Atomium

Gestileerde weergave van het Atomium op een Belgisch verkeersbord

Eén van de originele driehoekige aluminium platen uit het atomium

Uitzicht vanuit het Atomium

Miniatuurversie van het Atomium

Het Atomium is een monument in het Heizelpark in Brussel.

Reden van bouw

Het Atomium staat voor de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1958, de zogenaamde Expo 58, als symbool voor het metaal "ijzer" dat sterk in ontwikkeling was en een belangrijke rol speelde in de optimistische kijk op ontwikkeling in de jaren vijftig. Het heeft de kubisch ruimtelijk gecentreerde structuur, zoals zuiver ijzer bij kamertemperatuur en onder atmosferische druk. Vreemd genoeg werd bij de bouw besloten dat de bollen niet van staal, maar van aluminium moesten worden gemaakt. Dit materiaal was indertijd ook een materiaal in opkomst. Het is niet precies bekend waarom dit besluit werd genomen, maar het zal ermee te maken gehad hebben, dat aluminium op dat ogenblik aanmerkelijk beter bestand was tegen corrosie dan staal. Het gebouw zou volgens plan niet langer dan zes maanden blijven staan. Aan het eind van de wereldtentoonstelling werd echter besloten om het gebouw, dat enorm populair en bekend was geworden, toch maar te laten staan.

Opbouw van Atomium

Het betreft een stalen constructie die bestaat uit negen bollen met elk een diameter van 18 meter, die allemaal precies 29 meter van elkaar afstaan, en samen de kubisch ruimtelijk gecentreerde kristalstructuur van ijzer uitbeelden, 165 miljard maal vergroot. Het gebouw, dat ontworpen is door architect André Waterkeyn, is, sinds de restauratie, bekleed met roestvrij staal (oorspronkelijk aluminium). De aluminium constructie woog destijds in lege staat 2500 ton. De bovenste bol van het Atomium werd naar zijn ontwerper André Waterkeyn genoemd, na diens dood in 2005.

Hoogte

De totale hoogte van het monument, de diagonaal van de kubus, is 102,705 meter. Het grondvlak is een zeshoek met een diagonaal van 94 meter. De negen bollen, die een diameter van 18 meter hebben, bestaan elk uit 48 driehoekige platen van 1 mm dik. Voor de restauratie waren er 720 platen per bol.

Verbinding

De bollen zijn met elkaar verbonden door middel van roltrappen en gewone trappen. De drie buitenste hoge bollen hebben geen verticale dragers en zijn om veiligheidsredenen gesloten voor publiek.

Er zijn 5 bollen toegankelijk: Met de lift kan men naar de bovenste bol waar een restaurant is gevestigd en men uitzicht heeft over de stad. Met de roltrappen en gewone trappen bereikt men:

• de basisbol, waarin permanent Expo 58: de tentoonstelling en een terugblik naar de jaren 50 is te zien;
• de tentoonstellingsbol met tijdelijke tentoonstellingen;
• de centrale bol, waar een snackbar is ondergebracht;
• de kinderbol, deze is niet algemeen toegankelijk voor het publiek, enkel voor schoolgroepen die er in overnachten.

Recente ontwikkelingen

Van 2004 tot 2006 onderging het monument een twee jaar durende opknapbeurt. Het Atomium was gedurende die tijd afgesloten voor het publiek. Onder meer werd de aluminium bekleding vervangen door een speciaal type roestvast staal (inox). Saillant detail is overigens dat dit type staal zowel in de kubisch ruimtelijk gecentreerde als de kubisch vlakgecentreerde variant voorkomt.

Op woensdag 21 december 2005 werd de buitenverlichting van het Atomium getest. Oorspronkelijk was het Atomium ook verlicht, maar de lampjes lieten het al snel afweten. Nu zouden ze 150 jaar meegaan.

De meridianen van elke bol zijn afgedekt met rechthoekige roestvrije staalplaten, waarin ledverlichting is geïntegreerd. De ledtoepassing zal de bollen verlichten, kan de lichten ook laten knipperen en kan de lichten op een meridiaan na elkaar laten knipperen, waardoor het traject van een elektron rond zijn kern wordt gesymboliseerd. Op dinsdag 14 februari 2006 werd het Atomium officieel heropend door Prins Filip en op zaterdag 18 februari 2006 ging het opnieuw open voor het publiek. Ter gelegenheid van de heropening is een munt van 2 euro met het jaartal 2006 uitgegeven.

Omdat het in 2008 50 jaar geleden is dat Expo 58 werd geopend, plaatste men op 11 april 2008 met behulp van een helikopter en paracommando's een Belgische driekleur van 15 vierkante meter op de bovenste bol, net zoals in 1958.

Enkele gegevens

• Elke bol, die een "sphere" wordt genoemd, heeft een oppervlakte van 1082 m² en elk niveau heeft een oppervlakte van 240 m² (er zijn steeds twee niveaus per sphere). De Sphere Waterkeyn (dit is de bovenste bol) heeft drie niveaus.
• De lift heeft een snelheid van 5 meter per seconde.
• Er zijn 20 "verbindingsbuizen" tussen de bollen. Een verbindingsbuis heeft een diameter van 3 m en een lengte van 23 m of 18 m.
• De "bipode" is de ondersteuning voor de onderste bollen. Deze heeft een hoogte van 35 m en telt 200 treden.

Auteursrecht

gecensureerde afbeelding van het Atomium

De erfgenamen van ontwerper André Waterkeyn hebben het auteursrecht op alle afbeeldingen van het Atomium. Om die reden, en omdat België géén panoramavrijheid kent, mogen er geen foto's van het Atomium geplaatst worden op Wikipedia. Pas in 2075, 70 jaar na de dood van Waterkeyn, zal het auteursrecht verlopen. Voor de viering van 50 jaar Expo 58, in 2008, werden er tijdelijk geen auteursrechten geïnd op amateurfoto's, die worden gebruikt voor de aankondiging van een tentoonstelling of evenement rond de viering.

Evenementen in de buurt van het Atomium

Met het atomium op de achtergrond organiseren enkele verenigingen evenementen rond het Atomium.

• Stars of Europe
• Brosella
• Bruksellive

Trivia

• Eén van de 6480 originele driehoekige aluminium platen, waarvan er een duizendtal zijn verkocht, om precies te zijn nummer 140, is anno 2005 te bezichtigen in de entreehal van de afdeling “Technische Materiaalwetenschappen” aan de TU Delft. In 2006 is de plaat aan materiaalkundig onderzoek onderworpen, en zowel onderzocht op microstructuur als op atomair niveau.
• Het Suske en Wiske-verhaal Het machtige monument is geschreven ter ere van het vijftig jarig bestaan van het Atomium, de Expo 58 speelt een belangrijke rol.
• In het Jommekes-verhaal Het brein van Gobelijn is het Atomium te zien.

Uitzicht over Brussel vanaf het Atomium

Externe links

• Website van het Atomium
• Beschrijving en uitvoering van het Atomium door zijn schepper A. Waterkeyn
• Webcam Atomium
• Atomium : virtueel bezoek

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• Voor een deel van bovenstaand artikel of een eerdere versie daarvan is gebruik gemaakt van een intern persbericht op de afdeling "Technische Materiaalwetenschappen", faculteit 3mE, TU Delft, september 2005
• http://www.vkgroup.be/shownews.asp?CL=NL&ID=966

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Atomium op Wikimedia Commons.

50° 54' NB, 4° 20' OL