Standaardkantonees

Standaardkantonees
Naam (taalvarianten)
Traditioneel	廣府話
Vereenvoudigd	广府话
Hanyu pinyin	Guǎngfǔhuà
Jyutping (Standaardkantonees)	gwong2 fu2 waa2
Zhuyin ㄍㄨㄤˇ ㄈㄨˇ ㄏㄨㄚˋ Standaardkantonees Kwôong Foe Waa HK-romanisatie (Standaardkantonees) Kwong Fu Wah Yale (Standaardkantonees) gwong2 fu2 wa2 Dapenghua Kwôong Foe Waa Chaozhouhua Kôong Hoe Oe-weh Peng’im (Chaozhouhua) guang2 hu2 ue7 Shanghainees [kuɑ̃ fu uo] Andere benamingen Guangzhouhua 廣州話 (Guangzhou-dialect) Shengchenghua 省城話 (provinciehoofdstad-dialect)

Standaardkantonees of Guangzhouhua is het bekendste dialect uit de Kantonese taal. Het Standaardkantonees wordt samen met het Standaardmandarijn gebruikt op scholen, radiozenders en televisiezenders in Hongkong en Macau. Het is ook de omgangstaal in het Hongkongse en Macause parlement.

• Sino-Tibetaanse talen
  • Chinese talen
    • Kantonees
      • Yuehaihua
        • Guangzhou-dialect/Standaardkantonees

Geschiedenis

Het dialect vindt zijn oorsprong in Kanton (Guangzhou). Door emigratie van de Kantonese (Guangzhounezen) is het dialect verspreid over Macau, Hongkong en Zhuhai. Vanaf de jaren '50 van de twintigste eeuw rukte het Standaardkantonees op en verdrong het Waitau-dialect en het Hongkong-Hakka, dat in Hongkong de dialecten waren van de autochtone Hongkongers. Standaardkantonees werd populair door de radio en de televisie. In Hongkong wordt door de stedelijke bewoners Hongkong-Kantonees gesproken, wat qua tonen en grammatica met het Standaardkantonees verwant is.

Standaardkantonees in Nederland

De eerste Chinese havenarbeiders die vanaf 1911 naar Nederland kwamen, brachten het Standaardkantonees naar Nederland. (Geschiedenis van de Chinezen in Nederland). In de jaren zeventig van de twintigste eeuw immigreerden Kantonezen in groten getale naar Nederand. Deze werkten voornamelijk in de vele Chinese restaurants die in Nederland vanaf de jaren zeventig steeds populairder werden. Vaak werd het Standaardkantonees als voertaal gebruikt (de meeste Chineze immigranten toentertijd hadden een Kantoneze achtergrond). Veelal leidden deze Kantonezen een segregeerd bestaan, waardoor ze slecht Nederlands spraken. Hierdoor werden er eigen uitspraken bedacht voor Nederlandse woorden. Deze Holland-Standaardkantonese woorden worden elders zelden gebruikt.

Nederlands	Holland-Standaardkantonees	geschreven in Hanzi	geschreven in jyutping
dorp	Fauw Chaj	埠仔	fau6 zai2
gehaktbal	Kaa Hak Pôh (Pôh=bal)	假克波	gaa hak bo
ijsje	ij sie	哎時	aai si
appelflap	ping koh paj	萍果批	ping go pai
kindje	Kíen Chìe	堅字	gin zi
ziekenfonds	Síe kun Fóng	思根風	si gan fung
de koningin van Nederland	Hôh Láan Wôong	荷蘭皇	ho laan wong
sinterklaas	Sing Taa Klaa Sie	升打(加啦)時
zwarte piet	Sie Waa Taa Piet	時哇打撇	si waa daa bit
pasen	Kaj Taan Chiet (letterlijk: eierfeest)	雞蛋節	gai daan zit
locker	Lôok Kaa	駱架	lok gaa
alarm	Aa Laa Lam	阿啦凜	aa2 laa1 lam5
GVD	K'at Faa Tám	咳化(擔)
Kerstster (plant)	Sing Taan Faa	聖誕花	sing daan faa
Albert Heijn	Aa Poow Heng	阿煲輕
de Bijenkorf	Ping Kôh Lôh Fòe	兵歌羅符
Jamin	Chíem Sìe	尖使
Hema	Héej Màa	希罵
Lidl	Líe Toow	離導
C1000	Sie Yat Tsien (letterlijk: C (op z'n Engels), duizend)	一千
Jumbo	Chan Poow	真保
Den Haag	Téng Hak	盯克	deng1 hak1
Amsterdam	Amsie	暗使	am1 si2 of am1 si2 dam1
Rotterdam	Laa Laa Tam	啦啦(擔)	laa1 laa4 dam1
Utrecht	Uu Taa Lek	(如)打叻	yu3 daa4 lek1
Breda	Paa Láaj Tǎa	霸拉打	baa4 laai1 daa2
Maastricht	Maa Staa Lík	嗎(使打)瀝
Groningen	Kàa Lóow Ning Kan	假撈寧根
Den Bosch	Tèng Possie	盯波時
Roermond	Lóe Mong	(露)夢
Zeeland	Seej Laan	肆蘭	sei1 laan4
Brabant	Paa Laa Pang	霸喇辦
Zuid-Holland	Sui Hoh laan	?呵蘭	?1 ho2 laan4
Noord-Holland	Nôh Ho laan	懦呵蘭	no6 ho2 laan4

Romanisatie

Standaardkantonees kan worden geschreven in Chinese karakters, Jyutping en Yale (romanisatie) en soms ook in Internationaal Fonetisch Alfabet.

Transcriptiesystemen voor het Standaardkantonees

• Guangdong Romanization
• Hong Kong Government Cantonese Romanisation
• Jyutping
• Meyer-Wempe
• Sidney Lau romanisation
• S. L. Wong (phonetic symbols)
• S. L. Wong (romanisation)
• Standard Cantonese Pinyin
• Standard Romanization
• Yale (romanisatie)

Standaardkantonese media in Nederland

• Snelle berichten Nederland-China (inmiddels opgeheven)
• Chinese Radio & Television Amsterdam
• Evangelische Omroep Chinese Radio Programma (inmiddels opgeheven)

Standaardkantonese media in de wereld

• TVB
• HKATV
• Cable TV Hong Kong
• CRHK
• Metro Broadcast
• RTHK Radio 1
• RTHK Radio 2
• RTHK Radio 5
• Teledifusão de Macau
• Radio Vilaverde Lda
• GZTV
• Chinese Radio New York
• KAZN
• WNWR
• WYFR
• CHMB (AM)
• Fairchild Group
• Maleisische TV3
• Astro Wah Lai Toi
• Jia Yu Channel

Klanken met karakters die zo in het Standaardkantonees worden uitgesproken

Het is een Nederlands fonetische spelling. De vetgedrukte karakters worden zelden in niet-Kantonese dialecten gebruikt.

Klanken die in het Standaardkantonees voorkomen:

• aa 亞 | aang 罌 | aan 晏

• bpoen 本
• bpaak 白
• bpien 變

• chaauw 炒
• chauw 周
• chaang 橙 | chaan 產 | chaam 參
• chan 真 | chang 爭 | cham 怎
• cheng 鄭 | cheh 謝
• chik 織
• chiet 節 | chien 戰 | ching 整
• chong 中 | chok 族
• chôong 藏 | chôk 作

• faat 法 | faan 反
• fan 分 | faj 費
• fôong 方
• fong 風 | fok 福

• gauw/kauw 九
• gaauw/kaauw 教
• gan/kan 近 | gam/kam 金
• gaam/kaam 減

• haa 下 | haam 鹹 | haak 客
• hap 合 | hat 乞 | hak 黑 | hang 幸
• haang 坑
• hong 紅 | hok 哭
• hôt 喝 | hôk 鶴 | hôong 康

• jaa/yaa 也 | jaang/yaang
• jat/yat 日
• jie/yie 衣 | jiet/yiet 熱 | jiem/yiem 炎
• jik/yik 翼

• kaat 咭 | kaak 喀
• kan 斤 | kam 金 | k'ap 級
• kik 極
• kiet 結
• kôk 國 | kwôk 角 | kôn 干 | kôong 講

• laai 賴 | laat 辣 | laak 肋 | laam 男
• laauw 撈
• lauw 流
• lam 林 | lak 勒 | lat 甩
• lek 叻 | leng 靚
• lik 力
• liet 列 | liem 臉
• long 龍 | lok 六
• lôong 狼 | looi 耐

• maai 賣 | maat 抹 | maan 曼
• mang 盟 | mak 墨 | man 文 | mat 物
• meh 咩
• meej 美
• mong 夢
• môong 忘

• naai 乃 | naam 南
• nang 能
• nong 農
• nôoi 内
• ngoh 鵝
• ngôok 岳
• ngaa 瓦
• ngaauw 咬
• ngauw 牛

• oow 澳
• oh 柯
• ôk 惡

• paai 牌 | paang 崩|
• piew 表 | piet 別
• ping 平
• pôong
• poh

• p'aang 鵬
• p'ien 篇
• p'aa 爬
• p'oh 破

• saauw 哨
• sauw 手
• saa 沙 | saai 曬 | saang 生 | saan 山
• saj 西 | sat 室 | sak 塞
• sing 聲 | sik 色
• sien 仙 | siem 閃
• song 送| sok 熟
• sôong 喪 | sooi 鰓| soow 數
• sôk 朔

• taat 達
• tak 得
• tang 等
• t'an 吞
• tok 讀
• tong 同
• tôong 湯
• tsam 沉
• tsien 前 | tsing 請

• waa 娃 | waang 橫 | waan 環 | waak 或
• wan 雲 | wak  | wat 核
• woh 和
• wôh 窩
• wôk 獲 | wôong 黃

• yaa 也 | yaak ?
• yan 人 | yap 入 | yat 一
• ye 夜 | yeng 贏
• yeuk 藥 | yeung 樣
• yun 閏 | yeuj/yuj 裔
• yok 肉 | yung 用
• yuu 雨 | yuun 元 | yuut 月

Enige voorbeelden

Lijst van verschillen in uitspraak van Chinese karakters in drie dialecten
Nederlands	Dapeng	Standaardkantonees	Standaardmandarijns
twee	Ngie 二	Yie 二	Ur/er 二
drie	Sam 三	Saam 三	San/san 三
vier	Sie 四	Seej 四	Ss/Si 四
tien	Sáp 十	Sap 十	Sj/shi 十
honderdmiljoen	Jak 億	Jik 億	Ie/yi 億
kleur	Sak 色	Sik 色	Suh/se 色
groen	Lók 綠	Lok 綠	Luu/lü 綠
ruilen	Óen 換	Woen 換	Goewan/huan 換
groot	Táai 大	Taai 大	Daa/da 大
goed	Haauw 好	Hoow 好	Haauw/hao 好
geen	Maauw 冇	Moow 冇	Boe/bu 不
begrijpen	Mang Pák 明白	Ming Paak 明白	Ming Baj/ming bai 明白
de deur openen	Foej Moen 開門	Hooj Moen 開門	Káaj Men/kai men 開門
Shanghai 上海	Sôong Foej 上海	Seung Hooj 上海	Sjang Haaj/Shanghai 上海
hij他/zij她/het它	Hie 佢	Keui 佢	Taa/ta 他/她/它
lange tijd	Kauw 久	Looi 耐	Djuw/jiu 久
chinese achternaam Zhang,Cheung 張/张	Chôong 張	Cheung 張	Djang/zhang 張
vroeg	Chaauw 早	Choow 早	Chaauw/zao 早
auto, kar	Chaa 車	Cheh 車	Tjuh/Che 車

Nederlands	Standaardkantonees
Goedendag	Choow San of Neej hoo
hallo/hoi (opnemen telefoon)	Wai
Heb je al gegeten?	Neej sik Cho yeh mee Aa?
Nederland	Hollaan
ik	Ngo
jij	Neej
hij/zij	Keuj
wij	Ngo Deej
jullie	Neej Deej
zij	Keuj Deej
Ik heet Willem.	Ngo kieuw Willem.
ik weet het niet	Ngo M Chi do
Hij/Zij zit te telefoneren	Keuj teng kan tien waa.
Mijn vader is er niet.	Ngo aa baa m hai do.
Ik wil graag een bak Koe Loow Yok bestellen	Ngo seung yiew yat hap Koe Loow Yok.
Laten we dim sum gaan eten!	Pat yuu ngo deej heuj yam chaa aa.
Zullen we met de trein naar Amsterdam gaan?	Ngo deej tjoh foh cheh heu Ah Moo Si Tak Tan, hoow m hoow aa?
sorry!	Teuj M Chuu.
bedankt!	M Kooj Saaj!
dankuwel! (bij het krijgen van een geschenk)	To Che Saaj!
Hoe gaat het met jou/U?	Neej diem (yeung) aa?
Ik heb het heel druk.	Ngo hoo mong aa.
Ik vind dat (niet) leuk.	Ngo (m) chong yie.
Ik moet poepen	Ngo yiew O sie.
Ik hoef vandaag niet te werken	Ngo kam yat m saj faan kong.
Hij laat een scheet	Keuj fong phee.
Ik ga nu studeren	Ngo jie ka wan su
Borden (af)wassen	Sai woen

Zie ook

• Kantonees braille

Externe links

•  !Cursus Standaardkantonees (Engels en Internationaal Fonetisch Alfabet)
• Cursus Standaardkantonees (Engels en Yale (romanisatie))
• Standaardkantonese woordenlijst (Engels en Jyutping)
• RTHK over Laanyam en etc.

Kanton (Guangzhou), Guangdong, Volksrepubliek China
Stadsprefectuur: Kanton districten: Yuexiu · Liwan · Haizhu · Tianhe · Baiyun · Huangpu · Huadu · Panyu · Nansha · Luogang stadsarrondissement: Zengcheng · Conghua Media: GZTV · Radio Guangzhou · Guangzhou Daily Chinese talen en dialecten: Standaardkantonees Han-Chinese volkeren: Kantonezen