Kasteel Vaeshartelt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kasteel Vaeshartelt
Vaeshartelt (8).JPG
Locatie Maastricht-Meerssenhoven
Algemeen
Eigenaar Stichting Ithaka
Huidige functie hotel, conferentieoord, kantoren (bijgebouwen)
Gebouwd in 1739 (oostvleugel), 1805 (noordvleugel), 1841 (entree oostvleugel), 1890 (koepel), 1906 (portierswoning)
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  506108
Website http://www.vaeshartelt.nl
Noordvleugel Vaeshartelt met park
Noordvleugel Vaeshartelt met park

Kasteel Vaeshartelt is de naam van een van oorsprong middeleeuws kasteel en landgoed ten noorden van het voormalige dorp Limmel in de wijk Meerssenhoven in de gemeente Maastricht. Het landgoed is onderdeel van de Landgoederenzone Maastricht - Meerssen.

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan en vroege geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van het landgoed gaat wellicht terug tot de tiende eeuw, toen koningin Gerberga haar bezittingen in Meerssen, inclusief een bosrijk landgoed, aan de abdij van Reims schonk. De naam Vaeshartelt werd voor het eerst genoemd in 1381, toen Servaes van Mulcken, schepen van Maastricht, het landgoed Hartelt verwierf. Hij liet er een verdedigbare hoeve bouwen, waarvan tegenwoordig niets meer resteert. Van 1415 tot 1668 was het landgoed in bezit van de familie Cortenbach; daarna wisselden de eigenaren elkaar snel af. In 1739 werd de huidige oostvleugel van het kasteel gebouwd door de toenmalige eigenaar, kolonel Sturler van het Maastrichtse garnizoen. In 1805 werd de noordvleugel toegevoegd. In deze periode werden ook een aantal salons gedecoreerd in Empirestijl.

Petrus Regout[bewerken]

In 1841 kocht de Maastrichtse industrieel Petrus Regout het 118 hectare grote landgoed in opdracht van koning Willem II om dienst te doen als koninklijk jachtslot. Uit die tijd dateeert een verbouwing van de ingangspartij van het kasteel, waarvan de gekroonde initialen W II en het jaartal 1841 in de sluitsteen getuigen. Willem II verbleef slechts twee keer op het kasteel. Na diens dood kwam het kasteel in 1851 in handen van Petrus Regout zelf, die het eerst als buitenverblijf, vanaf 1863 als vaste verblijfplaats ging gebruiken. Op een 7 ha groot terrein liet hij vanaf 1853 door de Belgische tuinarchitect J. Gindra een Engelse landschapstuin aanleggen met exotische bomen, ruime gazons waarin bloemperken, vijvers, fonteinen (aangedreven door een stoommachine), prieeltjes en follies. Op korte afstand van Vaeshartelt liet Regout de bestaande villa Klein Vaeshartelt verbouwen. Bomenlanen verbonden Vaeshartelt met andere landgoederen van Petrus Regout in het gebied ten noorden van Maastricht, zoals kasteel Meerssenhoven en La Grande Suisse. Zijn nakomelingen voegden daar nog o.a. La Petite Suisse en Villa Kruisdonk aan toe.

Recente geschiedenis[bewerken]

Binnen enkele jaren na het overlijden van Petrus Regout in 1878 was het grootste deel van de parkversiering verdwenen, maar de contouren van Gindra's ontwerp zijn nog duidelijk te herkennen. De familie Regout heeft het kasteel enkele generaties in bezit gehad, tot 1953. Daarna was het gebouw enkele tientallen jaren in gebruik als jeugdherberg.

Vanaf 1994 vond een ingrijpende restauratie plaats, waarbij ook de wandschilderingen, stucwerkdecoraties en marmering van het interieur werden hersteld. De laatste jaren is het kasteel in gebruik als hotel en congrescentrum. Daartoe werd aan de achterkant een nieuwbouwvleugel toegevoegd in een moderne, contrasterende stijl. De stallen en schuur zijn in gebruik als kantoorruimte. Het park en een bijbehorend bosperceel zijn openbaar toegankelijk. Jaarlijks wordt aan het eind van de zomer het Limburg Preuve Festival gehouden op het landgoed.

Oude lanenstructuur rondom Kasteel Vaeshartelt

Toekomstplannen[bewerken]

Sinds enkele jaren bestaan er plannen om het landgoed Vaeshartelt te ontwikkelen tot een proeftuin voor stadslandbouw en lokale tuinbouw. Daartoe wordt momenteel op een 6 hectare groot terrein het plan Tuinen van Vaeshartelt gerealiseerd, met o.a. een hoogstamboomgaard (met fruitrassen die in dit gedeelte van Zuid-Limburg vroeger veel voorkwamen), plantages met frambozen, bessen, kruisbessen en bramen, een groententuin met ‘vergeten groenten’, een kruidentuin en een tuin met eetbare bloemen. Na afloop van de tuinbouwtentoonstelling Floriade 2012 werd het aldaar aanwezige bijenpaviljoen overgebracht naar Vaeshartelt en daar als imkerij heropgebouwd.

Het is de bedoeling dat de Tuinen van Vaeshartelt, samen met de bestaande wijngaard Boekenderhof aan de overzijde van de Boekenderweg, en soortgelijke plannen voor andere delen van de Landgoederenzone Maastricht - Meerssen, het begin vormen van de Tuinen van Maastricht, een geheel van tuinen en landerijen in een hagenlandschap aan de noordrand van Maastricht met diverse stadslandbouwfuncties. Hierbij werkt de Stichting Ithaka, die het landgoed Vaeshartelt beheert, samen met onder anderen de gemeente Maastricht, het Centrum voor Natuur- en milieueducatie, Slow Food Limburg en de Hotel Management School Maastricht.[1]

Beschrijving kasteel[bewerken]

Exterieur[bewerken]

De 18e-eeuwse oostvleugel is opgetrokken in een eenvoudige bouwstijl met Lodewijk XV-stijlkenmerken. De entree met classicistisch fronton dateert uit 1841, zoals staat vermeld op de sluitsteen, waarin ook een kroontje en de afkorting "W II" (Willem II) zijn gegraveerd. Boven het fronton verheft zich een toren met een koepel, in 1890 door de Brusselse architect Baer ontworpen. De noordvleugel dateert uit 1805, maar de Lodewijk V-trap is nog 18e-eeuws.

Interieur[bewerken]

De decoratie van de salons in empirestijl dateert grotendeels uit 1805. Vooral de Rotunda, de ronde entreehal in de noorvleugel, en de daarop aansluitende zalen, met name de Fumoir in de oostvleugel, zijn gave voorbeelden van deze stijl. De wanddecoratie in laatstgenoemde zaal bestaat uit op linnen geschilderde olieverschilderingen van arcadische landschappen.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, voetnoten en referenties[bewerken]

Bronnen
  • Boogard, J. van den, Kasteel Vaeshartelt, Maastrichts Silhouet #37. Maastricht, 1995
  • Boogard, J. van den, S. Minis, Monumentengids Maastricht. Leiden, 2001
  • Spronck, L., 'De Mammoet in het Maasdal'. In: L.G.M. Stouthart, et al. (red.), Tussen twee bruggen. Maastricht in de tijd van Baeten. Maastricht, 1985 (pp.207-220)
  • Ubachs, P.J.H., en I.M.H. Evers, Historische Encyclopedie Maastricht. Zutphen, 2005
Referenties