Chaozhouhua

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Chaozhouhua
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 潮州話
Vereenvoudigd 潮州话
Hanyu pinyin cháozhōuhuà
Jyutping (Standaardkantonees) ciu4 zau1 waa6
Engels Teochew
Standaardkantonees IPA: [tsʰiːu tsɐu wa:]
Yale (Standaardkantonees) chiu4 jau1 wa6
Dapenghua IPA: [tsʰiːu tsɐu wa:]
Hongkong-Hakka cau2 ziu1 wa5
Meixianhua chau2 zhiu1 wa5
Taiwan-Hakka Tshèu-chû-fa
Chaozhouhua T-jo Tjuw Oewaa
Peng’im (Chaozhouhua) dio5 jiu1 ue7
Minnanyu Tiô-chiu-oē
Shanghainees [zɔ ʦɤ uo]

Het Chaozhouhua is een dialect van de Chinese taal Min. Het is het belangrijkste en meest gesproken dialect in Chaozhou, Shantou en Jieyang, die in het oosten van de Zuid-Chinese provincie Guangdong liggen. Deze drie stadsagglomeraties worden ook wel Chaoshan genoemd. Geschat wordt dat er 12 tot 15 miljoen mensen op de wereld dit dialect spreekt. De mensen die deze dialect spreken, noemen het zelf Teeuwchieuw ooi.

Classificatie[bewerken]

Oorsprong[bewerken]

Het Chaozhouhua is een dialect dat afstamt van het dialect Minnan uit Zuid-Fujian. Dat komt door een groot aantal Zuid-Fujian-mensen in dat zich in de negende tot de vijftiende eeuw zich vestigde in Chaoshan en omstreken.

Sommigen vinden de grammatica van het Chaozhou lijken op Kantonees. Voorbeeld:

"Ik ben groter dan jij."

Dialectgebied[bewerken]

Chaozhouhua wordt gesproken in Chaoshan, maar ook in Hongkong, Vietnam, Cambodja, Laos, Thailand, Maleisië, Singapore, Indonesië en Frankrijk. Dat kwam door de grote aantallen immigranten uit Chaoshan en omstreken. De Chaozhou-mensen, die in Frankrijk wonen, komen meestal uit de ex-Frans koloniën Vietnam, Cambodja en Laos. Ze waren gevlucht voor de dictatoriale regimes en de pogroms tegen Chinezen. Een heel klein percentage van de Chinese Nederlanders spreken of verstaan het Chaozhou.

Het Chaozhouhua bestaat nog uit drie subgroepen. Een subgroep wordt in de achterstaande gebieden gesproken.

  1. Shantou 汕頭 subgroep: Shantou 汕頭, Chaozhou 潮州, Jieyang 揭陽, Chenghai 澄海, Nanao-eiland 南澳, Raoping 饒平 en Jiexi 揭西,
  2. Chaopu 潮? subgroep: Chaoyang 潮陽, Puning 普寧, Huilai 惠來, en
  3. Luhai 陸海 subgroep: Shanwei 汕尾, Lufeng 陸豐 en Haifeng 海豐

Gebruik[bewerken]

Bijna alle Oost-Kantonezen spreken het dialect Chaozhou als hun moedertaal. Het Chaozhou wordt altijd gebruikt op de regionale CZTV (regionale televisiezender van Chaozhou) en in Chao-opera. Singapore en Chaozhou hebben veel karaokeliedjes in hun eigen dialect.

Zie ook[bewerken]

Woorden[bewerken]

Gaagienang is een bekende term onder Chaozhou-mensen, het betekent eigen mensen. Chaozhounezen noemen Chaozhounezen dus Gaa Gie Nang 自己人. Het wordt soms ook door andere Zuid-Chinese dialecten gebruikt.

Basis[bewerken]

Nederlands Shantou-Chaozhou in fonetisch Nederlands Standaardkantonees in fonetisch Nederlands Mandarijn (Hanyu pinyin)
één Tzik 一 Yat 一 Yī 一
twee (bij tellen) Ie of Tzie 二 Yie 二 Èr 二
twee Njo 兩 Leung 兩 Liǎng 兩
drie Saa 三 Saam 三 Sān 三
vier Sie 四 Seej 四 Sì 四
vijf Nong 五 MM 五 Wǔ 五
zes Lak 六 Lok 六 Liù 六
zeven Tzit 七 Chat 七 Qī 七
acht Pooi 八 Paat 八 Bā 八
negen Gauw 九 Gauw 九 Jiǔ 九
tien Tzaap of Tzap 十 Sap 十 Shí 十
honderd Beh 百 Paak 百 Bǎi 百
duizend Tsoi 千 Chien 千 Qiān 千
tienduizend Wan 万 Maan 万 Wàn 万
eerst (gebeurtenis) Dung Chôh 當初 Tôong Chôh 當初 Dāngchū 當初
ik Oewaa 我 Ngoh 我 Wǒ 我
jij Luh 汝 Neej 你 Nǐ 你
hij他/zij她/het它 Ie 伊 K'euj 佢 Tā 他/她/它
wij (wij+degene tegen wie je spreekt) Nang 俺 Ngoh Deej 我地 Zǎnmen 咱們
wij (zonder degene tegen wie je spreekt) (?Ng?) 阮 Ngoh Deej 我地 Wǒmen 我們
jullie Ning 恁 Neej Deej 你地 Nǐmen 你們
zij Ie Naang 伊人 K'euj Deej 佢地 Tāmen 他們
vrouw Aa Njaa 亞娘 Aa Leung 亞娘 Nǚrén 女人
man Aa Hu-jaa 亞兄 Aa Hing 亞兄 Nánrén 男人
Klasserend lidwoord T-jauw 條 T'iew 條 Tiáo 條
Klasserend lidwoord Gaaj 個 Koh 個 Ge 個

Bijwoorden/bijvoeglijke naamwoorden[bewerken]

Nederlands Shantou-Chaozhou Kantonees Mandarijn (Hanyu pinyin)
bitter K'oo 苦 Foe 苦 Kǔ 苦
groot T'oe-waa 大 Taai 大 Dà 大
goed Hoh 好 Hoow 好 Hǎo 好
zelf Tz 自 of Gaa Gie 自己 Chie 自 of Chie Geej 自己 Zì 自 of zìjǐ 自己
thuis Geh 家 Kaa 家 Jiā 家
midden Chang 中 Chong 中 Zhōng 中
leeg Hang 空 Hong 空 Kōng 空
tegenwoordig Heng Dzaj 現在 Yien Chooi 現在 Xiànzài 現在
geen Boh 無 Moow 無 Wú 無

Werkwoorden[bewerken]

Nederlands Shantou-Chaozhou Kantonees Mandarijn (Hanyu pinyin)
wachten Taang 等 Tang 等 Děng 等
weten Tsaai 知 Chie 知 Zhīdào 知道
vergeten Wang 忘 Môong 忘 Wàngjì 忘记
begrijpen Ming Beh 明白 Ming Paak 明白 Míngbai 明白
opstaan Hie Laaj 起來 Heej Lôoi 起來 Qǐlái 起來
tellen Sjuw 數 Soow 數 Shù 數
lopen Kjaa 行 Haang of Hang 行 Zǒu 走
hebben Oe 有 Yauw 有 Yǒu 有
doen/maken Choh 做 Choow Zuò 做
brengen/cadeau geven Sang 送 Song 送 Sòng 送
naar buiten gaan Tsoet 出 Tsut 出 Chū 出
gaan K'uh 去 Heuj 去 Qù 去
langsgaan Gweh 過 Goh 過 Guò 過
terugkomen Huu-weh 回 Woei 回 Huí 回
zullen Ooi 會 Woej 會 Huì 會
denken Seeuw 想 Sêung 想 Xiǎng 想
zeggen Taa 呾 Kôong 講 Shuō 說
verlaten Lie K'aj 離開 Leej Hooi 離開 Líkāi 離開
zingen Tjang Gwaa 唱歌 Cheung Kôh 唱歌 Chànggē 唱歌

Bijwoorden/vraagwoorden[bewerken]

Nederlands Shantou-Chaozhou Kantonees Mandarijn (Hanyu pinyin)
als Tzoe Goh 如果 Yuu Koh 如果 Rúguǒ 如果
relaxed Kieng Song 輕松 Hing Song 輕松 Qīngsōng 輕松
eigenlijk (vraag) Tauw Tie 到底 Toow Taj 到底 Dàodǐ 到底
eigenlijk (aanbeveling) Ieng Gaai 應刻 Ying Kooi 應刻 Yīnggāi 應刻
laat (tijd)/avond Meh 夜 Yeh 夜 Wǎn 晚
echt Chien 真 Chan 真 Zhēn 真
ijverig Noh Lak 努力 Loow Lik 努力 Nǔlì 努力
achter Auw 後 Hauw 後 Hòu 後
wit Pek 白 Paak 白 Bái 白
zwart Oh 黑 Hak 黑 Hēi 黑
vandaag de dag Dzoe Kiem 如今 Yuu Kam 如今 Rújīn 如今
hoeveel? Doh Djuw? 多少? Toh Siew? 多少? Duōshǎo? 多少?

Zelfstandige naamwoorden[bewerken]

Nederlands Shantou-Chaozhou Kantonees Mandarijn (Hanyu pinyin)
hemel T-jang of T'ie 天 Tien 天 Tiān 天
wolken Hong Wan Yún 云
het leven Nang Kaan 人間 Yan Kaan 人間 Shēnghuó 生活
vandaag de dag Kiem Seh Kiem Sie 今生今世 Kam Sang Kam Saj 今生今世 Jīnshēng jīnshì 今生今世
elektriciteit T-jeng 電 Tīēn 電 Diàn 電
deur Mang of Mung 門 Moen 門 Mén 門
dag/zon Dzik 日 Yat 日 Rì 日
kip/haan Kooi 雞 Kai 雞 Jī 雞
thee Teh 茶 Chaa 茶 Chá 茶
geluid Ssjaa 聲 Sing of Seng 聲 Shēng 聲
emotie Chéng 情 Ching 情 Qíng 情
hart Siem 心 Sam 心 Xīn 心
grot T'ang 洞 Tong 洞 Dòng 洞
boom Chew 樹 Suu 樹 Shù 樹
bloem Hooi 花 Faa 花 Huā 花
grond Die 地 Teej 地 Dì 地
storm/wind-regen GGwan GGoh 風雨 Fong Yuu 風雨 Fēngyǔ 風雨
berg Sswaa 山 Saan 山 Shān 山
restaurant Chie Waa 酒樓 Chauw Lauw 酒樓 Jiǔlóu 酒樓
Chaozhou-stad T-jo Tjuw Tzie Sjaa 潮州之城 Chiew Chauw Chie Sing 潮州之城 Cháozhōu shì 潮州市
geld Tz Tzaai 錢財 Chien Chôoi 錢財 Qiáncái 錢財
het leven Mjang 命 Meng 命 Mìng 命
kleding/shirt Saam 衫 Saam 衫 Yī 衣
schoen Ooi 鞋 Haai 鞋 Xié 鞋
koning Hoe-wang Die 皇帝 Wôong Taj 皇帝 Wáng 王
bedelaar K'uh K'aai 乞丐 Hat Kooi 乞丐 Qǐgài 乞丐
gras Chaauw 草 Choow 草 Cǎo 草
wereld Sie Gaai 世界 Sai Kaai 世界 Shìjiè 世界
eerste klas Tooi Iet Teng 第一等 Tai Yat Tang 第一等 Dì yī děng 第一等

Externe links[bewerken]