IRA

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De IRA of voluit het Iers Republikeins Leger (Engels: Irish Republican Army; Iers: Óglaigh na hÉireann) is de naam voor verschillende paramilitaire organisaties die een eilandbrede Ierse staat zonder banden met het Verenigd Koninkrijk nastreven. Hierbij wordt geweld niet geschuwd.

Allen zeggen ze af te stammen van het eerste Iers Republikeins Leger, het leger van de Ierse Republiek, opgericht in 1919 door de Dáil Éireann en geleid door Michael Collins. Aan deze groep wordt gerefereerd als de Old IRA (de oude IRA, opvolger van de Irish Volunteers). Het huidige Ierse leger (The Irish Defence Forces) beschouwt zich als de opvolger van de originele IRA ten tijde van de Ierse Onafhankelijkheidsoorlog.[1]

Hoewel het "het leger" is wordt meestal "de IRA" gebruikt (maar "het IRA" komt ook voor).

Geschiedenis[bewerken]

Het vredesverdrag van 1921

De IRA ontstond uit de Paasopstand van 1916, waarbij de Irish Republican Brotherhood die in 1858 in de Verenigde Staten gesticht werd, een belangrijke rol speelde.

In de jaren 1919 tot 1921 voerde de IRA de strijd tegen de Britse overheersing op, onder leiding van Michael Collins. In 1921 viel de IRA uiteen na een interne strijd tussen voor- en tegenstanders van een vredesverdrag met Groot-Brittannië (tijdens de Ierse Burgeroorlog). In de jaren dertig flakkerden de activiteiten van de IRA weer op in de vorm van bomaanslagen. In 1936 werd de organisatie door de Ierse regering verboden.

Na de Tweede Wereldoorlog hernam de IRA nogmaals haar activiteiten, zij het ditmaal voornamelijk in Noord-Ierland met bomaanslagen tegen openbare gebouwen. Een derde heropleving volgde in 1968. Het jaar daarop kwam het tot een splitsing tussen de traditionele of rode IRA-leden en de provisionele of groene IRA-leden (aangesloten bij de Provisionele IRA). De zogenoemde traditionals voerden de strijd met traditionele middelen (bomaanslagen), terwijl de zogenoemde provisionals een stadsguerrilla voerden.

Toen Noord-Ierland in 1972 onder direct Brits bestuur werd geplaatst, verlegde de IRA zijn actieterrein weer naar Nederland (Roermond) en Duitsland.

Aan de gewapende strijd van de Provisionele IRA kwam in september 1993 voorlopig een einde toen de organisatie een wapenstilstand aankondigde. De pogingen tot een vreedzame oplossing voor het Noord-Ierse conflict te komen mislukte echter waardoor de Provisionele IRA in 1996 opnieuw enkele aanslagen pleegde. In juli 1997 volgde er een tweede bestand. Dit was een voorwaarde voor de toelating van Sinn Féin, de politieke arm van de Provisionele IRA, tot de vredesbesprekingen van september 1997. Op 10 april 1998 kwam het tot een vredesakkoord (het Goede Vrijdag-akkoord) dat zowel door Sinn Féin als door de Ulster Unionist Party werd getekend.

In juli 2001 raakte het vredesproces opnieuw in het gedrang doordat de Provisionele IRA nog steeds niet alle wapens had ingeleverd zoals afgesproken in het Goede Vrijdag-akkoord.

Op 28 juli 2005 heeft de "Army Council", het hoogste bestuur van de Provisionele IRA zijn leden opgedragen een definitief einde te maken aan de gewapende strijd. De organisatie deed dat in een op televisie uitgezonden verklaring. In de door Britse media als historisch omschreven verklaring verklaarde de organisatie dat het opheffen van de gewapende strijd diezelfde dag zou ingaan.

Splintergroepen[bewerken]

  • Official IRA, Marxistische politieke partij, bestaat waarschijnlijk niet meer
  • Provisionele IRA (PIRA), een republikeinse afscheidingsgroepering in de jaren 1970 geassocieerd met Sinn Féin, bekend door de bomaanslagen tussen 1969-1997
  • Continuity IRA, (CIRA) een afsplitsing van de PIRA (vanaf 1986)
  • Real IRA, (RIRA) een andere afsplitsing van de PIRA (vanaf 1998)

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Defense Forces history op de officiële website van de Irish Defence Forces