk dialect. Op de hoes van de single staat ook de burgemeester, Martin Eurlings.
[bewerken] Externe link
| Plaatsen in de gemeente Valkenburg aan de Geul | |
|---|---|
|
Dorpen: Berg · Broekhem · Houthem · Oud-Valkenburg · Schin op Geul · Sibbe · Valkenburg · Vilt |
