Enrico Fermi
 Enrico Fermi |
||
| 29 september 1901 - 28 november 1954 | ||
 |
||
| Enrico Fermi | ||
| Geboorteland | Italië | |
| Geboorteplaats | Rome | |
| Plaats van overlijden | Chicago | |
| Nobelprijs voor de | Natuurkunde | |
| In | 1938 | |
| Reden | "Voor het aantonen van het bestaan van nieuwe radioactieve elementen door bestraling met neutronen, en voor zijn daarmee samenhangende ontdekking van kernreacties veroorzaakt door langzame neutronen." | |
| Voorganger(s) | Clinton Davisson George Paget Thomson |
|
| Opvolger(s) | Ernest Orlando Lawrence | |
Enrico Fermi (Rome, 29 september 1901 – Chicago, 28 november 1954) was een Italiaans natuurkundige. Hij geniet de grootste bekendheid voor zijn werk op het gebied van bètaverval, de ontwikkeling van de eerste kernreactor en de mede-ontwikkeling van de kwantumtheorie (Fermi's gulden regel). Hem werd in 1938 de Nobelprijs voor de Natuurkunde toegekend.
Fermi stond aan het hoofd van het team dat de eerste kernreactor bouwde, waarin de eerste beheerste nucleaire kettingreactie plaatsvond en was een van de kopstukken van het Manhattanproject. Fermionen en het Fermi National Accelerator Laboratory (Fermilab) zijn naar hem genoemd en verder het element Fermium en de Fermi-Diracverdeling met het Fermi-niveau. In 1956 werd de Enrico Fermi US Presidential Award in het leven geroepen ter herinnering aan zijn leven en werk en de afdeling aan de Universiteit van Chicago waar hij werkte heet tegenwoordig het Enrico Fermi-Instituut.
Inhoud |
[bewerken] Jeugd
Fermi werd geboren als de jongste van drie kinderen van de spoorwegingenieur Alberto Fermi en de onderwijzeres Ida de Gattis. Hij was in zijn jeugd onafscheidelijk van zijn een jaar oudere broer Giulio, die in 1915 echter overleed bij een 'kleine operatie' voor een abces aan zijn keel. Enrico wierp zich op zijn studie om dit verlies te vergeten.
Een vriend van de familie, Adolfo Amidei, leidde Fermi's aandacht naar algebra, goniometrie, analytische meetkunde, differentiaalrekening en theoretische mechanica. Amidei stelde ook voor dat Fermi niet naar de universiteit van Rome zou gaan maar naar de prestigieuze Scuola Normale Superiore in Pisa, een speciaal instituut voor hoogbegaafde studenten. De examinator vond het opstel voor het toelatingsexamen van de 17-jarige Fermi goed genoeg voor een doctoraalexamen.
[bewerken] Vroege carrière
In 1918 ging hij studeren aan het instituut in Pisa waar hij in 1922 een kandidaatsexamen aflegde. In 1923 bracht Fermi zes maanden aan de Universiteit van Göttingen door bij Max Born. Fermi was niet ingenomen met de formele stijl van de belangrijkste school voor kwantummechanica van die tijd. In 1924 ontmoette hij Paul Ehrenfest in Leiden, en ook Einstein. Fermi werd benoemd tot hoogleraar in Rome op de eerste leerstoel in kernfysica, voor hem ingesteld door professor Orso Maria Corbino, directeur van het natuurkundig instituut. Corbino hielp Fermi bij het samenstellen van zijn team, waar mensen als Edoardo Amaldi, Bruno Pontecorvo, Franco Rasetti, en Emilio Segré deel van gingen uitmaken. Ook Ettore Majorana nam als theoreticus deel aan de groep, die later bekend stond als "The Panisperna Boys", naar de naam van de straat (Via Panisperna) waar het instituut in Rome gevestigd was. In 1926 ontving Fermi de Matteucci Medal.
De groep verrichtte een aantal nu beroemd geworden experimenten. In 1933 verliet Rasetti Italië om naar Canada en de VS te gaan, Pontecorvo ging naar Frankrijk, en Segré ging lesgeven in Palermo.
Fermi gaf het neutrino zijn naam: Italiaans voor "klein neutraal deeltje".
[bewerken] Amerika
Fermi bleef in Rome tot 1938. In dat jaar werd hem de Nobelprijs voor de Natuurkunde toegekend voor
"het aantonen van nieuwe radioactieve elementen door bestraling met neutronen, en de daarmee samenhangende ontdekking van kernreacties veroorzaakt door langzame neutronen."
Vanuit Stockholm, waar hij zijn prijs in ontvangst had genomen, reisde Fermi met zijn gezin door naar New York om in de Verenigde Staten een nieuw leven te beginnen. Zijn vrouw was namelijk joods en in Italië waren net de rassenwetten van de fascisten van Mussolini van kracht geworden, reden voor Fermi om meteen te emigreren. Hij ging werken aan de Columbia Universiteit.
Na aankomst in New York verifiëerde hij de eerdere experimenten met kernsplitsing van Otto Hahn en Fritz Strassman (met hulp van Eugene Booth en John Dunning). Hij begon toen met de bouw van de eerste kernreactor op Columbia. Fermi haalde herinneringen op aan het begin van dit project in een toespraak die hij in 1954 gaf toen hij aftrad als voorzitter van de Amerikaanse Vereniging voor Natuurkunde (American Physical Society):
"Ik herinner mij de eerste maand, januari 1939, dat ik begon te werken bij de Pupin-laboratoria, nog zeer levendig. Niels Bohr gaf in die tijd lezingen op Princeton en ik herinner mij dat Willis Lamb op een keer heel opgewonden terugkwam en zei dat Bohr zich groot nieuws had laten ontglippen. Dat was de ontdekking van de kernsplijting en een eerste aanzet tot interpretatie daarvan. Wat later die maand hadden we de eerste ontmoeting in Washington waarbij het mogelijk belang van deze ontdekking bij wijze van grap werd besproken als een mogelijke bron van kernenergie."
Na de beroemde brief aan President Roosevelt in 1939, opgesteld door Leó Szilárd en medeondertekend door Albert Einstein, verstrekte de Amerikaanse Marine aan Columbia University de eerste 6.000 dollar subsidie voor onderzoek naar kernenergie, wat uiteindelijk uitgroeide tot het Manhattanproject met onder meer Fermi.
Fermi zei (opnieuw in zijn toespraak uit 1954):
"Dat brengt ons op Pearl Harbor. Ik vertrok van Columbia en forensde een paar maanden tussen Chicago en New York. Uiteindelijk verhuisde ik naar Chicago om daar te werken, en sindsdien was het werk bij Columbia vooral gericht, op paar belangrijke uitzonderingen na, op het isoleren van de isotopen voor het atoomenergieproject, dat door Booth, Dunning en Urey omstreeks 1940 was begonnen."
Enrico Fermi was een briljant man met veel gezond verstand. Hij was niet alleen een zeer begaafd theoreticus, zoals zijn theorie van het betaverval bewijst, maar ook een uitstekend experimentator in het laboratorium. Hij werkte snel en met groot inzicht. Fermi zei zelf vaak dat het zijn snelheid in het lab was die hem de Nobelprijs had bezorgd - zijn ontdekkingen zouden spoedig door een ander zijn gedaan, maar hij was alleen net de eerste geweest. Jacob Bronowski noemde hem "de op één na slimste man die ik ooit heb ontmoet".[bron?][1]
Toen hij zijn beroemde artikel over bètaverval indiende bij het vooraanstaande tijdschrift Nature, werd het afgewezen. De redacteur vond dat het "speculaties bevatte die te ver van de realiteit af lagen". Fermi's ontdekking werd eerder in het Italiaans en Duits gepubliceerd dan in het Engels (Nature, 6 januari 1939). Hij vergat deze ervaring nooit meer, en raadde zijn studenten aan: "Wees nooit de eerste: probeer de tweede te zijn."[bron?]
[bewerken] Fermiparadox
Fermi formuleerde als eerste de zogenaamde Fermiparadox over de waarschijnlijkheid van buitenaards leven. De leeftijd van het universum en het reusachtige aantal sterren lijken aanwijzingen voor de aanname dat buitenaards leven veel zou moeten voorkomen (zie de Vergelijking van Drake). Tijdens een lunch in 1950 praatte Fermi daarover met zijn collega's, en zou toen hebben gezegd: "Waar zijn ze dan? Als er zo veel buitenaardse beschavingen in de melkweg zijn, waarom is er dan geen bewijs, zoals sondes, ruimteschepen of radio-uitzendingen?" De eenvoudige vraag "Waar zijn ze dan?" (of, "Waar is iedereen?") is misschien apocrief maar algemeen krijgt Fermi de eer voor het op heldere en eenvoudige wijze onder woorden brengen van het vraagstuk van de waarschijnlijkheid van buitenaards leven.
[bewerken] Overlijden en daarna
Fermi overleed op 53-jarige leeftijd in Chicago aan kanker en werd daar begraven op de Oak Woods-begraafplaats. Mogelijk is er een verband tussen zijn vroege dood en zijn jarenlange intensieve omgang met radioactieve stoffen waarvan de gevaren nog niet volledig werden onderkend.
[bewerken] Privéleven
Fermi was vrijmetselaar. In 1928 trouwde hij met de joodse Laura Capon. Ze kregen twee kinderen, een dochter en een zoon die naar Fermi's overleden broer werd genoemd.
Zijn vrouw schreef een bekende biografie van Fermi: Atoms in the Family: My Life with Enrico Fermi (University of Chicago Press, 1954) ISBN 0-88318-524-5
[bewerken] Zie ook
- Fermiversnelling
- Fermi Gamma-ray Space Telescope
- Fermigat
- Ferminiveau
- Fermi linux
- Fermiparadox
- Fermiprobleem
- Fermi's gulden regel
- Fermion
- Fermionveld
- Scuola Normale Superiore
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Enrico Fermi op Wikimedia Commons. |
