Folly

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg voor de aflevering van de televisieserie Law & Order: Special Victims Unit, zie Folly (Law & Order: SVU)
De ananas van Dunmore, 18e eeuw
Het Palais idéal van Ferdinand Cheval

Een folly (ook wel follie) (van het Engelse woord folly: dwaasheid) (meervoud: follies) is een bouwwerk dat met opzet nutteloos of bizar is. Een folly is een niet-conventioneel gebouw, ongeschikt voor huisvesting of andere functies en geen een ander doel dienend dan decoratie. In Nederland wordt soms de term vermaaksarchitectuur gehanteerd.

Veel follies zouden wellicht als kunst kunnen worden beschouwd als ze door een erkend kunstenaar gebouwd zouden zijn in opdracht.

Follies werden in het verleden veel gebruikt voor toevoegingen aan landgoederen. Met name eind 18e tot begin 19e eeuw was het in de mode om op een landgoed enige romantische elementen te laten bouwen. Populair waren bijvoorbeeld geconstrueerde ruïnes en grotten, namaakkapellen en zogenaamde verblijfplaatsen voor kluizenaars. Deze bouwwerken konden door daarin gespecialiseerde aannemers zelf kant-en-klaar geleverd worden. Rotspartijen werden hierbij nagebootst met kippengaas en beton. Watervallen werden ook vaak aangelegd, waartoe bestaande waterlopen verlegd werden, al dan niet met behulp van natuurlijke materialen.

Voorbeelden van dergelijke waterpartijen zijn te vinden in het Arnhemse Park Sonsbeek en in het park van Kasteel Rosendael.

Een meer democratische, of volkse vorm van een folly komt voort uit een combinatie van fantasie en metselvaardigheden van een particulier. Voorbeeld bij uitstek hiervan is het Franse Palais Idéal van de postbode Ferdinand Cheval. Zoiets is niet aan tijd, mode of plaats gebonden.

Eigenschappen[bewerken]

Het concept van de folly is enigszins vaag, maar follies voldoen over het algemeen aan een of meer van de volgende eigenschappen:

  • Het is een gebouw, gebouwencomplex of bouwwerk, of maakt er aanzienlijk deel van uit; hierin wijkt het af van de gangbare ornamenten en (tuin)versierselen.
  • Het dient geen ander dan een decoratief, kunstzinnig of speels doel; vaak wordt opzettelijk de indruk gewekt van een bepaalde aard of bestemming, zoals een quasi-"ruïne" of -"kluizenaarsgrot", of het Hameau de la Reine, een compleet "boerendorpje" in de tuin van het Petit Trianon in Versaille.
  • De locatie is doelbewust gekozen.
  • Constructie en ontwerp zijn welbewust afwijkend tot excentriek aan toe; hoewel deviantie niet altijd het geval is, trekt dat aspect wel extra aandacht.
  • Soms is de constructie gezichtsbedrog zoals de "eindeloze trap" in München.

Follies komen overal voor maar vooral in Engeland zijn er veel te vinden, terwijl de twee beroemdste en grootste - het Palais idéal en het Hameau de la Reine - in Frankrijk liggen.

Follies in Nederland en België[bewerken]

Moderne voorbeelden[bewerken]

Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  • Wim Meulenkamp, Follies: Bizarre bouwwerken in Nederland en België, Amsterdam, 1995