Gele Rivier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gele Rivier
Loop van de rivier
Loop van de rivier
Lengte 5464 km
Debiet 2571 m³/s
Stroomgebied 742 443 km²
Naar in de Bohaizee
Stroomt door China
Portaal  Portaalicoon   Geografie
Gele Rivier
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 黃河
Vereenvoudigd 黃河
Hanyu pinyin Huánghé
Wade-Giles Huang Ho
Jyutping (Standaardkantonees) wong4 ho4
Standaardkantonees Wôong Hoh
Hongkong-Hakka wong2 ho2
Meixianhua wong2 ho2
Peng’im (Chaozhouhua) eun5 ho1
Letterlijke vertaling gele rivier
Andere benamingen Huang He

De Gele Rivier of Huanghe is na de Jangtsekiang de op een na langste rivier in China en op de wereldranglijst de op vijf na langste met een geschatte lengte van 5464 kilometer.[1] De bronnen liggen in het Bayan Har-gebergte in de provincie Qinghai in het westen van China. De rivier stroomt daarna door negen provincies van China en mondt uit in de Bohaizee. Het stroomgebied van de Gele Rivier heeft van oost naar west een lengte van circa 1900 km en tevens een van noord naar zuid uitzwaaiend verloop van circa 1100 km. Het totale oppervlakte van het stroomgebied is 742 443 km².

De Gele Rivier wordt ook wel "de bakermat van de Chinese beschaving" genoemd en dan in het bijzonder het stroomgebied van haar belangrijke zijrivier de Wei, die dwars door het Ordosplateau loopt, wat de geboorteplaats van de oude Chinese beschavingen en de meest welvarende regio in het begin van de Chinese geschiedenis vormde. Door de vaak verwoestende overstromingen en koerswijzigingen, door de voortdurende verhoging van de rivierbedding, soms boven het niveau van de omringende velden, heeft de rivier echter ook weinig verdienstelijke bijnamen als "China's leed" en "Gesel van de Zonen van Han."[2]

Stroomgebied[bewerken]

De Gele Rivier ontspringt in het Yekuzonglie-bassin op een hoogte van 4500 meter in de noordelijke gebergten van de Bayankera-bergen op het Qingzang-plateau. De rivier voert het water af van een gebied van 944.970 vierkante kilometer, maar wegens de droogte van het stroomgebied (behalve het oostelijke deel in Henan en Shandong), o.a. de Ordoswoestijn, is zijn doorstroming slechts één vijftiende van dat van de Jangtsekiang (= Chang Jiang) en slechts één vijfde van dat van de Parelrivier.

Karakteristieken[bewerken]

De rivier is berucht om zijn onstuimige loop en het grote sedimenttransport. De rivier dankt er dan ook zijn naam aan. De rivier verplaatst zo'n 6 ton slib per seconde en stort jaarlijks 1,4 miljard ton vaste materie in zee.

Er wordt veel water van de rivier gebruikt voor de irrigatie van 74 000 km² land. Sinds de jaren '50 van de 20e eeuw is het afgetapte water met een factor 5 gestegen, wat er voor zorgde dat in 1997 de benedenloop van de rivier kwam droog te staan. Dit heeft te maken met het feit dat het meeste water beschikbaar is tussen juli en oktober, maar dat er het meest geïrrigeerd wordt in de lente. 140 miljoen mensen zijn afhankelijk van deze rivier voor hun (drink)water.

De Gele Rivier bij Lanzhou

Er worden in de rivier steeds meer dammen gebouwd, zoals in de Sanmenkloof, de Liujiakloof, Lanzhou en Xiaolangdi, maar de stuwmeren van deze dammen slibben langzaam dicht.

Geschiedenis[bewerken]

Tijdens de lange geschiedenis van China werd de Gele Rivier de ene periode als een zegen uit de hemel gezien en de andere periode als een duivel beschouwd. Verslagen wijzen erop dat, vanaf 602 v.Chr. tot heden, de loop van de rivier minstens vijf belangrijke veranderingen heeft ondergaan en zijn oeverwallen meer dan 1500 keer werden overspoeld. Een belangrijke stroomverandering die in 1194 plaatsvond, nam het drainagesysteem van de rivier Huai over. De modder in de Gele Rivier blokkeerde de monding van de rivier Huai, en veroorzaakte duizenden daklozen. De Gele Rivier bereikte zijn huidige stroomgebied in 1897, nadat de definitieve stroomverandering zich in 1855 voordeed. Momenteel vloeit hij door Jinan, de hoofdstad van de provincie Shandong en eindigt in de Golf van Bohai.

De bovenloop van de rivier werd rond 1880 onderzocht door Nikolaj Przewalski.

Bronnen, noten en/of referenties