Paleis Noordeinde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

52° 4' 51" N, 4° 18' 22" O

Paleis Noordeinde

Paleis Noordeinde in Den Haag is het werkpaleis van Koningin Beatrix.

Inhoud

1 Het ontstaan
2 Residentie 1813-1940
3 Brand
4 Werkpaleis 1984 - heden
5 Het archief
6 Koningin Wilhelmina
7 Zie ook
8 Bronnen, noten en/of referenties
9 Externe links

[bewerken] Het ontstaan

Paleis Noordeinde is rond 1533 ontstaan toen een middeleeuwse hofstede werd verbouwd. Het werd in 1595 aangekocht door de Staten van Holland, die het aan Louise de Coligny ter beschikking stelden. Zij ging er wonen met haar zoon Frederik Hendrik. In 1609 werd het aan de Oranjes geschonken. Frederik Hendrik liet het paleis in 1640 verbouwen naar een ontwerp van de architecten Jacob van Campen en Pieter Post. Na zijn dood in 1647 woonde zijn vrouw Amalia van Solms in het paleis tot haar dood in 1675. Het kwam in bezit van stadhouder Willem III. Bij zijn dood in 1702 werd het Pruisisch bezit. In 1754 verkocht koning Frederik de Grote van Pruisen Noordeinde aan Willem V. Zijn zoon woonde van 1792 tot 1795 op Noordeinde. De Fransen namen het in 1795 in beslag als oorlogsbuit. Het is sindsdien in handen van de Staat.

[bewerken] Residentie 1813-1940

Paleis Noordeinde wordt ook wel "Het Oude Hof" genoemd en was van 1813 tot 1940 de residentie van de regerend vorst.
Koning Willem I kreeg het in 1813 ter beschikking als winterpaleis. In 1814-1817 werd het paleis verbouwd en uitgebreid. Het werd toen gezien als tijdelijk paleis. Er waren namelijk plannen voor grote koninklijke paleizen, zowel één in Den Haag als één in Amsterdam. Door toedoen van Willem I werd dit uitgesteld en werd ter vervanging van het stadhouderlijk kwartier op het Binnenhof het Oude Hof verbouwd tot koninklijk paleis. Er werden toen gotische elementen toegevoegd. Bij een verbouwing in 1961 zijn deze weer verwijderd. Koning Willem II woonde niet op Noordeinde; Koning Willem III weer wel. Onder zijn bewind kwamen omvangrijke wijzigingen in het interieur tot stand.
In 1880 werd prinses Wilhelmina hier geboren. Zij zou er na de dood van haar vader blijven wonen met haar moeder, koningin Emma, en vervolgens met haar echtgenoot, prins Hendrik. In 1909 werd hun dochter Juliana hier geboren.

[bewerken] Brand

Na de Tweede Wereldoorlog keerde Wilhelmina er echter niet meer terug.
In 1948 werd het paleis gedeeltelijk door brand verwoest. Daarbij bleef de kostbare Indische Zaal, geschenk van de Indische bevolking bij het huwelijk van de koningin in 1901, gelukkig intact, maar werden plafonds en decoratie van de balkonzaal, kleine en grote balzaal en de rode zaal in ernstige mate aangetast.
Van 1952 tot 1976 was in het middengebouw en de linkerachtervleugel (de zogenaamde Koningsvleugel) het Institute of Social Studies (ISS) en het Nuffic gevestigd. In de rechterachtervleugel waren de kantoren van de hofhouding gevestigd. Daarnaast hadden Koningin Juliana en haar moeder Wihelmina een voorkeur voor Paleis Het Loo en Paleis Soestdijk die veel meer comfort en privacy boden dan het sterk verouderde Noordeinde dat midden in een drukke binnenstad ligt.

[bewerken] Werkpaleis 1984 - heden

Na een omvangrijke renovatie vanaf 1976 is het in 1984 in gebruik genomen als werkpaleis van Koningin Beatrix.

Daarnaast werd Noordeinde gebruikt als plaats waar het publiek afscheid kon nemen van prins Claus, prinses Juliana en prins Bernhard. Het was op de dag van de uitvaart het vertrekpunt van de ceremoniële overbrenging van het stoffelijk overschot naar de grafkelder van Oranje-Nassau in de Nieuwe Kerk te Delft. Maar ook wordt het paleis bij vrolijker gebeurtenissen gebruikt. Zo vertrekt ieder jaar vanaf hier de stoet naar de Ridderzaal op Prinsjesdag. Na de rijtoer komt de familie nog even op het balkon. Daarnaast lagen hier de felicitatieregisters ter tekening na de geboortes van de prinsessen Amalia en Alexia.

[bewerken] Het archief

Achter het paleis bevindt zich een park, dat voor een groot deel is opengesteld voor publiek, op een deel aan de achterzijde van de Koninklijke Stallen na en een gedeelte waarop het Koninklijk Huisarchief is gebouwd.

[bewerken] Koningin Wilhelmina

Op het plein tegenover het paleis staat een bronzen beeld van Koningin Wilhelmina, gemaakt door de beeldhouwster Charlotte van Pallandt. Direct tegenover het paleis staat een standbeeld van Willem van Oranje te paard, dat er in 1848 werd neergezet in opdracht van Willem II. Het is één van de twee standbeelden van Willem van Oranje in Den Haag.^[1]