Waterval

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Voor de onderwijsterm, zie watervalsysteem.
Voor de buurtschap bij Ulestraten, zie Waterval (plaats)

Waterval in het Ohiopyle State Park in Pennsylvania, Verenigde Staten

Waterval van Ouzoud in Marokko

Watervallen van Coo in België

De Fulmer Falls waterval in het Poconogebergte

Een waterval is een geologische formatie die ontstaat doordat water stroomt over een gesteentelaag die harder, en dus erosie-bestendiger is, dan een daaronder liggende laag. Als de bovenlaag door het water wordt doorbroken ontstaat een plotseling hoogteverschil.

Sommige watervallen ontstaan in bergachtige omgevingen met snelle erosie en stroombeddingen die aan snelle veranderingen onderhevig zijn. In deze gevallen is een waterval niet het gevolg van het langzaam uitschuren van een bedding door het water maar van een betrekkelijk snel geologisch proces als het verschuiven van platen in de ondergrond of van vulkanische activiteit.

De meeste watervallen zijn het resultaat van het uitslijpen van een rivierbedding gedurende vele jaren. Meestal is de ondergrond een behoorlijk harde steensoort met daaronder een zachtere. Het over de rand stortende water zal de zachtere onderlaag onder de harde laag wegslijpen. De harde bovenlaag zal veel langzamer afbreken. Hierdoor blijft steeds een scherpe rand bestaan die zich echter langzaam stroomopwaarts verplaatst.

De meeste rivieren worden vlak voor een cascade breder en ondieper en onderaan ontstaat meestal een diepe poel door de kinetische energie van het vallende water.

Watervallen zijn hinderpalen voor het scheepvaartverkeer. Daarom worden vaak kanalen aangelegd om de waterval te omzeilen. Een voorbeeld hiervan is het Welland Kanaal dat in 1829 werd aangelegd om het voor schepen mogelijk te maken de Niagarawatervallen te passeren en zo de Amerikaanse meren te bereiken.

Schema van de vorming van een waterval.

[bewerken] Belangrijke watervallen

Enkele belangrijke watervallen zijn:

Amazone in Brazilië, heeft het hoogste debiet doorstromend water in de wereld
Ángelwaterval, 's wereld hoogste cascade, gelegen in het oerwoud van Venezuela in Zuid-Amerika
St. Anthony-waterval, de hoogste in de rivier de Mississippi.
Vøringsfossen in Noorwegen
Nationaal park Plitvicemeren in Kroatië
Ray pic in de Ardèche in Frankrijk
Waterval van Schaffhausen, de grootste in Europa, in de rivier de Rijn in Zwitserland
Krimmler Wasserfälle in Oostenrijk. Ook over deze waterval met 380 meter wordt gezegd dat dit de hoogste en grootste van Europa is.
Livingstonewatervallen in Congo-Kinshasa, heeft na de Amazone het hoogste debiet doorstromend water in de wereld
Iguaçúwaterval, in Zuid-Amerika, in de rivier de Iguaçu op de grens tussen Brazilië en Argentinië
Niagarawatervallen, de bekendste in Noord-Amerika, gelegen in de rivier de Niagara op de grens tussen de staat New York, Verenigde Staten en de Canadese provincie Ontario
Reichenbachwaterval, Zwitserland, met een totaal hoogteverschil van 250 meter en een hoogste vrije val van 90 meter is dit een van de hoogste watervallen in de Alpen. Het is de plaats waar (in het boek) de eerste ontmoeting tussen Sherlock Holmes en Professor Moriarty plaats vond.
Victoriawatervallen, 's werelds breedste, gelegen in de rivier de Zambezi, Afrika, op de grens tussen Zambia en Zimbabwe
Yosemitewaterval, de hoogste in Noord-Amerika, in het Nationaal park Yosemite, Californië, Verenigde Staten.
Boyomawatervallen, 's werelds grootste qua volume; gemiddeld 17.000.000 liter per seconde, in de Kongostroom, Congo