Edwin Hubble
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Edwin Powell Hubble (20 november 1889 – 28 september 1953) was een vooraanstaand Amerikaans astronoom. Hubble kon in 1923 aantonen dat de waargenomen "nevels" afzonderlijke sterrenstelsels waren, waarmee bewezen werd dat het heelal veel groter was dan aanvankelijk gedacht. Een van zijn belangrijkste ontdekkingen (1929) was dat er een verband bestond tussen de roodverschuiving van verre sterrenstelsels en hun afstand tot de aarde. Hiermee werd de theorie aannemelijk gemaakt dat het heelal uitdijde.
Inhoud |
[bewerk] Levensloop
Hubble werd geboren als zoon van John Powell Hubble (een verzekeringsdirecteur) en Virginia Lee James, in Marshfield in de staat Missouri en wijdde zich gedurende zijn studie aan de Universiteit van Chicago vooral aan wiskunde en astronomie. Hij was meer bekend om zijn sportieve prestaties - record hoogspringen van Illinois - dan als intellectueel. Hij haalde een bachelorsdiploma in 1910. De daaropvolgende drie jaar bracht hij met een Rhodes Scholarshipbeurs door in Oxford (Engeland), waar hij rechten en Spaans studeerde en een M.A. (Master of Arts) diploma ontving. De rest van zijn leven bleef hij zich als een Engelsman gedragen, soms tot ergernis van Amerikaanse collega's.
Hij keerde terug naar de VS waar hij leraar werd, basketballtrainer en advocaat. Hij diende in de Eerste Wereldoorlog en bracht het tot majoor. Daarna keerde hij terug tot de sterrekunde en werkte bij het Yerkes Observatory van de Universiteit van Chicago, waar hij de doctorstitel (PhD) behaalde in 1917 met een proefschrift "Photographic Investigations of Faint Nebulae" (Fotografisch onderzoek naar zwakke nevels).
In 1919 werd Hubble een baan aangeboden door George Ellery Hale, de grondlegger en directeur van het Mount Wilson Observatory horend bij het Carnegie-instituut, bij Pasadena, Californië. Hier bleef hij werken tot aan zijn dood in 1953.Kort voor zijn dood werd de 200-inch Hale telescoop in het Palomar Observatory voltooid. Hubble was de eerste die er gebruik van kon maken.
Edwin Hubble overleed aan een beroerte op 28 september 1953. Er is geen begrafenis gehouden en er is nooit bekend gemaakt wat er met zijn lichaam is gebeurd. Hij kan dus gecremeerd zijn of in een naamloos graf liggen.
[bewerk] Ontdekkingen
[bewerk] Nevels zijn zelfstandige melkwegstelsels
Hij begon op Mount Wilson ongeveer in dezelfde tijd dat de 100-inch Hooker telescoop werd voltooid, toen de krachtigste telescoop ter wereld. Met deze telescoop vond Hubble Cepheïden in verscheidene nabije stelsels zoals de Andromedanevel. Hubbles waarnemingen met deze telescoop in 1923-24 bewezen overtuigend dat de wazige "nevelvlekken" die eerder met minder sterke telescopen waren waargenomen geen deel uitmaakten van ons melkwegstelsel, zoals eerder werd gedacht, maar zelf sterrenstelsels waren die buiten de melkweg lagen.
[bewerk] Indeling melkwegstelsels
Hubble bedacht de zogenaamde stemvork-indeling van melkwegstelsels.
[bewerk] Roodverschuiving neemt toe met de afstand
Daarna ontdekte Hubble samen met Milton Humason een rechtlijnig verband tussen de roodverschuiving van verre melkwegstelsels en hun afstand. Dit verband staat thans bekend als de wet van Hubble. Deze wordt uitgelegd als een gevolg van Dopplereffect in het uitdijend universum. Dit was de eerste observationele ondersteuning voor de theorie van het uitdijend heelal die in 1922 door Alexander Friedmann als een wiskundige mogelijkheid en in 1927 door Georges Lemaître als een fysische hypothese was voorgesteld als voortvloeisel uit de algemene relativiteitstheorie van Albert Einstein. De resultaten van Hubble leidden tot brede aanvaarding van de uitdijïng van het heelal en tot de uitwerking van de Big-Bangtheorie. Hubble zag zich uitsluitend als waarnemer en liet de interpretatie van het ontdekte verband aan anderen over. In 1931 schreef hij aan de vooraanstaande Nederlandse sterrekundige Willem de Sitter:
- "... we gebruiken de uitdrukking "schijnbare snelheden" om het empirische karakter van het verband te benadrukken. De interpretatie moet volgens ons aan u en de weinige andere experts over gelaten worden."
[bewerk] Sterrenkunde als deel van de natuurkunde
Hubble heeft zich ook ingezet om astronomie als een vorm van natuurkunde te laten erkennen, in plaats van een eigen richting. Dit deed hij vooral om te zorgen dat astronomen ook een kans hadden om een Nobelprijs te ontvangen. Uiteindelijk stemde het Nobelprijs Comité daar mee in. Dit gebeurde pas in 1953, toen Hubble al overleden was. De Nobelprijs wordt nooit postuum toegekend. De Hubble Ruimtetelescoop die om de aarde draait is naar hem vernoemd.
