Bilzen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bilzen
Stad in België Vlag van België
Vlag van Bilzen Wapen van Bilzen
Bilzen
Bilzen
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Limburg (Belgium).svg Limburg
Arrondissement Tongeren
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
75,9 km² (2011)
77,18%
11,76%
11,06%
Coördinaten 50° 52' NB, 5° 31' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
31.435 (01/01/2013)
49,57%
50,43%
414,19 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
19,51%
64,52%
15,97%
Buitenlanders 6,13% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Frieda Brepoels (N-VA)
Bestuur N-VA, Pro-Bilzen, Open Vld
Zetels
CD&V-Nieuw
Open Vld
Pro-Bilzen
Vlaams Belang
N-VA
31
10
5
5
1
10
Economie
Gemiddeld inkomen 16.030 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,93% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3740
3740
3740
3740
3740
3740
3740
3740
3740
3740
3740
3742
3746
Deelgemeente
Bilzen
Beverst
Eigenbilzen
Grote-Spouwen
Hees
Kleine-Spouwen
Mopertingen
Munsterbilzen
Rijkhoven
Rosmeer
Waltwilder
Martenslinde
Hoelbeek
Zonenummer 089 - 012
NIS-code 73006
Politiezone Bilzen/Hoeselt/Riemst
Website www.bilzen.be
Detailkaart
Bilzen Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Bilzen is een stad en gemeente in Belgisch Limburg gelegen ongeveer halfweg tussen Hasselt en Maastricht. De stad is de hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Bilzen en telt ruim 30.000 inwoners in 13 deelgemeenten, waarvan ongeveer een derde in Bilzen zelf woont. Ze is goed bereikbaar door haar ligging langs de autosnelweg E313, het Albertkanaal, en de spoorlijn tussen Hasselt en Luik. Bilzen grenst in het westen aan Hoeselt, in het noordwesten aan Diepenbeek, in het noorden aan Genk en Zutendaal, in het oosten aan Lanaken en in het zuiden aan Riemst.

Bilzen ligt net op de grens van de Kempen met Haspengouw. Het stadscentrum, Beverst en delen van Rijkhoven zijn gelegen in de Demervallei. Ten zuidoosten van de Demer heeft het landschap een typisch Haspengouws glooiend uitzicht.

Kernen[bewerken]

Naast Bilzen zelf liggen in de gemeente nog de deelgemeenten Beverst, Eigenbilzen, Grote-Spouwen, Hoelbeek, Hees, Kleine-Spouwen, Martenslinde, Mopertingen, Munsterbilzen, Rosmeer, Rijkhoven en Waltwilder.

Op het grondgebied van Beverst ligt nog het gehucht Schoonbeek, gescheiden van het centrum van Beverst door de Demer.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2003)
I Bilzen 14,85 9.087
II


Beverst
- Centrum
- Schoonbeek
12,20


5.025
2.340
2.685
III Eigenbilzen 8,27 2.227
IV Grote-Spouwen 4,85 1.230
V Hees 3,72 749
VI Hoelbeek 3,93 511
VII Kleine-Spouwen 3,21 990
VIII Martenslinde 2,12 769
IX Mopertingen 1,75 1.338
X Munsterbilzen 6,04 4.304
XI Rijkhoven 4,57 1.259
XII Rosmeer 5,01 757
XIII Waltwilder 5,50 1.230

Bron:Studiecel Demografie Provincie Limburg

Etymologie[bewerken]

Bilzen werd voor het eerst vermeld in 950 als Beila, in 1096 als Belisia. Dit zou verwijzen naar de Keltische godheid Belenos of afstammen van het Keltische Belisa, dat helder water betekent. Ook werd wel de naam Beukenbilzen gebruikt, zoals Bucholtbilsen in 1239, dit ter onderscheid van Eikenbilzen (Eigenbilzen).

Geschiedenis[bewerken]

In de Romeinse periode bestond Bilzen als een kleine nederzetting langs de heerbaan Tongeren - Nijmegen. Archeologische vondsten uit de prehistorie en de Romeinse tijd bevestigen de vroege bewoning van deze streek.

Vermoedelijk begon de vroeg-middeleeuwse ontwikkeling van de plaats met de stichting van de Abdij van Munsterbilzen begin 8e eeuw. Bilzen zou dan zijn ontstaan uit een villa (Bilisia) van de Pepiniden, die een centrum in Munsterbilzen hadden.

Vanaf de vroege middeleeuwen vestigden Frankische kolonisten zich op de steile Borreberg. In de 11de eeuw zou hier een houten vesting gestaan hebben.

De versterkte nederzetting ontwikkelde zich, dank zij de ligging aan de Demer, tot een klein handelscentrum. Dit werd door graaf Lodewijk I van Loon (einde 12e eeuw) ingepalmd in ruil voor privileges en als bruidsschat geschonken aan diens dochter Geertruid, welke huwde met Albert II van Moha. Of ook de stadsrechten bij deze privileges behoorden is niet duidelijk. Wel is het zeker dat Bilzen midden 13e eeuw als stad werd erkend.

Het is niet bekend of de Luikse prins-bisschop Rudolf van Zähringen ook Bilzen in 1180 vernielde.

In 1251 kreeg het de stadstitel van het Graafschap Loon, waar het ook de gele en rode kleuren in het wapenschild aan overhoudt. Langs de Demer werd een Begijnhof gesticht. In 1366 kwam het graafschap onder het bewind van de prinsbisschop van Luik en kreeg Bilzen het statuut van Goede Stad. De naam Bouchoultbilzen (Beukenbilzen, naar de drie beuken die aangeplant waren op het marktplein) onderscheidt de stad van zijn buren Munsterbilzen en Eigenbilzen. Ondertussen was de stad ook volledig omwald. De Zusters Franciscanessen bouwden er in de 15de eeuw een klooster, Onze-Lieve-Vrouw ter Engelen genaamd, hetwelk in 1836 door de Zusters van het Heilig Graf werd betrokken.

Tijdens de Luikse successiestrijd tussen Willem van der Marck en Johan van Horne in 1483 werd de stad nagenoeg helemaal verwoest en ontmanteld door de troepen van Keizer Maximiliaan I. In 1506 werd de stad herbouwd, maar in 1576 werd Bilzen geplunderd door de, uit Maastricht verjaagde, Duitse troepen. Vanaf 1623 heerste een pest-epidemie. In 1636 waren het de Kroatische troepen van Jan van Weert die de stad in de as legden. Toen brak ook weer een pestepidemie uit. Dan waren het, in 1654, weer Lotharingse troepen die de stad plunderden, en in 1673 waren het Franse troepen. In 1678 vertrokken de Fransen weer, waarbij een deel van de stad afbrandde. In 1692 volgde plundering door Franse dragonders. Ook de Oostenrijkse Successieoorlog leidde tot plunderingen door troepen van beide partijen, zoals in 1747. Dit alles had te maken met de nabijheid van de vesting Maastricht. De talloze inkwartieringen van vreemde troepen hielden economische heropleving tegen. Na de Franse annexatie van het prinsbisdom Luik in 1795 werd Bilzen kantonhoofdplaats.

In 1839 werd de eerste grote verbindingsweg aangelegd, en wel van Bilzen naar Tongeren, in 1851 gevolgd door de steenweg op Hasselt. In 1856 kwam de spoorlijn van Hasselt naar Maastricht tot stand, en in 1863 ook de lijn van Hasselt naar Luik. Toen kreeg Bilzen een station. In 1876 werd ook een steenweg op Munsterbilzen voltooid, terwijl in 1932 een spoorlijn werd doorgetrokken naar de steenkoolmijn van Winterslag.

In 1880 kwam een hospitaal tot stand, dat door de Zusters van Barmhartigheid uit Ronse werd geleid. Dit werd het Sint-Mauritiusziekenhuis. Sinds 1991 is dit het Medisch Centrum Bilzen.

in 1870 werd Rijkhoven afgescheiden van Bilzen. Tijdens de Fusie van Belgische gemeenten in 1977 fuseerde Bilzen met Beverst, Munsterbilzen, Eigenbilzen, Spouwen (een fusie van Grote-Spouwen, Kleine-Spouwen en Rijkhoven), Hees, Hoelbeek, Rosmeer, Waltwilder, Martenslinde en Mopertingen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie verder de lijst van onroerend erfgoed in Bilzen

Natuur en landschap[bewerken]

Bilzen is gelegen in vochtig-Haspengouw in de vallei van de bovenloop van de Demer op een hoogte van ongeveer 50 meter, naar het westen aflopend tot 40 meter. De oostelijke oever is vrij steil (Borreberg, Katteberg) en loopt op tot 88 meter hoogte. De belangrijkste natuur- en recreatiegebieden zijn Park Haffmans en daarop aansluitend de Katteberg. In de stad zijn nog de parken Goed Petry en Goed Claes te vinden.

Evenementen en uitgaansleven[bewerken]

Bilzen stond vroeger bekend voor zijn muziekfestival Jazz Bilzen, het belangrijkste rockfestival van België in de jaren 60 en 70 voor de opkomst van Torhout-Werchter (het huidige Rock Werchter).

Bilzen heeft een levendig uitgaansleven. Rondom de markt bevinden zich tal van cafés, maar de jeugd is vooral te vinden in de nabijgelegen Brugstraat. De vele cafés daar sluiten pas in de vroege uurtjes hun deuren. Sinds 2004 is er een sluitingsuur van kracht: om 6u 's morgens moeten de klanten buiten en de deuren op slot.

Jaarlijks terugkerende evenementen zijn oa:

  • Carnavalsstoet, de zondag na Aswoensdag
  • Emotions Festival, Multidisciplinair jongeren festival in CC De Kimpel
  • Bilzen by Night, Hemelvaartsdag : liveoptredens in alle Bilzerse horecazaken
  • Bilzen Run, in juni: loopwedstrijd
  • Terras Bilzen, in augustus: gratis liveoptredens en festiviteiten in het stadscentrum.

Het hele jaar door vinden er ook diverse evenementen plaats in de landcommanderij Alden Biesen.

Politiek[bewerken]

Lijst van burgemeesters[bewerken]

  • 1625, 1628-1629(+) : Laurentius Honinx. Hij werd geconfronteerd met de grote pestepidemie stierf in 1629
  • 1655; 1657-1658 : Henricus Honinx (ged.01.12.1613), zoon van Laurentius Honinx

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Frieda Brepoels (N-VA). Zij leidt een coalitie bestaande uit N-VA, Pro Bilzen en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 31 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 27 % 29 % 29 % 29 % 29 % 31 % 31
CVP 48,13 15 39,57 12 27,87 8 21,79 7 17,88 5 - -
CD&V-Nieuw - - - - - 32,4 11 30,0 10
N-VA - - - - - 5,7 1 28,1 10
VU - - 36,31 12 41,2 14 - - -
PVV1/VLD2 13,951 3 18,011 5 16,981 5 13,792 4 18,072 6 - 17,22 5
Vldplus - - - - - 24,2 8 -
SP 20,36 5 13,14 3 15,55 4 15,17 4 15,89 5 - -
AGALEV - - - - 3,28 0 - -
PVDA - - - 0,28 0 - - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - 4,071 0 8,021 2 14,82 4 6,82 1
NIEUW 17,56 4 29,28 9 - - 29,54 10 - -
D88 - - 3,3 0 - - - -
BOK - - - 3,1 0 - - -
W.O.W. - - - 0,6 0 - - -
DEMO - - - - 7,32 1 - -
PRO-Bilzen - - - - - 22,9 7 17,9 5
Totaal stemmen 16224 17916 18965 20225 21316 22246 22835
Opkomst % 97,04 96,14 95,45 96,28 94,85
Blanco en ongeldig % 2,49 4,25 3,99 3,46 3,87 3,81 4,40

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bekende Bilzenaren[bewerken]

Geboren in Bilzen[bewerken]

Wonende in Bilzen[bewerken]

  • Johan Sauwens (14 maart 1951), Vlaams politicus (ex-burgemeester van Bilzen)
  • Arnoud Raskin (23 februari 1973), initiatiefnemer en ontwerper van de mobiele school.

Partnersteden[bewerken]

Bord aan de ingang van de zustergemeente Bilsen in Sleswig-Holstein
  • Bilzen is sedert 1977 verbroederd met de Duitse gemeente Bilsen in Sleeswijk-Holstein.

Varia[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Munsterbilzen, Beverst, Hoeselt, Rijkhoven, Martenslinde, Waltwilder

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties