Kasteel Valkenburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Kasteel Valkenburg is een kasteelruïne in het Zuid-Limburgse stadje Valkenburg en tevens een van de weinige hoogteburchten in Nederland. Het kasteel ligt op de Heunsberg, een uitloper van het plateau van Margraten.

De resten van de 13e-eeuwse ridderzaal
Entree

De kasteelruïne is een rijksmonument.

Geschiedenis[bewerken]

Eerste burcht[bewerken]

Ene Gosewijn I van Heinsberg bouwde omstreeks het jaar 1115 op de Heunsberg nabij de Geul een kasteel. Deze fortificatie bestond uit een enorme woontoren met een afmeting van 12 bij 18 meter. Deze toren was gebouwd van vuursteen en andere harde natuursteensoorten. Al in 1122 werd deze toren weer vernietigd door een leger van keizer Hendrik V, die een conflict had met Gosewijn.

Tweede burcht[bewerken]

Op de plek van de verwoeste toren werd door Gosewijn II (die zich ook heer van Valkenburg begon te noemen) een nieuw kasteel gebouwd. Deze burcht had de vorm van een zware zestienhoekige toren van mergel. De doorsnede van dit gebouw was 15 meter en de muren waren twee meter dik. De burcht werd weer omringd door een palissade. Aan de voet van de burcht ontwikkelde zich een stadje, dat ook de naam 'Valkenburg' zal krijgen. Ook Gosewijn II kwam enkele keren in conflict met de Duitse keizer, wat in 1141 resulteerde in de verwoesting van het kasteel en het stadje.

Derde en huidige burcht[bewerken]

In 1170 overleed Gosewijn II en zijn bezittingen gingen over naar Gosewijn III. Deze had een goede verstandhouding met de toenmalige keizer Frederik Barbarossa en verbleef vaak met hem in Italië. Gosewijn III ontving uiteindelijk de titel van graaf uit handen van de keizer. Het kasteel maakte in deze periode een grote ontwikkeling door. Omstreeks 1200 werd een tienhoekige toren gebouwd ter vervanging van de veel grotere zestienhoekige toren. De palissade werd vervangen door een stenen schildmuur en er verschenen tal van andere bijgebouwen op het kasteelterrein. Omstreeks 1250 stond er een complex waar de huidige putkamer, een deel van de huidige kapel en een voorloper van de huidige ridderzaal deel van uitmaken.

Gedurende de loop van de 14e eeuw werd het kasteelterrein groter gemaakt door middel van het storten van puin en breidde het complex zich sterk uit. De tienhoekige toren verdween en werd niet meer door een nieuwe donjon vervangen. Hiervoor in de plaats kwam een groot gebouw met twee vleugels omringd door een ruime schildmuur voorzien van twee zware, ronde verdedigingstorens. Buiten de hoofdpoort van het kasteel lag de dwingel; een toegangsweg tussen de hoge muren en de rotswanden waartussen de bezoekers naar de kasteelpoort werden geleid. De dwingel was onder controle van de bewoners van het kasteel en men kon kwaadwillende bezoekers bestoken door onder andere boogschutters.

Definitieve verwoesting[bewerken]

Gedurende de Middeleeuwen werd het kasteel enkele keren belegerd. In de Tachtigjarige Oorlog wisselde het kasteel enkele keren van eigenaar, maar de staatse troepen wisten de burcht in 1644 definitief in handen te krijgen. In december 1672 werd het kasteel kortstondig bezet door Franse troepen, maar zij werden al weer snel verdreven. Onmiddellijk daarna besloot stadhouder Willem III de burcht op te blazen omdat het hem waarschijnlijk niet zou lukken de burcht te behouden. Dit zou de burcht voor Fransen tot een belangrijk bruggenhoofd kunnen dienen. Hierna is de ruïne nooit meer opgebouwd. Slechts deze kasteelruïne, een ronde toren (gedeelte van het huidige kasteel Den Halder), twee van de zes stadspoorten, de Berkelpoort, de Grendelpoort en een deel van de stadswallen zijn nu nog over van de vesting Valkenburg. Na de brand van 1773 heeft men vele rotsblokken van de kasteelruïne gebruikt om Valkenburg weer op te bouwen.

Stichting Kasteel van Valkenburg[bewerken]

De Stichting Kasteel van Valkenburg bestaat sinds 1924 en heeft als oogmerk de Fluweelengrot en de Kasteelruïne van Valkenburg, de enige hoogteburcht van Nederland, voor het nageslacht te behouden in de staat waarin het nu verkeert en beide monumenten veilig en toegankelijk te houden.

Een niet eenvoudige taak, enerzijds omdat het voormalige Kasteel van Valkenburg is opgetrokken uit mergel, wat restauratie haast onbetaalbaar maakt. Anderzijds omdat de Fluweelengrot veel onderhoud vergt om de veiligheid te waarborgen.

Foto's[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]