Spartacusplan

Het Spartacusplan is een plan opgesteld door De Lijn en de NMBS om het openbaar vervoer in Belgisch-Limburg te bevorderen. Het houdt de opening van oude spoorwegen en de aanleg van nieuwe tram- en snelbuslijnen in.

Concrete uitwerking van het plan

Belangrijke overstappunten voor trein en bus

De belangrijkste knooppunten in dit project zijn Beringen, Hasselt, Genk, Maasmechelen, Neerpelt en Tongeren. Dit zijn de belangrijkste overstapplaatsen.

Bestaande spoorverbindingen

• Frequentere IC-treinen op de lijn Tongeren - Hasselt - Aarschot - Leuven - Brussel - Gent-Sint-Pieters - Brugge - Knokke/Blankenberge
• Frequentere IC-treinen op de lijn Genk - Hasselt - Landen - Leuven - Brussel - Wetteren - Gent-Sint-Pieters
• Frequentere IC-treinen op de lijn Hasselt - Diest - Aarschot - Brussel
• Frequentere IR-treinen op de lijn Antwerpen - Hasselt - Luik
• Frequentere IR-treinen op de lijn Neerpelt - Antwerpen
• Frequentere IR-treinen op de lijn Hasselt - Mol - Antwerpen
• Frequentere L-treinen op de lijn Hasselt - Diest - Aarschot - Leuven
• Bouw van een tweede hoofdstation te Beringen (lijn Hasselt - Mol)
• Bouw van een station te Zonhoven (lijn Hasselt - Mol en Hasselt - Neerpelt)

Heropening oude spoorverbindingen

• spoorlijn 18 tussen Hasselt en Neerpelt met de stations te Zonhoven, Helchteren, Wijchmaal en Eksel. Heropening was voorzien tegen 2014, maar de onderhandelingen met de NMBS zijn nog hangende. Uit een studie die de verschillende lightrailmogelijkheden onderzocht (sneltram versus lighttrain) bleek dat een treinverbinding goedkoper zou zijn. In het plan-MER worden beide uitvoeringsmogelijkheden, een lighttrain uitgebaat door de NMBS of een sneltram uitgebaat door De Lijn bestudeerd.
• Eventueel wordt er ook personenvervoer voorzien op spoorlijn 19 tussen Neerpelt en Weert (in Nederland) met stations te Sint-Huibrechts-Lille en Hamont. In Weert is er aansluiting naar Eindhoven mogelijk. Als deze verbinding heropend wordt zou het in elk geval om een treinverbinding gaan, aangezien deze spoorlijn voornamelijk voor goederenvervoer gebruikt wordt (Ijzeren Rijn).

Nieuw aan te leggen spoor-/ tramverbindingen

• Lijn 1: Sneltram over de vroegere spoorlijn 20 tussen Hasselt en Maastricht met stations te Diepenbeek en Lanaken. Op 23 oktober 2009 werd het RUP voor de aanleg te Bilzen goedgekeurd door de Vlaamse regering. Men voorziet de opening in 2017. Eind september 2011 raamde men de totale kostprijs ervan op ongeveer 200 miljoen euro (infrastructuur, trams en bouw van stelplaats samen). Volgens ramingen zou de tramlijn jaarlijks 6,8 miljoen reizigers vervoeren
• Lijn 2: Sneltram tussen Hasselt en Maasmechelen met stations te Kiewit, Bokrijk, Genk, As en Lanklaar (verlenging van spoorlijn 21B). Eventuele verlenging over de Grensmaas tot in Sittard. Het plan-MER voor deze verbinding werd goedgekeurd in februari 2013.
• Eventueel een aftakking van spoorlijn 19 naar Lommel-centrum

Lightrail

De Lijn voorziet volgende lightrails:

• Lijn 1 (sneltram): Hasselt – UHasselt – Genk – Maasmechelen ( - Sittard)
• Lijn 2 (sneltram): Hasselt – UHasselt – Lanaken – Maastricht.
• Lijn 3 (regiotrein): Hasselt – verstedelijkt gebied Noord-Limburg (Lommel, Overpelt, Neerpelt) ( - Eindhoven)
• Lijn 3 (regiotrein): Neerpelt – Weert (–Eindhoven)

De bipool Hasselt - Genk krijgt een snelle en hoogfrequente verbinding via de campus van UHasselt en de hogescholen in Diepenbeek. Op deze hoofdas rijdt er om het kwartier een sneltram.

Snelbussen

• Hasselt - Lommel, stopplaatsen te Helchteren en Hechtel
• Hasselt - Tessenderlo
• Sint-Truiden - Tongeren, stopplaats te Borgloon
• Tongeren - Maastricht, stopplaats te Riemst
• Maasmechelen - Maastricht, stopplaatsen Rekem, Neerharen en Smeermaas
• Maasmechelen - Sittard
• Maasmechelen - Maaseik, stopplaatsen Maasmechelen Leisure Valley, Lanklaar, Dilsen en Rotem
• Genk - Bree, stopplaatsen Zwartberg, Opglabbeek en Gruitrode
• Maaseik - Neerpelt, stopplaatsen Kinrooi en Bree

Controverse rond het plan

Pro

Minister Hilde Crevits stelt dat er onderzoek verricht is naar het mogelijk aantal grensoverschrijdende verplaatsingen tijdens het zomerseizoen van 6,8 miljoen reizigers op jaarbasis. Daarbij verkoos men de duurdere minder milieubelastende elektrische sneltram in plaats van de diesel-variant. In de kostprijs zijn naast de investeringen ook de nieuwe door Europa opgelegde spoorbeveiligingssystemen verrekend. Volgens het onderzoek blijken de geraamde inkomsten de exploitatiekosten te dekken. Het kabinet weet nog dat men op zoek is naar een privé-partner die in zee wil gaan in dit project.

Contra

Het gebrek aan langetermijnsvisie, mankracht en capaciteit bedreigen de concretisering van het project.
Eind december 2011 kwam een rapport van de Inspectie van Financiën naar boven dat de haalbaarheid van het plan in vraag stelde. Het rapport stelt: Het dossier is onvolledig, niet transparant, de kostprijs is meer dan verdubbeld en de inkomstencijfers zijn vaag. De inkomsten worden overschat en de uitgaven onderschat. Het geschatte reizigersaantal van 6 000 per dag berust op speculatieve gegevens. Het rapport gaat uit van een bezettingspercentage van 20 %. Men neemt de verdubbeling van de kostprijs (van 55 naar 128 miljoen euro), het exploitatieverlies van 17,5 miljoen euro per jaar, en de erg vage inkomstencijfers op de korrel.

Zie ook

• Neptunusplan
• Pegasusplan

Externe links

• Spartacusplan op de website van De Lijn
• Grensoverschrijdende Sneltramlijn
• Milieueffectrapport Lijn 1, inclusief kaart met voorgesteld tracé
• (Kennisgeving) Milieueffectrapport Lijn 2, inclusief kaart met voorgesteld tracé
• Aangroeiende kritiek, internetgazet Neerpelt 2012-02-08