Houthalen

Houthalen

Deelgemeente in België
Situering
Provincie	Limburg
Gemeente	Houthalen-Helchteren
Coördinaten	51°01'N  5°22'E
Algemeen
Oppervlakte	48,49 km²
Inwoners (01/01/2008)	23.321 (481 inw/km²)
Overig
Postcode	3530
Netnummer	011 - 089
Portaal    België

Houthalen is een deelgemeente van de fusiegemeente Houthalen-Helchteren in de Belgische provincie Limburg. Houthalen is vooral bekend omwille van de toeristische domeinen Kelchterhoef en Hengelhoef en de steenkoolmijn van Houthalen die er vroeger uitgebaat werd.

Ligging

Houthalen ligt in de Kempen op 10 kilometer ten noorden van Hasselt aan de weg van Hasselt naar Eindhoven. De autosnelweg E314/A2, waarmee Houthalen een aansluiting heeft, vormt de zuidergrens met Zonhoven. De noordgrens met Helchteren wordt gevormd door de Mangelbeek die in de Demer uitmondt. In het zuiden van de deelgemeente stroomt nog de Laambeek die eveneens in de Demer uitmondt.

Steenkoolontginning

Door de ontginning van steenkool veranderde Houthalen van een landbouwdorp tot een verstedelijkte woonkern met verscheidene sociale woonwijken. De steenkoolmijn van Houthalen fusioneerde in 1964 met de mijn van Zolder. Landbouw is er nog nauwelijks aanwezig. Houthalen is het centrum van de fusiegemeente Houthalen-Helchteren en is door de aanleg van de industriezones Centrum-Zuid en Europark en de uitbouw van een handelscentrum uitgegroeid tot een klein verzorgingscentrum.

Kernen

Houthalen omvat naast het centrum nog vier gehuchten die tevens parochies zijn. Langs de N74 ligt Laak dat door lintbebouwing naar het centrum toe gegroeid is.

In het westen tegen de grens met Heusden ligt Lillo. Net zoals bij Lillo aan de Schelde is de benaming afkomstig van linde en het toponiem lo. Bij de Sint-Catharinakapel staat nog een (oude) lindeboom.

In het zuidoosten ligt Meulenberg dat ontstaan is rond de mijnwerkerstuinwijken. Meulenberg is volledig vergroeid met het centrum.

In het oosten ligt Houthalen-Oost, bestaande uit recentere verkavelingen. De bebouwde kernen van Houthalen-Oost en het Genkse Zwartberg sluiten op elkaar aan. Tot in 1960 had Houthalen-Oost, dat toen nog Park van Genk heette, geen verbinding met Houthalen en was het volledig aangewezen op Zwartberg.

Bezienswaardigheden

De Sint-Martinuskerk

• de Sint-Martinuskerk bestaat uit twee in elkaar gebouwde kerken. De eerste kerk is de oude kerk met een gotisch koor uit 1437 in Maaskeien. De laatgotische kerktoren dateert van omstreeks 1500 en werd gebouwd in baksteen. De oude kerk werd in 1935 beschermd als monument. Dwars op de oude kerk werd tussen 1938 en 1940 een nieuwe modern-gotische kerk gebouwd als alternatief van de oorspronkelijk geplande mijnkathedraal in de wijk Meulenberg.
• de pastorie dateert uit 1739 en is gebouwd in Maaslandse stijl. De pastorie is merkwaardig omdat de voorkant van de pastorie naar de tuin toe ligt en de achterkant naar de straat en naar de kerk toe. In 1996 werd de pastorie beschermd als monument en de omgeving ervan als beschermd stadsgezicht.
• de twee schachtbokken, die de liftkooien van de vroegere steenkoolmijn ondersteunden, werden respectievelijk in 1998 en in 2001 beschermd als monument.
• de Genaderse molen, een watermolen aan de Laambeek, werd reeds vermeld in 1436. De kern van het huidige gebouw dateert uit 1788. In 1903 werd de molen uitgebreid en in 1985 werd ze grondig gerestaureerd waarna de molen als horeca-zaak wordt uitgebaat.

Natuur en recreatie

• In het zuiden van de deelgemeente ligt het natuurgebied Tenhaagdoornheide dat voornamelijk uit heide, dennenbossen en vennen bestaat. Het gebied ligt in de vallei van de Laambeek en heeft een oppervlakte van 360 hectare. Een ecotunnel onder de autosnelweg E314 zorgt voor een natuurlijke verbinding met het natuurgebied de Teut dat op het grondgebied van de gemeente Zonhoven ligt.
• Het domein Hengelhoef dat ten oosten van Tenhaagdoornheide ligt, heeft een oppervlakte van 320 hectare en is een recreatiepark met bungalows, camping, subtropisch zwembad en vele bossen en vijvers. Het domein kwam in 1141 in het bezit van de abdij van Floreffe. Van 1962 tot 2000 was het een sociaal vakantiecentrum van de Christelijke Mutualiteit. Het kasteel Engelhof op het domein dateert van 1903.
• Het domein Kelchterhoef ligt ten noorden van Tenhaagdoornheide en heeft een oppervlakte van 200 hectare. Dit domein kwam in 1228 in het bezit van de abdij van Floreffe. In 1954 kocht de gemeente Houthalen het domein en bouwde er een recreatiepark uit met camping en een zwemvijver De Plas. De U-vormige abdijhoeve en de twee Kempense langgevelboerderijen op het domein werden omgebouwd tot horeca-zaken. Van 1970 tot in 1986 was er een provinciaal automuseum gevestigd. Dat jaar verhuisde de collectie naar Autoworld, in het Jubelpark van Brussel.

Bekende Houthalense

Houthalen is de geboorteplaats van:

• Ingrid Daubechies (17 augustus 1954), een Belgische wis- en natuurkundige. Zij is een wereldautoriteit op het vlak van wavelets die gebruikt worden voor beeldcompressie.

Mediabestanden

Zie de categorie Houthalen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

51° 01' NB, 5° 22' OL