Dapenghua
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Naam (Chinese varianten) |
|
| Traditionele Chinese karakters | 大鵬話 |
| Vereenvoudigde Chinese karakters | 大鹏话 |
| Pinyin | Dàpénghuà |
| Standaardkantonees | Taai P'aang Waa |
| Dapenghua | T'áai P'oeng Waa |
Het Dapenghua is een Chinees dialect, dat door ongeveer een half miljoen mensen op de wereld wordt gesproken. Het heeft veel sprekers in New York, Portsmouth (Engeland), Den Haag, Longgang en Hongkong. Veel sprekers zijn ouder dan veertig jaar. De jongeren kunnen het meestal alleen verstaan.
Het Dapeng is volgens Chinese linguïsten een uniek dialect binnen de Chinese talen. Doordat er geen ander dialect is dat bestaat uit twee grote Han-Chinese talen. Het dialect bestaat namelijk uit een mengelmoes van Hakka en Kantonees.
of
- Sino-Tibetaanse talen
- Chinese talen
- Hakka
- Dapenghua
- Hakka
- Chinese talen
[bewerk] Geschiedenis
In Chinese geschiedenisboeken wordt het ook wel Junyinglideputonghua (vereenvoudigd Chinees: 军营里的普通话; traditioneel Chinees: 軍營裏的普通話; Kantonees: Kwan Ying Leuj Tik P'oow T'ong Waa; letterlijk vertaald: de omgangstaal in het legerkamp） genoemd, omdat in het begin het dialect alleen werd gebruikt door soldaten van de legerkampen Laifu en Liufu.
Doordat vroeger Standaardmandarijn niet door iedere Chinees als hoofdtaal werd beschouwd, waren er veel problemen in communicatie. Het Dapeng werd door de soldaten als lingua franca gebruikt in Longgang, want de soldaten kwamen van verschillende gebieden in Kanton.
Later gebruikte de Hakka in Longgang steeds meer het Dapeng. Waardoor het dialect nu een mengelmoes is van Kantonese en Hakka woorden en klanken.
Ook is het dialect sterk verwant met het Waitau, dat de Waitau spreken.
[bewerk] Dapengsprekers
Alle mensen die uit het gebied Longgang vandaan komen kunnen het dialect verstaan en spreken. De meeste sprekers wonen in New York, Longgang en Hongkong. Het dialect wordt steeds minder gesproken omdat de meeste jongeren het niet hebben geleerd en omdat Kantonees steeds populairder word.
Op het Hongkongse Píng Zhōu/Ping Chau 平洲, een eiland in Dapengwan/Tai Pang Wan/Mirs Bay大鹏湾(南海), wordt een variant van het Dapeng gesproken. Het verschil is net zo klein als het verschil tussen het Amsterdams en Haarlems. Het verschil ligt op de intonatie van woorden.
Nederland heeft ongeveer duizend Chinezen die het Dapeng en het dialect Pingchau spreken en nog eens duizenden die het verstaan. Voor Kantonezen is het Dapeng makkelijk te verstaan doordat het verschil tussen Kantonees en Dapeng alleen de intonatie van woorden betreft.
[bewerk] Uitspraak
Alle Chinese woorden behalve de tweede Mandarijnse woorden moeten op z'n Nederlands uitgesproken worden. De "uh" van "uh" van "huh?". De "ur" van "Turk". De "aauw" van de "auw" van "miauw. De "ôow" van de "oo" van "boog". De "oe" van "doen". De "j" van "jakkes!". De "dj" van het Engelse "jeans". De letters waar een accent grave op staat betekent dat de klank naar boven verheven word. Voorbeeld: de "a" van "maken" word bij á de ' "aa" van "maar?" bij een vraag '
| woorden in vergelijking | |||
| Nederlands | Dapenghua | Standaardkantonees | Standaardmandarijn/pinyin |
|---|---|---|---|
| één | Yát 一 | Yāt 一 | Ie/yi 一 |
| twee | Ngie 二 | Yie 二 | Ur/er 二 |
| drie | Sam 三 | Saam 三 | San/san 三 |
| vier | Sie 四 | Seej 四 | Ss/Si 四 |
| vijf | MM 五 | MM 五 | Woe/wu 五 |
| zes | Lók 六 | Lok 六 | Ljuw/liu 六 |
| zeven | Chat 七 | Chat 七 | Chie/qi 七 |
| acht | Páat 八 | Paat 八 | Baa/ba 八 |
| negen | Kauw 九 | Kauw 九 | Djuw/jiu 九 |
| tien | Sáp 十 | Sap 十 | Sj/shi 十 |
| honderdmiljoen | Jak 億 | Jik 億 | Ie/yi 億 |
| kleur | Sak 色 | Sik 色 | Suh/se 色 |
| groen | Lók 綠 | Lok 綠 | Luu/lü 綠 |
| dankuwel | Toh Chéh 多謝 (in Standaardkantonees als "多車") | Toh Cheh 多謝 | Sjeh Sjeh/xiexie 谢谢 |
| alstublieft | MM K'oei 唔該 | MM Kooi 唔該 | Sjeh Sjeh/xiexie 谢谢 |
| ruilen | Óen 換 | Woen 換 | Goewan/huan 換 |
| groot | Táai 大 | Taai 大 | Daa/da 大 |
| goed | Haauw 好 | Hoow 好 | Haauw/hao 好 |
| boven | Sôong 上 | Seung 上 | Sjang/shang 上 |
| geen | Maauw 冇 | Moow 冇 | Boe/bu 不 |
| ook | Taauw 都 | Toow 都 | Daauw/dao 都 |
| door | Yauw Yié 有于 | Yauw Yuu 有于 | Yoow Yuu/you yu 有于 |
| weten | Sák 識 | Sik 識 | Dj daauw/zhi dao 知道 |
| komen | Lèuj | Lèej | Laj/lai |
| weten | T'íe 知 | Chie 知 | Dj daauw/zhi dao 知道 |
| zitten | Chōh 坐 (in Standaardkantonees als "錯") | Choh 坐 | Dzwo/zuo 坐 |
| maken | Chǎng 整 | Chǐng 整 | Djwo/zuò 做 |
| begrijpen | Mang Pák 明白 | Ming Paak 明白 | Ming Baj/ming bai 明白 |
| de deur openen | Foej Moen 開門 | Hooj Moen 開門 | Káaj Men/kai men 開門 |
| China | Chòng Kók | Chóng Kwôk | Djong Gwoh/zhongguo |
| Sjanghai 上海 | Sôong Foej 上海 | Seung Hooj 上海 | Sjang Haaj/Shanghai 上海 |
| hij他/zij她/het它 | Hǐe 佢 | Heui 佢 | Taa/ta 他/她/它 |
| gisteren | Ch'ôong Yat | Tsam Yat | Djwoh Tjen/zuotian 昨天 |
| lange tijd | Kauw 久 | Looi 耐 | Djuw/jiu 久 |
| dik persoon | Fǐe Láauw | Fěej Lǒow | ? |
| chinese achternaam Zhang,Cheung 張/张 | Chôong 張 | Cheung 張 | Djang/zhang 張 |
| vroeg (ochtend) | Chaauw 早 | Choow 早 | Chaauw/zao 早 |
| de hele dag | Sang Ját | Sing Yat | |
| alles | Tsien | Tsuun | Tsjwen/chuan |
| het weer | T'íen Híe 天氣 | T'ǐen Heej 天氣 | T-jen Ch'ie/tiānqì天氣 |
| modern | Sien Chan 先進 | Sien Chun 先進 | Ssjen Djin/xiānjìn |
| stage | Sak Chap 實集 | Sat Chaap 實集 | |
| afstuderen | Pát Niep 畢業 | Pat Yiep 畢業 | Bie Yeh/bìyè 畢業 |
| nieuwe zaak openen | Fóei Chôong | Hooi Chéung | K'aj Djang/kaizhang |
| zak | Teuj 袋 | Tooi 袋 | Daai/dài 袋 |
| retour | Leuj Woei 來回 | Lóoi Woei 來回 | Laai GGweej/laihui 來回 |
| keuken | Ch'uu Fong 廚房 | Ch'uu Fôong 廚房 | Ch'oe Fang/chúfáng 廚房 |
| oranje pompoen | Kam Kwáa 金瓜 | Wôong Kwáa 黃瓜 | |
| weg/pad | Loe 路 | Loow 路 | Loe/lu 路 |
| acountant | Wóei Kaj 會計 | Woei Kaj 會計 | Kwaai Djie/kuài jì 會計 |
| huisarts | Kaa T'ang Ngie Saang 家庭醫生 | Kaa Ting Yie Sang 家庭醫生 | Djaa Tieng Ie Sjung/jiatingyisheng 家庭醫生 |
| tafel | T'euj | T'ǒoi | Djwoh/zuo 桌 |
| auto, kar | Ch'aa 車 | Ch'eh 車 | Ch'uh/Che 車 |
| Shenzhen, Kanton, Volksrepubliek China |  |
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
