As (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
As
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van As Wapen van As
As (België)
As (België)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
22,07 km² (2011)
78,53%
11,27%
10,21%
Coördinaten 51° 0' NB, 5° 35' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
8.020 (01/01/2014)
49,91%
50,09%
363,42 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,45%
64,90%
14,65%
Buitenlanders 6,02% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Miel Craeghs (VOLUIT!)
Bestuur VOLUIT! (voorheen Lijst Truyen)
Zetels
N-VA
sp.a
CD&V
Voluit!
19
3
2
3
11
Economie
Gemiddeld inkomen 16.469 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 7,62% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3665
3668
Deelgemeente
As
Niel-bij-As
Zonenummer 089
NIS-code 71002
Politiezone GAOZ
Website www.as.be
Detailkaart
As Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

As is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Limburg en behoort tot het gerechtelijk kanton Bree en het kieskanton Genk. De gemeente telt zo'n 8000 inwoners, die Assenaren worden genoemd. In 1901 werd in As de eerste Limburgse steenkool gevonden door André Dumont.

Geschiedenis[bewerken]

De gemeente As, sedert 1971 een fusie van de twee Kempense dorpen As en Niel-bij-As, is gelegen op het Kempens plateau, in het midden tussen de Demer- en de Maasvallei en daarbij op de waterscheiding van het Schelde- en Maasstroomgebied. Het dorp is ontstaan als nederzetting langs de Bosbeek of Oeter, een Kempense beek die haar bronnen heeft in het Asserse Wildbroek en nabij Maaseik uitmondt in de Maas.

Toponymie[bewerken]

De ligging van de nederzetting nabij een waterloop in deze droge streek gaf dit dorp ook zijn naam. "As" zou een prehistorische waternaam ("aska") zijn waarmee men eerst de Bosbeek aanduidde en later het dorp zelf: "Assche, Asghe, Asch, As". Een andere lezing is dat het woord afstamt van es, een aaneengesloten akkergebied.

Geschiedenis[bewerken]

Archeologische vondsten wijzen op een vroege prehistorische bewoning. Zo zijn er verspreide vondsten van gebruiksvoorwerpen uit silex, daterend uit de jongste steentijd. Pas vanaf 500 voor Christus is de streek met zekerheid bewoond; een grafveld in de heide tussen Genk en As bewijst dit. De geschiedenis begint met de Romeinen die de weg van Tongeren naar Venlo aanleggen via Munsterbilzen en As. De huidige Zandstraat, de Bevrijdingslaan en de weg naar Niel en Dorne volgen de loop van deze oude weg. De Romeinen hebben zich hier echter niet gevestigd; er zijn geen nederzettingen en villae: de streek is onvruchtbaar (zandgronden) en de Kempen wordt hierdoor niet geromaniseerd.

Na de val van Rome trekken de Franken onze gewesten binnen en vestigen zich onder meer in As. De Merovingische begraafplaats op de Schuttenberg wijst zelfs op een belangrijk dorp in de jaren 500 - 700. Vanaf de achtste eeuw neemt de kerstening van de Kempen een aanvang en wordt te As een eerste kerkje gebouwd op de plaats van de huidige St. Aldegondiskerk. De kerk van As werd een eerste maal vernoemd in een kroniek van 13 december 1108 waarin Otbert, prins-bisschop van Luik, aan de Abdij Rolduc berichtte over inkomsten uit de kerken van Riemst, Genk, As en Gellik.

Van 16 mei 1299 dateert de benoemingsakte van Arnold van Gellik tot pastoor van As door de Loonse Graaf.

Later, op 1 december 1303, werd het patronaatsrecht van As toegekend aan het Abdij van Munsterbilzen.

Vanaf de vroege middeleeuwen moet het oorspronkelijke berken-eikenbos steeds meer wijken voor landbouwgronden en heidevelden. De tegenwoordige gehuchten, waarvan Oeleinde waarschijnlijk het oudste is, ontstaan en het dorp ontwikkelt zich tot een landbouwersgemeenschap.

In 1901 werd in As op 541 m diepte de eerste Kempense steenkool ontdekt door de Leuvense professor André Dumont. Het lag voor de hand dat hier dan ook een steenkoolmijn zou worden gebouwd. De beheerders van de exploitatiemaatschappij probeerden het de Assenaren naar de zin te maken. Er werd een stadsplan voorgesteld met brede lanen en scholen, een nieuwe kerk en allerhande moderne voorzieningen. Het gemeentebestuur liet zich niet vermurwen en koos voor het behoud van hun plattelandsgemeente. De eerste woningen voor de mijnwerkers van Zwartberg waren hier toch al gebouwd, de cité Cockerill. Het was een complex van 36 huizen dat in september 1912 klaar was.[1]

Hiermee begint de industrialisatie elders waarmee vooral de Limburgse mijngemeenten hun voordeel deden. Nu is As nog steeds een residentiële gemeente midden in heidevelden en bosgebieden op de grens van Kempen en Maasland, in het voormalige graafschap Loon.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in As

Musea[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

As is gelegen op het Kempens Plateau op een hoogte van ongeveer 75 meter. He ligt op de rechterflank van de vallei van de Bosbeek, die hier in het plateau is ingesleten.

Vooral in het noordwesten van As vindt men natuurgebieden, als Klaverberg en Heiderbos. Het betreft naaldbos en heiderestanten. Hier vindt men ook twee terrils van de voormalige steenkoolmijn van Waterschei met toppen tot 165 meter boven zeeniveau. Ten gevolge van de mijnen is de bevolking van As ook gegroeid en zijn er nieuwe woonwijken gebouwd, waarvan de Cité Cockerill de oudste is. Ook activiteiten als zand- en grindwinning hebben enige invloed op het landschap uitgeoefend. Nog steeds bestaat ruim één derde van de oppervlakte van de gemeente uit bossen en heidegebieden.

Ten oosten van As, bij het voormalig stationnetje, is één der toegangspoorten naar het Nationaal Park Hoge Kempen, van waar het Mechels Bos en de Mechelse Heide te bereiken zijn. Een netwerk van wandelpaden is in al de genoemde natuurgebieden te vinden.

Direct ten noorden van de kom van As, achter het gemeenschapshuis in de Schuttenbergstraat, bevindt zich de geologische wand. Dit is een voormalige grindgroeve waar in een steile wand de geologische afzettingen over een periode van 300.000 jaar kunnen worden aanschouwd. Een trap van 8,5 meter hoog maakt het mogelijk om dit alles van nabij te bekijken.

Kernen[bewerken]

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2008)
I As 5.189
II Niel-bij-As 2.416

*Opmerking: de statistische sector As bevat 7 inwoners uit niet te lokaliseren statistische sectoren

Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie - Dienst Demografie (01.01.2008)

Verwerking: provincie Limburg - 2de Directie Welzijn - stafdienst Strategie en Planning - Studiecel (Editie 2011)

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari
  • 1971: aanhechting van Niel-bij-As en gebiedsuitwisseling met Maasmechelen

Politiek[bewerken]

Lijst van burgemeesters[bewerken]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012
Stemmen / Zetels  % 17 % 17 % 17 % 17 % 19 % 19 % 19
CVP/CD&V 46,18 9 39,81 8 35,34 6 - 24,25 5 24,61 5 19,38 3
KEERPT - - - 26,91 5 - - -
N-VA - - - - - - 18,05 3
PVV/VLD 14,25 2 8,13 0 - 9,91 1 11,25 1 - -
SP/sp.a 19 3 18,03 3 18,55 3 20 3 24,74 5 - 13,48 2
Vlaams Belang - - - - - 12,18 2 -
Lijst Truyen 20,57 3 34,03 6 46,11 8 43,18 8 39,76 8 47,33 10 -
PRO AS-Niel - - - - - 15,88 2 -
Voluit - - - - - - 49,10 11
Totaal stemmen 3647 4064 4532 4893 5151 5505 5751
Opkomst % 97,44 96,93 96,03 95,99 94,02
Blanco en ongeldig % 4,17 4,06 4,72 5,29 4,74 3,81 4,81

Bronnen: 1976-2000: Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken // 2006-2012: www.hbvl.be/limburg/As/verkiezingen2012

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Waterschei, Genk, Wiemesmeer, Niel-bij-As, Opglabbeek

Externe links[bewerken]

Voetnoten[bewerken]

  1. Tussen schachttoren en steenstort door Rik Thomas