Zonhoven

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zonhoven
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Zonhoven Wapen van Zonhoven
(Details) (Details)
Zonhoven
Zonhoven
Geografie
Gewest Flag of Belgium (civil).svg België
Provincie Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
39,34 km² (2011)
66,76%
18,92%
14,32%
Coördinaten 50° 59' NB, 5° 22' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
21.139 (01/01/2014)
49,59%
50,41%
537,35 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,22%
65,01%
14,78%
Buitenlanders 3,66% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Johny De Raeve (Open VLD)
Bestuur Open VLD, CD&V
Zetels
Open VLD
sp.a-Groen
N-VA
CD&V
Vlaams Belang
Voluit Zonhoven
27
11
6
5
3
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen 16.854 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,12% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3520
Deelgemeente
Zonhoven
Zonenummer 011 - 089
NIS-code 71066
Politiezone HAZODI
Website www.zonhoven.be
Detailkaart
Zonhoven Limburg Belgium Map.png
Ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Zonhoven is een gemeente in de Belgische provincie Limburg. De gemeente ligt ten noorden van Hasselt en grenst verder aan Houthalen-Helchteren, Genk en Heusden-Zolder. Zonhoven is een verstedelijkte woon- en werkgemeente en een stedelijke randgemeente van Hasselt. De gemeente behoort tot het kieskanton Hasselt en het gerechtelijk kanton Houthalen-Helchteren.

Anno 2012 telt de gemeente 20.887 inwoners op een oppervlakte van 39,34 km². Het centrum telt zo'n 11.000 inwoners, de overige bevolking woont verspreid over de drie andere gehuchten, Halveweg, Termolen en Terdonk. Zonhoven heeft geen deelgemeenten

Geografie[bewerken]

Zonhoven behoort tot de Kempen, een geografische streek in België en Nederland. Het noordoostelijke deel van de gemeente behoort tot het Limburgs Hoogplateau en bevat het hoogste punt van de gemeente (78 meter). In datzelfde gebied, dat De Teut wordt genoemd, liggen enkele kleinere vijvertjes en een grotere waar in de winter wordt geschaatst. De wijk Molenheide is een typisch voorbeeld voor Zonhoven en de hele Kempen. De ondergrond bestaat uit zand en er zijn niveauverschillen van tientallen meters.

Het niveau daalt in zuidwestelijke richting met circa 30-35 meter tot in het vijvergebied dat tot de Demervallei behoort. De schuinhellende zandbodem wordt doorsneden door drie valleien: de vallei van de Laambeek in het noorden, die van de Roosterbeek in het midden en die van de Slangbeek in het zuiden van de gemeente. De drie waterlopen monden alle in de Demer uit.

De gemeente Zonhoven ligt in het midden van de provincie Limburg.[1] In 1999 werd dat bevestigd door studenten en burgerlijke ingenieurs, die onder leiding van professor Van der Waeteren berekenden dat het zwaartepunt van de provincie (coördinaten: X: 225,436, Y:187, 304) iets ten oosten van het Zonhovense woongebied lag, midden in het militair domein Molenheide.

Gehuchten[bewerken]

Naast het centrum zijn er nog drie gehuchten te Zonhoven. Als gevolg van lintbebouwing zijn ze zo goed als volledig aan elkaar gegroeid. Deze gehuchten zijn Terdonk, Termolen en Halveweg. Het huidige Zonhoven is in 1977 ontstaan door een Gemeentelijke herindeling, nadat delen van buurgemeenten Heusden-Zolder en Houthalen-Helchteren toegevoegd werden. Naast gronden werden van 1977 ook 520 extra inwoners bij de gemeente Zonhoven gerekend.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2014)
Dichtheid
(inw./km²)
I Centrum 12,79 11.222 877
II Termolen 13,68 3.944 288
III Halveweg 8,46 3.320 392
IV Terdonk 4,41 2.645 600

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Heusden-Zolder   Houthalen-Helchteren   Houthalen-Helchteren
Genk 
 Heusden-Zolder
Hasselt 
Brosen windrose nl.svg  Genk 
 Hasselt   Hasselt   Genk 

Geschiedenis[bewerken]

Etymologie[bewerken]

Zonhoven wordt voor het eerst vermeld als Sonuwe in 1280. Hoogstwaarschijnlijk betekent de naam: waterrijk, laag gelegen land dichtbij de waterloop de Son (de oude naam voor de Roosterbeek die dwars door het centrum loopt – in de buurgemeente nog steeds Zonderikbeek geheten)[2]. Pas in het midden van de 16e eeuw komt de naam Zonhoven voor het eerst voor. Een andere mogelijke oplossing voor de naam van Zonhoven is: de hoeve van de familie Zon. Naar welke hoeve dit verwijst is onbekend, maar volgens geleerden kan dit gerust ook een betekenis zijn[2]

In tegenstelling tot wat velen denken slaat het eerste gedeelte in de naam dus niet op de zon. Zo heeft bijvoorbeeld basisschool De Zonnewijzer een zonnewijzer in het schoollogo afgebeeld, wat natuurlijk wel op de zon wijst, terwijl de school zijn naam dankt aan de gemeente. Er zijn ook cafés, zoals 't Zonnehof, die hun naam danken aan de gemeentenaam.

Prehistorie[bewerken]

De gemeente was reeds zeer vroeg bewoond, getuige daarvan zijn de vele archeologische vondsten (vooral polijststenen, stenen gebruiksvoorwerpen en voorhistorische wapens) van 11.000 v.C. tot 5.000 v.C., die uniek zijn voor Vlaanderen. Bij De Holsteen, een groep van polijststenen, werden meermaals archeologische opgravingen met succes voltooid door onderzoekers van de Katholieke Universiteit van Leuven. Ook in de onmiddellijke omgeving werden trouwens heel wat oude voorwerpen gevonden; stekers, schrabbers en pijlpunten. De Holsteen is de enige vaste polijststeen in Vlaanderen. Hij levert het bewijs dat de omgeving al heel vroeg bezocht werd door mensen. Voor een selectie van vondsten en informatie over het prehistorische verleden en de archeologische opgravingen van Zonhoven kan men in het bezoekerscentrum van het Oud Gemeentehuis terecht.

De eerste bewoners waren boeren die probeerden te overleven op de zandgronden van Zonhoven.

Middeleeuwen[bewerken]

Zonhoven behoorde sinds de 11e eeuw tot het graafschap Loon. Aanvankelijk hoorden alleen dorpen zoals Zolder, Bolderberg, Stokrooie en Viversel bij het Land van Vogelsanck, een nieuwe heerlijkheid, gesticht door Gerard van Loon. Het jachtgoed werd uitgebreid met Zonhoven, Houthalen en het gebied Houweiken.

Mathilde van Loon, dochter van Arnold V van Loon kreeg het Land van Vogelsanck, bestaande uit Zonhoven, Zolder, Houthalen en het zuidelijk deel van Heusden in 1308 als bruidsschat van haar vader toen zij trouwde met Godfried van Heinsberg, de vader van Diederik van Heinsberg.

In de dorpen werden schepenbanken geïnstalleerd door Hendrik van Bastenaken vanaf 1422. Hij vaardigde de eerste privileges en schepenbankreglementen uit. Ze werden allemaal onderworpen aan het Oppergerecht te Vliermaal.

Tot aan het Franse bewind zou Zonhoven deel blijven uitmaken van het Land van Vogelsanck dat een vrije baronie werd omstreeks 1600. Vanaf toen werden op de munten niet langer meer de namen van de dorpen geschreven, maar voortaan stond er de naam Vogelsanck.

De schoozoon van Catharina van Bronckhorst-Batenburg-Steyn kon voorkomen dat Vogelsanck als vrije baronie erkend werd en verbood de inwoners nog belastingen aan het Prinsbisdom Luik te betalen.

In 1795, bij het ontstaan van de gemeenten, ontstonden uit het Land van Vogelsanck de gemeenten Zolder, Zonhoven en Houthalen. Houweiken werd samengevoegd met het noordelijk deel van Heusden onder deze laatste naam. Waterschei ging deel uitmaken van de gemeente Genk en Nieuwdorp werd een onderdeel van de gemeente Peer. De familie de Villenfagne behield het kasteel en ruim 1000 ha van het domein. Nu nog is het kasteel eigendom van de familie en beslaat het privédomein nog steeds 450 ha, waaronder een Zonhovens deel.

Grenspaal in 1666 geplaatst met de tekst "Zonhovenaren niet verder onder lijfstraf".

Grenstwisten[bewerken]

In 1330 schonk Lodewijk IV van Loon de heidegronden, gelegen tussen Zonhoven en Hasselt aan deze laatste met de bepaling dat de grens ging tot waar men gewoon was te weiden met de beesten. Deze vage bepaling zorgde ervoor dat er meerdere honderden jaren felle grenstwisten bleven bestaan tussen de twee gemeenten. Zonhoven was van oordeel dat de heidegronden nooit de graaf toebehoord hadden en dat hij ze dus niet kon schenken. Het kwam hierbij soms tot een hevige strijd met zware vernielingen die leidden tot langdurige en dure processen, gevoerd voor allerhande rechtscolleges.

Na nieuwe schermutselingen beval Maximiliaan Hendrik van Beieren, de prins-bisschop van Luik, op 23 juli 1666 de oprichting van 21 grenspalen om zo de grens definitief en duidelijk af te bakenen maar dit bleek niet te helpen: grenspalen werden uitgerukt en opnieuw werden er langdurige processen gevoerd. De prins-bisschop zag zich zelfs verplicht om een militair detachement te zenden om de gemoederen te bedaren. In 1761 werden opnieuw zware vernielingen aangebracht door een groep van zo'n 600 Zonhovenaren omdat Hasselt stukken grond had verkocht uit het betwiste gebied.

In 1811 kwam het uiteindelijk tot een minnelijke schikking: de betwiste gronden bleven administratief bij Hasselt horen maar de gemeente Zonhoven werd eigenaar van de gronden. In 1822 werden nog een aantal gebieden geruild tussen de gemeenten en om de bereikbaarheid van de Zonhovense eigendommen op Hasselts grondgebied te garanderen verbond Hasselt er zich toe om een weg aan te leggen langse de oostgrens ervan (de huidige Zavelvennestraat). Deze toestand bestaat anno 2014 nog steeds: zo zijn de gronden van het Vliegveld Kiewit en omgeving, die administratief tot Hasselt behoren, nog steeds eigendom van de gemeente Zonhoven.

Kerkelijke geschiedenis[bewerken]

Zonhoven was vanaf de 9e eeuw een dochterparochie van Hasselt met een eigen bijkerk, die omwille van de grote afstand het dooprecht verkreeg. De patroonheilige was Sint-Quintinus, net dezelfde als deze van de Hasseltse hoofdkerk. Zonhoven werd een zelfstandige parochie in het begin van de 12e eeuw. Zonhoven viel onder de bescherming en onder de invloed van de abdij van Herkenrode tot aan de sluiting van de abdij door de Fransen in 1797: de pastoor van Zonhoven en de abdis van Herkenrode hadden ieder de helft van de tienden waardoor zij instonden voor het onderhoud en herstel van de kerk (niet van de toren). De abdis van Herkenrode had het patronaatsrecht van de Hasseltse hoofdkerk en dus ook van haar filiaalkerk in Zonhoven. Zij had daardoor het recht een kandidaat voor te stellen voor het ambt van pastoor wat in feite neerkwam op het benoemen van de pastoor.

Tot diep in de 20e eeuw bestreek het grondgebied van de parochie Zonhoven de hele gemeente. Door de forse toename van de bevolking in de 20e eeuw ontwikkelden zich te Zonhoven drie nieuwe parochies: Halveweg in 1938, Termolen in 1950 en Terdonk in 1965.

Kerk van Zonhoven met links de oude toren (21 mei 2006).

Verdrag van Zonhoven[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Verdrag van Zonhoven.

Het Verdrag van Zonhoven is een verdrag tussen Nederland en België gesloten op 18 november 1833 in huis De Franse Kroon (zie hieronder). Het verdrag is historisch van belang, omdat het tot stand kwam, nog voor koning Willem I van Nederland het koninkrijk België erkend had. Het Verdrag regelde de communicatie met Maastricht. Het Verdrag van Londen uit 1839 omvatte de aanvaarding van de 24 artikelen, die besloten dat een deel van Limburg bij Nederland bleef.

18e - 19e eeuw[bewerken]

In de 18e eeuw was er weefindustrie te Zonhoven en bloeide de landbouw vooral in het oosten van de gemeente waar vlas en hennep werden geteeld. De geplande aanleg van de weg Hasselt-Eindhoven, die oorspronkelijk door de hennepvelden zou lopen, zorgde voor een hevige weerstand bij de bevolking. Op 15 december 1764 werd overeengekomen met het prinsbisdom Luik dat de weg verplaatst zou worden naar de dorpskom en dat Zonhoven alle kosten van de bestrating op zich zou nemen.

Tijdens de Franse Revolutie werd Zonhoven overspoeld door soldaten van de Nationale Garde. Er werd tevens dienstplicht ingevoerd en de bewoners moesten zich schuilen in schansen die over de volledige gemeente verspreid waren. De priester Pieter Daniëls bood verzet tegen de Fransen, maar werd gevangen genomen in het huis De Franse Kroon waar hij bij een ontsnappingspoging gedood werd. Zelfs in de moderne geschiedenis van Zonhoven wordt de "Franse periode" herinnerd. Tientallen straten, zoals de Kolverenschansweg, de Vranchenschansweg en de Molenschansweg, werden later vernoemd naar de verstoppingsplaatsen voor de Zonhovense inwoners. Nabij De Franse Kroon werd een standbeeld voor priester Daniëls geplaatst.[2]

In de 19e eeuw gaat de weefindustrie sterk achteruit en ook de landbouw komt niet van de grond. Dit had tot gevolg dat het inwoneraantal lange tijd blijft stagneren.

20e - 21e eeuw[bewerken]

Het keerpunt komt er in het begin van de 20e eeuw wanneer er plaatselijke nijverheid ontstaat: een ijzermijn en een sigarenfabriek met elk meer dan 100 werknemers. In de eerste helft van 1870 alleen al werd er 18.000 ton ijzererts vanuit Zonhoven richting Duitsland afgevoerd waardoor het een belangrijke plaats werd in de Vlaamse ijzerertswinning. Het inwoneraantal begint nu stilaan te groeien. De grote ommekeer komt er met start van de steenkoolmijnen. Vele inwoners vonden werk in de mijnen van Houthalen, Zolder en Winterslag. Na de Tweede Wereldoorlog komen er in snel tempo vele kleine industriële bedrijven bij. De bevolking groeit dan ook zeer snel aan: op vijftig jaar tijd (tussen 1930 en 1980) verdrievoudigde de bevolking.

Ter gelegenheid van de gemeentelijke herverdeling in 1977 werden er enkele grenswijzigingen uitgevoerd met de buurgemeenten Zolder en Houthalen. Deze grenswijzigingen hielden verband met de eerdere aanleg van de autosnelweg E314 waardoor er gebieden afgesneden werden. In totaal verkreeg Zonhoven 8,35 km² met 520 inwoners van deze buurgemeenten.

Op 8 maart 2014 kwamen 7 jongeren uit Leopoldsburg om het leven toen zij met hun wagen inreden op een Duitse tankwagen op de E314 op het grondgebied van Zonhoven.[3]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1977= inwoneraantal per 1 januari
  • 1977: aanhechting van gebiedsdelen van Houthalen en Zolder (+8,35 km² met 520 inwoners)

Zonhoven nu[bewerken]

Zonhoven is door haar ligging uitgegroeid tot een verstedelijkte randgemeente van de bipool Hasselt-Genk. De landbouw is er zo goed als verdwenen. Er zijn nog hooguit tien gezinnen met landbouw als hoofdberoep. Zonhoven is voornamelijk een woongemeente maar er is ook een industriële ontwikkeling: er is één groot industrieterrein, De Waerde, met meer dan 70 kleine en middelgrote bedrijven. Daarnaast zijn er nog enkele grote bedrijven (metaalnijverheid, voedingsindustrie) die verspreid liggen over de gemeente.

Verder is Zonhoven een lokaal verzorgingscentrum met handel, scholen, een cultureel centrum en een grote evenementenhal.

Er worden in snel tempo woonverkavelingen gecreëerd, die later kunnen uitgroeien tot woonwijken.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Spoorwegen[bewerken]

Zonhoven beschikt vandaag over één station. Het station Zonhoven langs spoorlijn 15, opgericht in 1866. Het bedrijf Foraky vestigde zich bij het station. Vanaf 1931 werd het station een spoorweghalte en in 1957 werd de stopplaats gesloten voor het reizigersverkeer. In de jaren 1960 werd het station afgebroken en vanaf 1970 de perrons. De NMBS heeft in 2009 een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren om in Zonhoven opnieuw een spoorweghalte te openen. Hieruit bleek dat er voldoende reizigerspotentieel is en werd aan Infrabel de opdracht gegeven om de benodigde infrastructuur te bestuderen.[4]. Het nieuwe station Zonhoven werd geopend op 9 december 2012. Na 55 jaar stopt er terug een trein in Zonhoven.

Daarnaast had Zonhoven tussen mei 1904 en 1922 een station Kolveren en was er tussen 1937 en 1940 station Zonhoven-Badplaats: een kleine spoorweghalte aan Sint-Pieter, op dat moment de grootste badplaats van Limburg. Eerst verdween het station, vervolgens de badplaats.

Vliegverkeer[bewerken]

Het oudste vliegveld van België, het Vliegveld Kiewit, is grotendeels gelegen binnen de grenzen van de gemeente Zonhoven, maar het vliegveld wordt toegekend aan de grenzende gemeente Hasselt. Administratief wordt Hasselt gezien als de eigenaar, maar de gronden zijn nog steeds eigendom van Zonhoven. Op de website van Kiewit wordt echter nergens het woord "Zonhoven" gebruikt[5].

Wegen[bewerken]

Zonhoven is vanuit het noorden en westen bereikbaar via de A2-E314 Leuven-Aken. Ten zuidwesten van de gemeente Zonhoven, net over de grens, loopt de A13-E313 Antwerpen-Luik.

De autosnelwegen, waarop de N-wegen in Zonhoven aangesloten zijn, worden ook vermeld:

N72 naar Heusden-Zolder; aansluiting met E314
N74 naar Hasselt
N715 naar Houthalen-Helchteren; aansluiting met E314
N726 naar Bokrijk (Genk); aansluiting met E314

Buslijnen[bewerken]

Hieronder staan de buslijnen die door de Belgische maatschappij De Lijn geregeld worden in Zonhoven[6].

Lijn Omschrijving Dienstregeling (pdf)
2 Hasselt - Beringen (Mijnen) Download
13 Hasselt - Meeuwen - Grote-Brogel Download
18a Hasselt - Houthalen - Neerpelt - Achel Download
22 Hasselt - Houthalen - Peer - Kleine-Brogel Download
29 Hasselt - Leopoldsburg - Lommel Download
31 Genk - Zwartberg - Houthalen Download
35 Hasselt - Zonhoven - Boxbergheide - Genk Download
46 Zonhoven - Boxbergheide - Genk Download
47 Genk - Termolen - Zonhoven - Halveweg - Zolder Download
48 Hasselt - Peer - Hamont/Neerpelt Download
753 Belbus Download

Politiek en bestuur[bewerken]

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Zonhoven hoort bij het gerechtelijk arrondissement Hasselt, bij het bestuurlijk arrondissement Hasselt en daarnaast ook bij het kieskanton Hasselt en bij het gerechtelijk kanton Houthalen-Helchteren. Op hoger niveau is Zonhoven gelegen in Vlaanderen, het noordelijke deel van het Europese België.

Gemeentebestuur[bewerken]

Bestuur 2007-2012[bewerken]

Het politiek bestuur van Zonhoven bestond uit een coalitie van VLD, die haar absolute meerderheid verloor, en CD&V. Sinds 1 januari 2008 is Johny De Raeve (VLD) de nieuwe burgemeester nadat Marilou Vanden Poel-Welkenhuysen na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 nog 1 jaar burgemeester was.

Bestuur 2013-2018[bewerken]

College van burgemeester en schepenen[bewerken]

Het college van burgemeester en schepenen van Zonhoven voor de periode 2013-2018 wordt gevormd door een coalitie tussen de Open VLD van burgemeester Johny De Raeve en de CD&V van eerste schepen Jef Hulsmans. Ook Voluit Zonhoven, een nieuwe partij, krijgt één zetel in het college; Eric Vos. Deze drie partijen bezitten samen 15 van de 27 zetels in de gemeenteraad. De overige twaalf zetels worden ingenomen door het kartel van sp.a-Groen met zes zetels, de N-VA met vijf zetels en Vlaams Belang met één zetel. Het schepencollege van Zonhoven telt één burgemeester en zeven schepenen.[7]

College van burgemeester en schepenen
Functie Naam Partij Bevoegdheden
Burgemeester Johny De Raeve Open VLD
Schepen Jules Achten Open VLD Ruimtelijke ordening, woonbeleid en contractbeheer
Christine Bernaert Open VLD Cultuur, lokale handel en economie, KMO
Ria Hendrickx Open VLD OCMW en sociale zaken
Jef Hulsmans CD&V Communicatie, toerisme, gezondheidsbeleid, kinderopvang en ontwikkelingssamenwerking
Bram De Raeve Open VLD Jeugd, sport en financiën
Henri Schraepen Open VLD Senioren, markten, kermissen en feestelijkheden
Eric Vos Voluit Zonhoven Milieu en duurzaamheid, mobiliteit en ICT
Gemeentesecretaris Bart Telen Verslaggeving, coördinatie en voorbereiding[8]
Gemeenteraad[bewerken]

De huidige gemeenteraad werd verkozen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012. De Zonhovense gemeenteraad bestaat uit 27 zetels: 11 voor de Open VLD, 6 voor sp.a-Groen, 5 voor N-VA, 3 voor CD&V, 1 voor het Vlaams Belang en 1 voor Voluit Zonhoven. De partij Jong & Dynamisch haalde geen zetels.

Gemeenteraadsverkiezingen 2012
Partij Stemmen  % Zetels
Open VLD
4.866
33,38
sp.a-Groen
3.027
20,76
N-VA
2.810
19,27
CD&V
1.611
11,05
Voluit Zonhoven
967
6,63
Vlaams Belang
958
6,57

Lijst van voormalige burgemeesters[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van burgemeesters van Zonhoven voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[9] 10-10-1982[9] 9-10-1988[9] 9-10-1994[9] 8-10-2000[9] 8-10-2006[10] 14-10-2012[11]
Stemmen / Zetels % 23 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 27
N-VA - - - - - - 19,27 5
VU - - 14,4 - - - -
SP 15,85 3 23,91 21,41 15,7 4 20,19 5 - -
sp.a-Groen - - - - - 26,96 7 20,76 6
AGALEV - - 4,22 0 5,15 0 5,47 0 - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - 5,681 0 9,451 2 14,532 3 6,572 1
CVP/CD&V 44,23 11 31,3 8 22,53 - 17,29 4 19,82 5 11,05 3
KARTEL 38,99 9 44,79 - - - - -
PVV/VLD/Open Vld - - 37,43 11 48,36 47,6 38,68 10 33,38 11
ZONEVE - - - 21,05 6 - - -
Jong EN Dynamisch - - - - - - 2,33 0
Voluit Zonhoven - - - - - - 6,63 1
Anderen(*) 0,93 - - 1,73 - - -
Totaal stemmen 9524 10840 11948 12762 13677 14781 15107
Opkomst % 96,83 95,83 94,74 95,73 92,73
Blanco en ongeldig % 3,08 5,65 4,48 3,78 4,79 4,25 3,50

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
(*)1976: CSD 1994: AOV, ZZZ

De onderstreepte getallen geven de partijen aan die na de verkiezingen het bestuur gingen vormen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Wapenschild van Augustina van Hamme, abdis van Herkenrode, en haar spreuk Regique Deoque (Voor Koning en God), boven de ingang van de Sint-Quintinuskerk.
  • De classicistische Sint-Quintinuskerk, gebouwd tussen 1785 en 1788 in opdracht van Augustina van Hamme, abdis van Herkenrode. Haar wapenschild staat boven de ingang. De toren die niet ten laste was van de tiendheffers maar van de parochiegemeenschap (de gemeente) bleef in zijn oude vorm staan. De kerk is in haar geheel beschermd sinds 1983. De voorgevel werd reeds in 1949 beschermd. Het interieur is eveneens classicistisch. De kerk bevat verder :
    • Een vroeggotische toren uit de eerste helft van de 14e eeuw. In de toren hangt een klok uit 1443. De toren is beschermd sinds 1949.
    • Een romaanse doopvont uit de 12e eeuw in de doopkapel onderaan de toren.
    • Het Robustelly-orgel[12] waarvan het oudste gedeelte gebouwd werd in 1664. Met 2446 pijpen en 40 registers is dit orgel het tweede grootste van de provincie.[13] In het orgel zijn nog enkele originele registers te vinden. Dit orgel is afkomstig van de abdij van Val-Saint-Lambert en werd na de opheffing van de abdij in 1820 heropgebouwd in de kerk.
  • De gotische Kapel van Teneikenen, gebouwd omstreeks 1483 met uitbreidingen in 1510 en omstreeks 1900. De kapel werd volledig gerestaureerd in 1980 en is sinds 1974 een beschermd monument. De kapel was vroeger een bekend bedevaartsoord.
  • Het oud-gemeentehuis, gelegen naast de kerk. Het gebouw heeft een dubbele bordestrap en driehoekig fronton met als reliëfversiering een vergulde zon en het jaartal 1788. Het gebouw is beschermd sinds 1983 en doet nu dienst als bezoekerscentrum en toeristisch informatiekantoor.
  • De Kapel van de Heuven, gebouwd in 1790. De kapel werd na voltooiing van de Sint-Quintinuskerk gebouwd als aandenken aan de misvieringen die in de noodkerk ter plaatse werden opgedragen. De kapel en haar omgeving werden in 1978 beschermd.
  • Het huis De Franse Kroon, gebouwd in 1782. In dit huis werd priester-dichter Pieter Daniëls door de Fransen gevangen gehouden in 1799. Hij probeerde te ontsnappen maar werd neergeschoten. In 1833 werd hier het Verdrag van Zonhoven afgesloten. Het huis is beschermd sinds 1987.
  • De Holsteen, een verzamelnaam voor de acht enorme zandstenen uit de prehistorie. De meest noordelijke steen werd gebruikt voor het polijsten van stenen of benen messen en pijlen. Het is de enige vaste prehistorische polijststeen van Vlaanderen.
  • De Vrankenschans, een 17e-eeuwse verdediging. Hiervan zijn de aarden wal en het omliggende grachtensysteem bewaard gebleven en beschermd sinds 1981.
  • De Paalsteen, een grenspaal uit 1666 geplaatst naar aanleiding van de grenstwisten tussen Zonhoven en Hasselt. Deze staat als enige nog op zijn oorspronkelijke plaats. Een tweede exemplaar staat achter de kerk en het oud-gemeentehuis en een derde exemplaar staat in het Provinciaal Domein Bokrijk.
  • Op het geografisch middelpunt van de provincie Belgisch-Limburg in de Molenheide nabij de grens met Genk ongeveer ter hoogte van 50°59,5' N.B. 5° 26' O.L. is een wachttoren gebouwd.
  • Op verschillende plaatsen in de gemeente Zonhoven; het Dorpsplein, het gemeentepark, het vliegveld Kiewit, achter de kerk en op tal van andere plaatsen, bevinden zich kunstwerken van verschillende kunstenaars.
  • De Sint-Jozefskerk in het gehucht Halveweg werd opnieuw gebouwd in 1971 nadat de oude kerk in 1968 verwoest werd door een hevige brand.

Natuur[bewerken]

Natuurreservaten[bewerken]

Het natuurreservaat Teut op 25 juni 2006.
De weidelandschappen van Het Welleke in Zonhoven.

Zonhoven telt meerdere natuurreservaten :

  • De Teut (450 hectare), opgericht en beschermd in 1976 met een uitbreiding in 1979, wordt gevormd door de valleien van de Roosterbeek en de Laambeek, met ertussen de meest westelijke uitloper van het Kempens Plateau (geodetisch merkpunt 75,57 meter boven de zeespiegel). Men vindt er vennen, heidevelden en dennenbossen met een typische plantengroei en talrijke broedvogels. De wandelpaden zijn vrij toegankelijk en er zijn verschillende wandelroutes uitgestippeld.
  • De Platwijers (101 hectare), eveneens opgericht en beschermd sinds 1976, bestaat hoofdzakelijk uit visvijvers en weilanden. Het is een geschikte pleister- en broedplaats voor watervogels. Bepaalde delen zijn afgesloten maar de wandelpaden zijn vrij toegankelijk en er zijn wandelroutes uitgestippeld.
  • Het Welleke (4 hectare), opgericht en beschermd in 1981 met de Wellekevijver en weidelandschappen. Dit reservaat is niet toegankelijk.
  • Ter Donk en Wijvenheide, zijn twee reservaten die beheerd worden door de natuurgroep Natuurpunt en maken samen met de Platwijers deel uit van Vijvergebied Midden-Limburg, het grootste aaneengesloten vijvergebied van België, dat zelf deel uitmaakt van de landschappelijke eenheid De Wijers in de Lage Kempen (in totaal zowat 1.175 vijvers met een wateroppervlakte van 700 hectare).
  • Kolveren, behorend tot de Laambeekvallei en is ongeveer 30 ha groot, gelegen in het noorden van Zonhoven.

Fietsen[bewerken]

  • Het Limburgs fietsroutenetwerk doorkruist ook de gemeente Zonhoven.
  • Het oude kolenspoor in het noorden van de gemeente maakt sinds een aantal jaar deel uit van het fietsroutenetwerk door Limburg.
  • Verder is er binnen Zonhoven een fietsroute van 41 km, de Schansenroute uitgestippeld. Deze route komt langs de meeste bezienswaardigheden van de gemeente en wordt ook wel de "klassieke kertorenroute" genoemd.[14]
  • De Heideroute is een mountainbikeroute, die verbonden werd met de bestaande routes in Genk, Heusden-Zolder en Houthalen-Helchteren. Het geheel van lussen en inrijroutes is permanent bewegwijzerd en van start- connectieborden voorzien. In Zonhoven is er voor 36 km mountainbikepaden uitgestippeld.

Wandelen[bewerken]

  • Elke maand worden er volledig gratis en geleide wandelingen georganiseerd in Zonhoven. Meestal staan deze wandelingen in een thema.
  • Op de verschillende natuurgebieden (zie boven) zijn wandelroutes uitgestippeld of kunnen de wandelaars hun eigen route creëren. Ook zijn er natuurgidsen die wandelaars laten genieten van de natuur.
  • De cultuurhistorische dorpswandeling van 4 km laat wandelaars met de geschiedenis van Zonhoven kennis maken.

Recreatie[bewerken]

Binnen de gemeentegrenzen zijn er twee campings en twee hotels in de directe omgeving van de natuurgebieden.

Jaarlijkse evenementen[bewerken]

Onderwijs in Zonhoven[bewerken]

Katholiek onderwijs[bewerken]

Elk van de vier parochie heeft kleuter- en basisonderwijs. Secundair onderwijs kan gevolgd worden in de Vrije Middenschool (eerste twee jaar) en het Sint-Jan Berchmansinstituut (laatste vier jaar).

Gemeenschapsonderwijs[bewerken]

Basisschool Windekind vertegenwoordigt het gemeenschapsonderwijs met een kleuterschool en een lagere school.

Sport[bewerken]

Voetbal[bewerken]

Alle Zonhovense voetbalclubs die aangesloten zijn bij de KBVB spelen in de provinciale afdelingen. Momenteel zijn er vier clubs:

Flandria Termolen speelt net zoals FC Melosport, bekend als Melosport, en KFC Halveweg, ook wel gewoon Halveweg genoemd, in de vierde provinciale reeks van Limburg. Bij Halveweg was Luc Nilis in de jeugdploegen actief, voordat hij professioneel voetballer zou worden. Zonhoven VV echter heeft in de jaren '70 nog enkele jaren in de Derde klasse van België gespeeld, maar momenteel zijn zij ook terug in de eerste provinciale reeks te zien.

Naast die vier teams, allemaal bij de KBVB aangesloten, zijn er ook nog andere amateurploegen[20] zoals Tuinwijk VV, Weerstand Zonhoven en FC Wanhoop. Waar Zonhoven wel bekend voor staat zijn de damesploegen. Zo speelde DV Zonhoven in de Tweede Klasse op landelijk niveau, totdat ze in 2012 samen met DV Lanaken fuseerden tot DVL Zonhoven. De club blijft wel op hetzelfde niveau spelen. Ook andere vrouwenteams zijn te zien op hoog niveau.

Tennis[bewerken]

De lokale tennisvereniging "Basveld TC" is actief op het sportcentrum De Basvelden. Er zijn acht verlichte buitenbanen in gravel en er is een indoorhal met vier tennisbanen in kunststof.

Honkbal/softbal[bewerken]

De lokale honkbalvereniging "Sunville Tigers" is ook actief op de baseballterreinen van het sportcentrum De Basvelden. Naast honkbal wordt ook aan softbal gedaan door de verschillende leeftijdscategorieën. De vereniging werd in 1986 opgericht.[21]

Volleybal[bewerken]

In Zonhoven zijn twee volleybalclubs gesitueerd. Damesclub "Topsport Davozon" speelt in de provinciale reeksen en "VC Helios" vertegenwoordigt enkele mannenteams in de Liga B, maar ook in de provinciale reeksen.

Wandelen[bewerken]

De eerste Belgische wandelclub is in 1966 opgericht in Zonhoven met de naam O.K.50 Zonhoven. Verder zijn er tal van wandelroutes uitgestippeld doorheen de gemeente met thema's, voorstellingen, rondleidingen en gidsen.

Wielrennen[bewerken]

De Cyclocross Zonhoven of GP Telenet is een veldrit sinds 1958 in Zonhoven[22], maar sinds 2010 behoort deze tot de Superprestige veldrijden en dus komen er ook internationale veldrijders zoals Zdeněk Štybar rijden. "De Put" is de naam voor een grote zandkuil op natuurgebied De Teut en rond die kuil wordt het grootste deel van de veldrit gehouden[23]. Sven Nys is met vier zeges in Zonhoven de huidige recordhouder[24].

Sportaccommodaties[bewerken]

Indoorsporten[bewerken]

Er zijn twee sporthallen in Zonhoven waar indoorsporten kunnen beoefend worden. De eerste is gelegen in het gehucht Ter Donk en sinds het begin van de 21e eeuw is de oude sporthal van het centrum vervangen door een moderne multifunctionele hal; Den Dijk, die ook dienst doet als evenementenhal. In de volksmond wordt deze hal dan ook de Evenementenhal genoemd[25]. Die hal bevat een grote polyvalente zaal voor ruim 400 personen en wordt het meest gebruikt voor feesten, fuiven, toneelopvoeringen en koffietafels., maar ook optreden, modeshows, vergaderingen, tentoonstellingen en sportevenementen zijn regelmatig aan de beurt. Er zijn ook speciale vip-ruimtes en vergaderruimtes en een velden voor squash, badminton, tennis, volleybal, tafeltennis, zaalvoetbal, handbal, korfbal, ballet, basketbal en vechtsporten.

Zonhoven beschikt over een van de grootste bowlingplaatsen in de provincie: de Bowling Champion[26]. Die bowlinghal staat vooral bekend om zijn discobowlen. Daarnaast zijn er tal van fitness- en gymnastiekmogelijkheden, enkele maneges, maar geen zwembad. Verschillende politieke partijen hebben over dat onderwerp gediscussieerd[27].

Outdoorsporten[bewerken]

De twee grootste sportterreinen in Zonhoven zijn één in het gehucht Halveweg en één grote nabij het centrum. Die laatste wordt niet alleen door tientallen verenigingen, gemeentelijke evenementen en wedstrijden, maar ook voor de meest uiteenlopende zaken gebruikt. Het terrein, De Basvelden genaamd, beschikt zelfs over een manege, vijf voetbalvelden en een baseballveld, maar ook nog meer. Een van de langste Finse pistes in België is op De Basvelden gelegen; de piste is 2700 meter lang en beschikt om de vijftig meter over een verlichtingspunt[28].

Zustergemeenten[bewerken]

Zonhoven heeft slechts met één plaats een jumelage:

Vanaf 1989 heeft de Limburgse gemeente een zustergemeente, de eerste voor Zonhoven, in de Australische staat Queensland. Dat kwam omdat de Zonhovenaar Godfried Vaes de Australiër Mike Goebel ontmoette in Papoea-Nieuw-Guinea. De vriendschap werd hechter en op 13 maart werd in Gayndah de samenwerking bekendgemaakt en op 7 juli in Zonhoven[30]. Momenteel is Gayndah de enige plaats in Australië met een zustergemeente of partnerstad in België en ook is er in Gayndah een park vernoemd naar Zonhoven[31].

Wapen en vlag[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Vlag van Zonhoven

De vlag van Zonhoven is gelijk aan het wapen van de gemeente, maar dan heeft het de afmetingen van een doorgaanse vlag. De vlag heeft een blauwe achtergrond met daarop een zon met een gezicht. De zon op de vlag verwijst echter niet naar de zon, maar naar son dat afkomstig is van Sonuwe, de oude naam van de Zonderikbeek die door de gemeente Zonhoven stroomt.

Het wapen van Zonhoven is dus ongeveer hetzelfde, maar in de geschiedenis van Zonhoven zijn nog anderen gebruikt. Een wapen, daterend uit de 15e eeuw, laat een helm zien en ook de patroonheilige Sint-Quintinus. In 1593 werd alles vervangen door een leeuw. Eind 18de eeuw werd het wapenschild van de adellijke familie De Villenfagne de Vogelsanck, op dat moment de leiders in de Zonhovense omgeving.[32] Het huidige wapen werd echter op 29 mei 1838 toegekend aan Zonhoven.[33]

Bekende inwoners[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Zonhoven was een van de 81 Vlaamse gemeenten die deel nam aan het televisieprogramma De Slimste Gemeente op de zender VIER, maar ze werden in de eerste ronde door gemeente Merchtem uitgeschakeld.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Literatuur

  • Gids voor Vlaanderen Toeristische en culturele gids van de Vlaamse gemeenten VTB/VAB-Uitgeverij Lannoo, Antwerpen-Tielt (1995) (vierde uitgave)
  • Zonhoven, H.C. Melis, Uitgegeven door gemeentebestuur (1947)
  • Zonhoven, Historisch-naamkundige studie, Dr. J. Molemans, Uitgegeven door gemeentebestuur (1982)
  • Geschiedkundig- en aardrijkskundig woordenboek der Belgische gemeenten, Deel II, E. De Seyn, Uitgeverij Bieleveld (1938)
  • Gemeenten van België, geschiedkundig en administratief-geografisch woordenboek, prof. H. Hasquin, Uitgegeven door het Gemeentekrediet van België (1980)
  • Officiële website Zonhoven
  • Terdonk-Zonhoven, van gehucht naar parochie, Marcel Jeurissen, eigen uitgave (1985)
  • Het hart van Zonhoven, Uitgegeven door gemeentebestuur (1988)

Voetnoten

  1. Uitkijktoren in het midden van Limburg, nieuwsblad.be
  2. a b c Rotary Houthalen - Zonhoven, rotary-houthalen.be
  3. http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/regio/limburg/1.1902894
  4. Trein stopt straks in Zonhoven, hbvl.be
  5. (en) The oldest airport in Belgium, aero-kiewit.be
  6. Dienstregelingen Zonhoven, delijn.be
  7. Het schepencollege van Zonhoven (2013-2018), zonhoven.be
  8. Gemeentesecretaris, zonhoven.be
  9. a b c d e Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  10. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  11. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012
  12. Zonhoven . Inspeling gerenoveerd Limbourg-Robustelly-Verschueren-Nagels orgel, orgelkunst.be
  13. Het Robustelly-orgel van Zonhoven is het tweede grootste orgel van Limburg, uitinvlaanderen.be
  14. Schansenroute (45 km), fietsroute.org
  15. Nys: 'Hard tegen onzacht', sport.be
  16. Prehistorisch jagers blazen verzamelen aan de Holsteen, zonhoven.be
  17. Hololool Vuurfestival 2012, hololool.net
  18. 'Zonhoven Live', zonhoven.be
  19. Zonhoven Trapt Door, zonhoven.be
  20. Voetbalverenigingen in Zonhoven; zonhoven.be
  21. en softball vereniging, www.sunville-tigers.be
  22. Superprestige Zonhoven, sport.be.msn.com
  23. Kruipt Albert uit de put in Zonhoven, sport.be.msn.com
  24. Vier op een rij voor Sven Nys?, vier.be
  25. Accommodatie in de evenementenhal, zonhoven.be
  26. Homepagina Bowling Champion, bowlingchampion.com
  27. SP.A-Groen: Zonhovenaren willen zwembad en groener centrum, zonhoven.nu
  28. Sportaccommodaties: Finse piste, zonhoven.be
  29. Partnerstad Gayndah, zonhoven.be
  30. (en) Sister City, northburnett.qld.gov.au
  31. (en) RV Friendly Town - Gayndah, cmca.net.au
  32. Heraldry of the World - Zonhoven, ngw.nl
  33. Wapenschild, naam en geschiedenis - Heraldiek in Zonhoven, zonhoven.be
  34. Heemkunde vindt dagboek van Zonhovenaar uit 17e eeuw, zonhoven.nu
  35. a b c Zonhoven - Auteurs geboren in Zonhoven, dbnl.nl
  36. a b c Zonhoven - Auteurs in Zonhoven, bzof.nl
  37. Lisette Liesen-Croes - SP - Privé, senate.be
  38. Vlaamse Volksvertegenwoordigers - Marilou Vanden Poel-Welkenhuysen, vlaamsparlement.be
  39. Chris Thys, cosmox.be
  40. Minister Lieten en broer verliezen in Zonhoven, vandaag.be
  41. minister Ingrid Lieten is nieuwe ere-zonneridder, zonhoven.nu
  42. De favoriete plek van DJ Patje Krimson, habitos.be.msn.com
  43. Luc NIlis, users.telenet.be
  44. Marleen Renders op Limburgse lijst Open VLD, hbvl.be
  45. Marleen Renders, val.be
  46. Palmares Rik Ceulemans, rikceulemans.be
  47. Koen Buyse wint cultuurprijs, hbvl.be
  48. (en) Tim Vanhamel
  49. Anke Buckinx, nieuwsblad.be