Maasmechelen

Maasmechelen

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Limburg
Arrondissement	Tongeren
Coördinaten	50°57′N, 5°41′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	76,28 km² (2009) 68,09% 11,65% 20,26%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	36.937 (01/01/2010) 49,62% 50,38% 484 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 20,10% 65,25% 14,66%
Buitenlanders	18,70% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Georges Lenssen(Open Vld)
Bestuur	Open Vld, sp.a
Zetels CD&V/N-VA Open Vld sp.a-Groen! Vlaams Belang	33 11 10 8 4
Economie
Gemiddeld inkomen	12.655 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	12,29% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 3630 3630 3630 3630 3630 3630 3631 3631 3631	Deelgemeente Eisden Leut Mechelen-aan-de-Maas Meeswijk Opgrimbie Vucht Boorsem Kotem Uikhoven
Zonenummer	089
NIS-code	73107
Politiezone	Maasmechelen
Website	www.maasmechelen.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Tongeren in de provincie Limburg
Portaal    België

Maasmechelen is een gemeente in de provincie Limburg in België. Maasmechelen is naast grensgemeente ook een voormalige mijngemeente. De gemeente telt 37.159 inwoners (31-12-2010) en omvat de woonkernen Mechelen-aan-de-Maas, Vucht, Leut, Meeswijk, Uikhoven, Eisden, Opgrimbie, Boorsem en Kotem. De gemeente is hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Maasmechelen. Maasmechelen behoort tot de 5 steden met de hoogste werkloosheidsgraad van Vlaanderen; in Maasmechelen ligt deze op 10,54% (mei 2011).

Geschiedenis

Oudste geschiedenis

Archeologische vondsten geven weer, dat de Maasvallei vanaf circa 8000 jaar geleden bewoond is geweest. Aan de voet van het Kempisch Plateau lagen drogere gronden die verblijf mogelijk maakten. Bossen op de terrassen maakten plaats voor akkerbouw.

Romeinse tijd en Middeleeuwen

Door de Romeinen werd een heirbaan aangelegd. Deze weg werd een belangrijke verbinding van Parijs via Tongeren en Maastricht naar Nijmegen en verder. Langs deze verbindingsweg werden verscheidene nederzettingen gebouwd. Vanaf de 8e eeuw werden door de Franken verschillende dorpen gesticht in de regio. In de Franse tijd verloor de heirbaan gaandeweg zijn betekenis door de aanleg van de huidige N78, als onderdeel van de wegverbinding tussen Parijs en Hamburg.

Nieuwe Tijd

Om het gevaar voor overstromingen te beperken werden dijken aangelegd. Omstreeks 1880 werden in het Belgische Maasland verschillende winterdijken aangelegd, waardoor de veiligheid steeg en de dorpen langs deze dijken konden uitbreiden.

Recente geschiedenis

De gemeente Maasmechelen is ontstaan na twee gemeentelijke fusies:

• 1970: Mechelen-aan-de-Maas fuseerde met Eisden, Vucht en Opgrimbie. De nieuw gevormde gemeente kreeg Mechelen-aan-de-Maas als centrum, omdat dit van de vier gemeenten de grootste in oppervlakte en sinds de Franse tijd een kantonhoofdplaats was. De fusiegemeente kreeg de naam Maasmechelen.
• 1976: Ten zuid-oosten van de Zuid-Willemsvaart werden de gemeenten Boorsem en Uikhoven bij Maasmechelen gevoegd. De grindwinningsbedrijven die daar lagen waren naast de mijn en de witzandgroeve een gunstige aanvulling voor de industriële economie. In het noordoosten werden ook Leut en Meeswijk bij de gemeente gevoegd. Dit zorgde voor een aanvulling op de economie vanuit de Agrarische sector.

Mijnbouw

Schachtbokken van de mijn, Eisden

Cités

Van 1923 tot 1987 werd in het noord-westen van deelgemeente Eisden door N.V. Steenkoolmijnen Limburg-Maas (opgericht in 1907 als S.A. Charbonnages Limbourg-Meuse) steenkool ontgonnen. In de vrijwel onbewoonde gemene gronden -arme zandgronden met landduinen, heide en bos- ten westen van de oude woonkernen van Eisden, Vucht, Mechelen en Opgrimbie zijn grote woonwijken gebouwd, in het begin door de mijn zelf (tuinwijken), later door sociale bouwmaatschappijen.

Immigranten

De mijn had bijna constant behoefte aan -ongeschoolde- werkkrachten en ging daarvoor ook buiten de landsgrenzen werven. Hierdoor komt het dat veel inwoners van Maasmechelen verschillende buitenlandse achtergronden hebben. Naast Nederlanders wonen er mensen uit Centraal- en Oost-Europa en uit landen rond de Middellandse Zee. De grootste groepen zijn Polen, Italianen en Turken. Maar er is bijvoorbeeld ook een Sloveens en Grieks verenigingsleven. Inmiddels zijn inwoners van "vreemde" komaf en hun (klein)kinderen meestal genaturaliseerd. Naar schatting de helft van de Maasmechelaars heeft één of meer buitenlandse roots.

Gevolgen mijnbouw

Grondverzakking Eisden: het huis lag ooit op hetzelfde niveau als de reling.

Eisden-Dorp, Leut en Meeswijk liggen in een mijnverzakkingsgebied, veroorzaakt door bodemdaling en inklinking na kolenwinning in de ondergrond. Er moet constant gepompt worden om te voorkomen dat grondwater het gebied onder water zou zetten. Er staan krachtige pompen in onder meer het Greven, een waterwingebied dat bijna 10 meter is gezakt, ten noorden van Eisden-Dorp en langs de (herhaaldelijk opgehoogde) dijken van de Zuid-Willemsvaart. De grote hoeveelheid water uit het gebied heeft een dusdanige kwaliteit dat het als leidingwater gebruikt wordt voor een groot deel van de provincie Limburg.

Reconversie

Op een deel van het voormalige mijnterrein ligt vandaag Maasmechelen Village, een outlet-winkelstraat. Slechts enkele Eisdense mijngebouwen konden na 1987 van de slopershamer gered worden en kregen nieuwe functies: gemeentelijke academie, hotel, Grand Café, bioscoopzalen. De lifttorens boven de gedempte mijnschachten, waarvan er één werd gesloopt en meteen daarna weer is opgebouwd, zullen als monument bewaard blijven.

Bipool Eisden-Lanklaar

Center Parcs

Vakantiepark

Center Parcs liet rond 1990 zijn oog vallen op de Mechelse Heide. De mijnstreek is op dat moment een economisch kerkhof na de sluiting van de laatste steenkoolmijn en het plan van Center Parcs komt dan ook als een Godsgeschenk. Gelukkig is men in Limburg realistisch genoeg om een bouwvergunning in één van de meest waardevolle landschappen van Limburg, de Mechelse Heide, af te wijzen. Alternatief wordt het terrilgebied van Eisden / Lanklaar voorgesteld. Center Parcs stemt toe, de grindboer moet zijn uitgraving stopzetten en grond verkopen van de Vlaamse overheid. Het gewestplan wordt snel gewijzigd om verblijfsrecreatie mogelijk te maken en de grond wordt eigendom van Center Parcs.

Stopzetting

In 1995 krijgt Center Parcs een bouwvergunning voor 700 cottages. Funderingen voor de eerste units worden gelegd, de 3 terrils worden gestabiliseerd en ingezaaid (met Europese steun) en wandelpaden worden aangelegd. Plots blaast Center Parcs het project af. De reden is wat onduidelijk maar aan de basis van die beslissing liggen wellicht verschillende redenen. Marktverzadiging is er daar één van. Bovendien is het innoverende concept van Center Parc na 15 jaren toe aan herprofilering en bijsturing en dan is er nog de groeiende concurrentie van goedkope vliegtuigreizen naar al even goedkope vakantielanden (met name Turkije). Terug naar af dus.

Het recreatiedomein de maasvallei ligt ter beschikking voor een nieuwe investeerder. Af en toe duikt één of ander spectaculair project op, zoals de aanleg op een terril van een indoorskipiste (is verhuisd naar een Nederlandse terril) maar ondertussen ligt het gebied er gedurende 10 jaar grotendeels ongemoeid bij. De terreinen zijn toegankelijk voor zachte recreatie. Met name wandelen, mountainbiken, survival en teambuilding is er mogelijk.

Teema International

De start van de bouw is voorzien voor het voorjaar van 2012

Vakantiedorp

In 2005 dan laat de Nederlandse bouwpromotor Teema International zijn oog vallen op het gebied. Ze willen er op 250 hectaren een luxueus vakantiedorp optrekken, een vijfsterrenhotel, paalwoningen op het water en luxevilla's in de terrilhellingen. Lokale en provinciale overheden gaven groen licht voor dit ambitieuse project.

Problemen

Maar de administratieve molen maalt traag. Allerlei bredere ruimtelijke plannen en rapporten werden ontwikkeld en in september 2009 dreigde nogmaals 2 jaren vertraging. De Raad van State had immers fouten ontdekt bij de omzetting in het gewestplan (uit 1985!) van industriegebied naar verblijfsrecreatiegebied. Vlaams minister Muyters is zich met deze zaak gaan bemoeien en in december al werd dit euvel verholpen. In 2011 of 2012 zou na talloze malen uitstel Teema International dus moeten kunnen bouwen.

De Dubbelterril (25-01-2009)

Plannen

Wat is Teema International allemaal van plan?

• Het meest noordelijke deel, nu bos, wordt volledig verkaveld met 600 vakantiewoningen rond en op de waterplassen.
• In de grote grindplas ten noordoosten van de dubbelterril komen 100 paalvilla's.
• In de westelijke helling van de lange terril worden 50 luxevilla's gebouwd.
• Tussen de lange terril en het te verkavelen bos wordt een vijfsterrenhotel met 150 kamers opgetrokken, dat zal worden uitgebaat door de Sandtongroep.

Het totaalconcept krijgt de naam 'Prana Resort' en richt zich op een internationaal en kapitaalkrachtig publiek. Teema maakt zich sterk dat het project zeer ecologisch is en dat er honderden Job komen. Verder blijft de vraag wat Teema van plan is met de honderden vakantiewoningen: deze kunnen immers verkocht worden, zodat er een nieuwe woonwijk ontstaat.

Het Nationaal Park Hoge Kempen

Verblijfsrecreatie en toerisme

Het bouwproject 'Prana Resort' in het recreatiedomein maasvallei kadert in een breder visieplan van de provincie om ook het gebied ten oosten ervan helemaal te wijzigen. Ruw bekeken kan worden gesteld dat het grondgebied van Lanklaar wordt bestemd voor verblijfsrecreatie en dat van Eisden voor stedelijke functies en dagtoerisme. Op die terreinen oostelijk, die grotendeels eigendom zijn van de NV Mijnen en Vulex, komt onder meer een golfterrein, uitbreiding van de shoppingzone, meer autoparkings en allerlei outdoorattracties.

Nationaal Park Hoge Kempen

Centraal zou van oost naar west een groene corridor moeten komen, vanaf de schachtbokken van de oude mijn (waar de hoofdpoort komt van het Nationaal Park Hoge Kempen) naar het eigenlijke Nationale Park dat westelijk is gelegen. Op de oostelijke kant van de lange terril plant men wel een uitzichtpunt en wellicht blijft de dubbelterril onaangeraakt.

Geografisch

Het grootste deel van Maasmechelen ligt in de Maasvallei, op de linkeroever van de Grensmaas. De westelijke rand van de gemeente, aan de grens met Zutendaal en As, ligt op het Kempens Plateau. Tussen de Maas en het Kempens Plateau ligt een trapvormige rivierterras en een steilrand van gemiddeld 45 meter. In Maasmechelen ligt deze steilrand bijna volledig in bos- en heidegebied.

Kernen

Nr.	Naam	Bevolking (2008)
I	Boorsem	2.166
II	Eisden	10.113
III	Kotem	706
IV	Leut	1.566
V	Mechelen-aan-de-Maas	13.746
VI	Meeswijk	925
VII	Opgrimbie	3.712
VIII	Uikhoven	1.073
IX	Vucht	3.346

Aangrenzende gemeenten

De gemeente Maasmechelen grenst aan de volgende gemeenten:

Aangrenzende gemeenten
As	Dilsen-Stokkem
Genk		Stein (NL)
Zutendaal	Lanaken	Meerssen (NL)

Verkeer

Wegen

Maasmechelen heeft een op- en afrit naar de autosnelweg E314, die Brussel en Leuven via Knooppunt Lummen en Knooppunt Kerensheide met Heerlen en Aken verbindt. De Rijksweg N78 is een bredere verkeersweg, parallel met de Grensmaas. Een opsomming van alle gewestwegen en autosnelwegen:

• N78 Riemst - Maasmechelen - Kinrooi
• N763 Maasmechelen - As
• E314 Leuven - Maasmechelen - Aken
• N75 Hasselt - As/Maasmechelen - Dilsen-Stokkem

Maasmechelen heeft ook een ontsluitingsweg die evenwijdig loopt met de Zuid-Willemsvaart. Deze verbindt de N78/E314 met Maasmechelen Village

Waterlopen

Bevaarbaar

De enige bevaarbare waterloop in Maasmechelen is de Zuid-Willemsvaart, deze werd 2 eeuwen geleden gegraven omdat de Maas ten noorden van Maastricht onbevaarbaar is voor binnenschepen

Onbevaarbaar

Een verzameling van alle onbevaarbare waterlopen in Maasmechelen met de deelgemeenten waardoor ze stromen in volgorde van bron naar monding.

• de Genoolsbeek (Leut, Meeswijk)
• de Kikbeek (Opgrimbie, Mechelen-aan-de-Maas)
• de Langebroekbeek (Vucht, Leut)
• de Maas (Uikhoven, Boorsem, Kotem, Leut, Meeswijk)
• de Rachelsbeek (Eisden-dorp)
• de Vietselbeek (Eisden-dorp)
• de Wiemerbeek (Opgrimbie)
• de Ziepbeek (Uikhoven, Boorsem, Kotem)

De enigste bevaarbare waterloop in Maasmechelen is de Zuid-Willemsvaart, deze werd 2 eeuwen geleden gegraven omdat de Maas ten noorden van Maastricht onbevaarbaar is.

Klimaat

Weergemiddelden voor Maasmechelen
Maand	jan	feb	mrt	apr	mei	jun	jul	aug	sep	okt	nov	dec	Jaar
hoogste maximum (°C)	6,3	8,4	13,3	21,5	21,9	22,7	22,1	23,9	22,5	17,6	12,9	8,8	16,8
gemiddelde temperatuur (°C)	3,8	5,5	7,7	14,4	15,8	17,8	17,5	18,9	17,5	12,5	8,1	6,4	12,2
laagste minimum (°C)	1,3	2,6	2,2	7,3	9,7	12,8	13,0	13,9	12,4	7,4	3,4	4,1	7,5
neerslag (mm)	89,7	56,9	30,6	24,9	21,9	84,6	58,7	117,8	47,7	40,2	4,8	165,6	743,4
bron: [1] (2011)

Cultuur

Eisden - Sint-Barbarakerk

• Maasmechelen is bekend voor zijn Italiaanse, Griekse en Turkse eetgelegenheden en winkels
• Het multiculturele karakter van Maasmechelen kan men ook terugvinden in de vele gebedshuizen: Maasmechelen telt een grote Turkse moskee, twee kleinere Marokkaanse gebedshuizen, een kleine orthodoxe kerk, een kapel van de katholieke Italiaanse gemeenschap en een koninkrijkszaal van Jehova's getuigen. Van de vele katholieke kerken is de mijnkathedraal van Eisden-Tuinwijk de meest monumentale.
• Maasmechelen beschikt over een kunstacademie waar muziek, woord en dans gestudeerd kan worden. Het gebouw is een authentiek mijngebouw van ca. 1920
• Muziek staat op een hoog niveau in Maasmechelen door de vele harmonieorkesten en fanfarekorpsen. Onder andere de succesvolle Koninklijke Harmonie Sint-Martinus van Opgrimbie.
• Cultuurcentrum Maasmechelen neemt sinds de jaren '80 een prominente plaats in binnen het Limburgse cultuurlandschap. Galerie Oost brengt maandelijks kunsttentoonstellingen. Maar vooral op het vlak van hedendaagse dans, jazz en klassieke muziek heeft CCMaasmechelen een hoogstaand programma ontwikkeld. CCMaasmechelen kan gebruik maken van een unieke Nannette Streicher pianoforte uit 1826 (in samenwerking met de Stichting Vilain XIIII). Klassieke optredens worden gehouden in de Sint-Remigiuskerk van Vucht en de Sint-Pieterskerk van Leut. Deze laatste wordt zeer gewardeerd om haar geluidskwaliteit wat resulteerde in talrijke professionele muziekopnames.
• Dansstudio MDV, een dansschool waar verschillende dansstijlen aan komen bod komen.

Sport

Maasmechelen telt talloze sportclubs voor jongeren en volwassenen, dit zijn de belangrijkste.

Patro Eisden promoveert naar 3e klasse (10-04-2011)

Voetbal

• Boorsem Sport (4de Prov. D)
• Blauwe Ster 61 Eisden (4de Prov. B)
• Patro Eisden Maasmechelen (3de Nat. B)
• KVV Verbroedering Maasmechelen (2de Prov. A)
• Uikhoven VC (3de Prov. B)
• CS Mechelen-aan-de-Maas (3de Prov. B)
• Lindeboys Sporting Leut (3de Prov. B)
• FC Juve Maasmechelen (3de Prov. B)
• Grimbie 69 (3de Prov. B)

Zaalsporten

• Volleybal: Warsco-Units Eisden (1ste Nationale heren, 2de divisie heren A)
• Basketbal: bc Maasmechelen
• Handbal: Maasmechelen65

Andere

• Tennis: Koninklijke Tennisclub Limburg-Maas
• Zwemmen: AZVM
• Snooker: Snooker sports
• Schietsport: 't Mikpunt

Evenementen

• Carnavalsoptochten zijn een diepgewortelde traditie in deze gemeente in het Maasland. Het carnavalsseizoen start op 11 november om 11 over 11 in de voormiddag. De zondagen na de Carnaval is er steeds een optocht in een kerkdorp van Maasmechelen of omgeving.

• Spicy Maasmechelen is een 3 dagen durend culinair festival dat meer dan 11.000 bezoekers aantrekt en plaatsvindt op de terreinen naast Maasmechelen Village

Natuur: toerisme & recreatie

• Maasmechelen telt 2 grote shoppingcentra: M2, dat elk jaar 2 miljoen bezoekers telt en Maasmechelen village, een outletshoppingcentrum dat elk jaar meer dan 2,5 miljoen bezoekers telt.

• Kasteel vilain XIIII was het kasteel van burggraaf Charles-Ghislain Vilain XIIII, daarna was het het ziekenhuis van de Steenkoolmijn van Eisden, sinds 2006 is er een horecazaak geopend.

• De Mechelse heide is een deel van het Nationaal Park Hoge Kempen waar recreanten en toeristen kunnen wandelen en joggen in één van de grotere Limburgse heidevelden.

• Het Kolenspoor is een toeristische trein door het Nationaal Park Hoge Kempen over een gedeelte van de oude Spoorlijn 21B, die verschillende Limburgse mijnen met het Belgische spoorwegnet verbond. Vrijwilligers verzorgen ritten vanaf het -als monument beschermde- Station As richting Eisden en Waterschei.

• de Maaswinkel is een 280 hectare groot natuurgebied dat tevens als overstromingsgebied langs de Grensmaas fungeert. In het zuiden van het gebied lag vroeger een steenbakkerij die kleikuilen naliet waar in het voorjaar de zeldzame boomkikkers te horen zijn. Ten noorden ligt een afgewerkte grindwinning met een grote waterplas. Het land rond deze plas bij het dorp Leut, wordt begraasd door Konikpaarden.

• Door Maasmechelen loopt ook het fietsroutenetwerk dat in 1995 werd ingericht door het Regionaal Landschap Kempen en Maasland, met knooppunten en fietspaden in de Maasmechelse natuurgebieden en langs de Zuid-Willemsvaart. Het concept van het Fietsroutenetwerk is ontwikkeld door Hugo Bollen, voormalig mijningenieur uit Eisden, en vindt intussen navolging in heel Europa.

• Maasmechelen beschikt over het rallycrosscircuit het Duivelsbergcircuit dat in het koninklijk domein van Opgrimbie ligt.

• De stormvogel is een korenwindmolen uit 1858 in Boorsem die in 2011 gerestaureerd en verbouwd is tot een hotel-restaurant.

• Nieuw Leven is de naam van de standerdmolen in Leut uit 1801

• 

  Kasteel Vilain XIIII(30-07-2008)

• 

  Molen Nieuw Leven in Leut(30-07-2008)

• 

  Het voormalige station van Eisden op spoorlijn 21B

• 

  de Mechelse Heide

Geboren en/of wonend in Maasmechelen

Sport

• Ruben Bemelmans, professioneel tennisser
• Luca Brecel, professioneel snookerspeler
• Nico Claesen, ex-voetballer
• Davy De fauw, voetballer
• Heidi Rakels, judoka, winnares brons Olympische Spelen 1992
• Patrick Stevens, Belgische sprinter

Media en cultuur

• Katerine Avgoustakis, artieste, winnares Star Academy 2005
• Anke Buckinx, presentatrice, actrice
• Mustafa Kör, schrijver van roman 'De Lammeren' (2007), stadsdichter van Genk in 2008.
• An Nelissen, actrice en komediante
• André Steemans, tv-beroemdheid, alias Felice
• John Terra, charmezanger
• Sabien Tiels, zangeres
• Raf (Raffaele) Vetrugno, zanger

Anderen

• Hendrik Gubbels, bisschop
• Jan Klüssendorf, oprichter van Taxistop, Airstop, Cambio
• Raf Terwingen, politicus
• Charles-Ghislain Vilain XIIII

Partnersteden

Maasmechelen heeft enkele partnersteden:

• Skofja Loka (Slovenië)
• Tshwane (Zuid-Afrika)
• Stein (Nederland)
• Ostuni (Italië)
• Triandria (Griekenland)
• Jeuifang (Taiwan)

Trivia

• Maasmechelen is de eerste gemeente in Vlaanderen die vanuit eigen beheer windturbines zal gaan plaatsen.

• Eind juli 2006 kwam Maasmechelen in het nieuws toen bekend werd dat in de fontein op het gemeenteplein een swastika herkend kan worden. Dit was door gebruikers van Google Earth opgevallen en gemeld aan de betrokkenen. De burgemeester zegde toe de fontein te laten verbouwen, hoewel Robert Tachelet, de architect van de in 1979 gebouwde fontein woedend was. Vanaf de grond is het hakenkruis niet te zien volgens de burgemeester.

• De Nederlandse televisieserie De Partizanen is gedeeltelijk opgenomen op het dorpsplein en in de straten van Leut.

Zie ook

• Lijst van onroerend erfgoed in Maasmechelen
• Maasmechelen (kanton)
• Maasmechelen Village
• Spartacusplan
• Steenkoolmijn van Eisden

Externe links

• Infobrochure Prana resort
• Officiële website gemeente Maasmechelen
• Officiële website Toerisme Maasmechelen
• Officiële website CCMaasmechelen
• Plannen bipool Eisden-Lanklaar
• Ruimtelijk structuurplan Maasmechelen
• Website Jumelagecomité

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Mediabestanden

Zie de categorie Maasmechelen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

50° 60' NB, 5° 42' OL