Chen Ning Yang

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Chen Ning Yang
1 oktober 1922
CNYang.jpg
Geboorteland    China
Geboorteplaats    Hefei
Nationaliteit    Chinees-Amerikaans
Nobelprijs voor de    Natuurkunde
In    1957
Reden    Voor hun diepgaand onderzoek naar de zogenaamde pariteitswet dat heeft geleid tot belangrijke ontdekkingen over de elementaire deeltjes.
Samen met    Tsung-Dao Lee
Voorganger(s)    William Shockley
John Bardeen
Walter Brattain
Opvolger(s)    Pavel Tsjerenkov
Ilja Frank
Igor Tamm
Portaal  Portaalicoon   Natuurkunde

Chen-Ning (Frank) Yang (Hefei (Anhui), 1 oktober 1922) is een in China geboren Amerikaans natuurkundige. In 1957 ontving hij samen met Tsung-Dao Lee de Nobelprijs voor de Natuurkunde voor hun theoretische onderzoek naar pariteitsschending in de zwakke wisselwerking, die in 1956 experimenteel was bevestigd door Chien-Shiung Wu.

Biografie[bewerken]

Yang werd geboren als oudste van de vijf kinderen van Ko-Chuen Yang (1896-1973), hoogleraar wiskunde, en Meng-Hua Luo. Hij bezocht de basis- en middelbare school in Beijing, maar de familie verhuisde in de herfst van 1937 naar Hefei na de Japanse inval in China. In 1938 vertrokken ze naar Kunming waar hij de universiteit bezocht en in 1942 zijn bachelor behaalde onder supervisie van professor Ta-You Wu (1907-2000). Zijn mastergraad verkreeg hij in 1944 aan de Tsinghua Universiteit, die tijdelijk in Kunming zetelde wegens de Chinees-Japanse oorlog.

Op een studiebeurs van de Tsinghua Universiteit vertrok hij aan het einde van de oorlog naar de Verenigde Staten waar hij in januari 1946 terecht kwam op de universiteit van Chicago waar hij studeerde onder kernfysicus Edward Teller.

Na het behalen van zijn doctoraat (Ph.D.) in 1948 werkte hij een jaar lang als docent aan de universiteit van Chicago. In 1949 vertrok hij naar het Institute for Advanced Study te Princeton, waar hij aan een vruchtbare samenwerking begon met zijn landgenoot Tsung-Dao Lee. Van 1966 tot 1999 was hij hoogleraar aan de State University of New York te Stony Brook.

Yang was gehuwd met onderwijzeres Chih Li Tu, met wie hij twee zonen, Franklin jr. en Gilbert, en één dochter, Eulee, kreeg. Zijn vrouw overleed in 2003, waarna de toen 82-jarige Yang een relatie begon met de 28-jarige studente Weng Fan. In december 2004 traden ze in het huwelijk.

Pariteitsschending[bewerken]

In 1956 vermoedden Yang en T.D. Lee dat natuurkundige processen die werden beheerst door de zwakke kernkracht mogelijk verschilden van hun spiegelbeeld – een eigenschap die de naam 'pariteitsschending' zou krijgen. Tot dan had men als vanzelfsprekend aangenomen dat voor alle natuurkundige processen het gespiegelde proces eveneens mogelijk was, ofwel pariteitsinvariant waren. Echter deze aanname was nooit experimenteel getest.[1]

Om hier uitsluitsel over te geven bedachten ze een experiment die door madame Chien-Shiung Wu van de Columbia-universiteit werd uitgevoerd, namelijk het bètaverval van kobalt-60. Het resultaat van het experiment bevestigde inderdaad het vermoedden van Yang en Lee dat de pariteit van de zwakke kernkracht niet behouden was.[2] Daarvoor ontvingen ze in datzelfde jaar 1957 de Nobelprijs.

Erkenning[bewerken]

Naast de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 1957 mocht Yang nog een aantal belangrijke prijzen en medailles in ontvangst nemen, waaronder:

  • 1957 – Albert Einstein Award (samen met Lee)
  • 1980 – Rumford-Prijs (Samen met Mills)
  • 1986 – National Medal of Science
  • 1988 – Oskar Klein Memorial Lecture and Medal
  • 1993 – Benjamin Franklin Medal
  • 1994 – Bower Award
  • 1995 – Albert Einsteinmedaille
  • 1996 – N. Bogoliubov-prijs
  • 1999 – Lars Onsager Prize
  • 2001 – King Faisal International Prize
Bronnen, noten en/of referenties
  1. T.D. Lee, C.N. Yang (1956). Questions of Parity Conservation in Weak Interactions. Phys.Rev. 104 (1): 254-258 . DOI:10.1103/PhysRev.104.254.
  2. T.D. Lee, C.N. Yang (1957). Parity Nonconservation and a Two-Component Theory of the Neutrino. Phys.Rev. 105 (5): 1671-1675 . DOI:10.1103/PhysRev.105.1671.