Dioxine

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
3D model van de meest giftige dioxine

Beluister

(info)
2,3,7,8 tetrachloordibenzo-p-dioxine
2,3,7,8 tetrachloordibenzofuraan

Een dioxine is een verzamelnaam voor een groep van organische verbindingen, waaronder enkele zeer giftige, die kunnen ontstaan bij verbranding van materialen die chloor (gechloreerde koolwaterstoffen) bevatten.

Onder de aanduiding dioxine vallen ongeveer 210 dioxinen en furanen. Hiervan zijn er 17 sterk giftig. Een van de eerste symptomen van blootstelling aan dioxinen is het ontstaan van chlooracné.

Dioxinen zijn onder te verdelen in twee klassen:

De 17 dioxinen die het meest giftig zijn, hebben een chlooratoom op de posities 2,3,7,8. Het giftigste dioxine is 2,3,7,8-TCDD (2,3,7,8-tetrachloordibenzo-p-dioxine).

Dioxines zijn ongewenste bijproducten van voornamelijk verbranding van organisch materiaal.

Dioxines zijn vetoplosbaar en kunnen zich daardoor ophopen in plantaardige en dierlijke vetten.

Effecten van dioxines op de hersenen van mensen en dieren[bewerken]

Uit dierenexperimenten blijkt dat deze stoffen schadelijk zijn voor de zich ontwikkelende hersenen.

Bij de volgende opgenoemde situaties zijn mensen onderzocht op de gevolgen, waarbij door ongeluk blootstelling heeft plaatsgevonden.

  1. Bij ongeboren kinderen die via placenta aan deze stof werden blootgesteld.
  2. Na de bevalling bij vetoplosbare stoffen die via de moedermelk zijn overgedragen.

Uit onderzoek is gebleken dat de negatieve effecten van deze stof op het cognitief en motorisch functioneren van jonge kinderen aantoonbaar waren.[1]

Schadelijke gevolgen van blootstelling aan dioxine[bewerken]

Chlooracne, leveraandoeningen en kanker.

Ontstaan van dioxinevervuiling[bewerken]

Dioxine komt van zichzelf al voor in de natuur, zoals bij bosbranden en vulkaanuitbarstingen. Alleen is de hoeveelheid vrijlating van dioxine bij natuurfenomenen kleiner dan bij branden veroorzaakt door mensen. Bijvoorbeeld het verbranden van huisafval in de tuin.

De meeste afvalverwerkingsbedrijven hebben verbrandingsfilters die de vrijlating van dioxine in de atmosfeer moeten verhinderen. [2]

Brand veroorzaakt vrijlating van dioxine. Als bijvoorbeeld auto's, huizen of bedrijven in brand staan, zorgt dit voor vrijlating van dioxine in de atmosfeer. Zelfs het verbranden van elektronica voor het metaal in derdewereldlanden zorgt voor dioxinevervuiling. [3]

Welke producten dioxine bevatten[bewerken]

Via verontreinigde lucht en water komen dioxines terecht in voedsel. Dioxine zit voornamelijk in vis, vlees, melk, kaas en eieren. Doordat mensen deze producten eten, komt de dioxine in hun lichaam terecht. Mensen slaan dioxine op in hun lichaamsvet, waar het heel langzaam uit verdwijnt. Ook moedermelk bevat een beperkte hoeveelheid dioxines. [4]

Ongevallen en incidenten[bewerken]

  • In de Vietnamoorlog (1961-1971): in het ontbladeringsmiddel "Agent Orange"
  • In 1963 bij een ontploffing bij Philips-Duphar te Amsterdam. Bij het opruimen van de fabriekshal werden schoonmakers blootgesteld aan de dioxinen, waardoor er zo'n vijftig schoonmakers ziek werden, van wie er uiteindelijk vier overleden.
  • In Seveso kwamen in 1976 grote hoeveelheden dioxine vrij uit een chemische fabriek. Er waren geen dodelijke slachtoffers.
  • In 1978 was dioxine één van de stoffen waardoor de Love Canal-wijk in de stad Niagara Falls in de staat New York ontruimd moest worden.
  • Dioxine veroorzaakte de evacuatie van Times Beach in Missouri in 1983.
  • Delen van de chemische fabriek Sponala in Neratovice (Tsjecho-Slowakije) werden sterk vervuild door dioxines in de jaren '60. Tientallen werknemers werden ernstig ziek.
  • In 1999 had België een dioxinecrisis: dioxines en PCB's waren via veevoeder in de voedselketen terechtgekomen.
  • De Oekraïense politicus Viktor Joesjtsjenko werd vergiftigd met hoge doses dioxines in 2004. Het duurde twee jaar voor de verminking in zijn aangezicht verdween. [5]
  • Oktober 2004: Ongeveer 1500 bedrijven in Nederland, Duitsland en België mochten geen dieren laten slachten of melk leveren, omdat er een te hoog dioxinegehalte in de melk en het vet was aangetroffen. De dioxine bleek afkomstig van mergelklei uit Duitsland, die gebruikt werd om aardappels te sorteren. De schillen werden verwerkt in veevoer. De melk en het vlees van deze dieren zijn niet in de voedselketen terechtgekomen.
  • In januari 2006 werd bekend dat opnieuw dioxine in varkensvoer terechtgekomen is in België. Dit keer was de dioxine afkomstig uit verontreinigd zoutzuur dat wordt gebruikt voor het verwijderen van vet van botten.
  • In juli 2010 was er in Valkenswaard een brand in een plasticfabriek. Bij nader onderzoek bleken er toch schadelijke stoffen, waaronder dioxines, te zijn vrijgekomen.
  • In september 2010 werd bekend dat er in Nederland al jaren paling met een dioxinegehalte hoger dan de Europese norm verkocht werd en dat desondanks door LNV geen vangstverbod wordt ingesteld[6].
  • Begin 2011 bleek dat er in Duitsland, door verwerking van vervuilde vetten in veevoer, ruim 150.000 ton veevoer pluimvee- en varkensvoer vervuild is geraakt met dioxine. Inmiddels zijn meer dan 4700 boerderijen in Duitsland, voornamelijk varkenshouderijen, uit voorzorg op slot gedaan.[7]
  • Naar aanleiding van een brand in Moerdijk op 5 januari 2011 bij een chemische fabriek zijn er door het RIVM verhoogde dioxinegehaltes gemeten in dichtbijgelegen gemeentes. De waarden waren weliswaar duidelijk verhoogd, maar die verhoging zou niet heel veel afwijken van de waarden die in het betrokken gebied in deze tijd van het jaar voorkomen. [8]In een later rapport wordt dat standpunt door het RIVM herbevestigd.[9]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Vreugdenhil e.a., 2002
  2. http://www.jhsph.edu/publichealthnews/articles/halden_dioxins2.html
  3. http://www.greenpeace.nl/Global/nederland/report/2010/5/gif-voor-ghana.pdf
  4. http://www.vwa.nl/onderwerpen/gevaren/dossier/dioxine/waar-zit-dioxine-in
  5. http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/nieuws/article/detail/1350209/2007/01/30/Dioxine-bijna-uit-bloed-Joesjtsjenko.dhtml
  6. Zembla 25 sept 2010
  7. (en) EU website Feed contamination - Dioxin in Germany
  8. http://www.vrzhz.nl/info-brand-moerdijk.html
  9. http://www.vrzhz.nl/images/stories/pdf/bot_mi_nr17_4_2_2011.pdf
Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)