Chien-Shiung Wu

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Chien-Shiung Wu
Wu Chien-Shiung.gif
Wetenschappelijk werk
Vakgebied kernfysica, radioactiviteit
Chien-Shiung Wu
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 吳健雄
Vereenvoudigd 吴健雄
Hanyu pinyin Wú Jiànxíong
Jyutping (Standaardkantonees) ng4 gin6 hung4

Chien-Shiung Wu (Shanghai, 31 mei 1912New York City, 16 februari 1997) was een Chinees-Amerikaanse natuurkundige, gespecialiseerd in radioactiviteit en kernfysica. Wu speelde een belangrijke rol bij het onderzoek naar pariteitsschending in de zwakke wisselwerking. Ze werkte onder andere aan het Manhattanproject (voor het verrijken van uranium). Haar bijnaam was de 'First Lady of Science' en 'Madame Curie van China'.

China[bewerken]

Hoewel haar familie uit Taicang in de provincie Jiangsu komt, is Wu geboren in Shanghai. Haar vader, Wu Zhongyi (吳仲裔), was een voorstander van gelijke rechten voor vrouwen, en was de oprichter van de Mingde Vocational Continuing School for Women (明德女子職業補習學校), waar Chien-Shiung naar school ging tot ze op haar elfde naar de Suzhou Lerarenopleiding voor Vrouwen nummer Twee ging. Wu's moeder was Fan Fuhua (樊復華).

In 1929 werd zij toegelaten tot de Nationale Centrale Universiteit (國立中央大學) in Nanjing. Het was in die tijd voorschrift dat studenten van de normaalschool die naar de universiteit wilden, eerst een jaar onderwijs moesten geven. Dit deed zij op de door Hu Shi opgerichte Openbare School van China (中國公學) in Shanghai. Van 1930 tot 1934 studeerde zij aan de natuurkunde-afdeling van de Centrale Universiteit (na 1949 de Universiteit van Nanjing (南京大學) genoemd). Voor twee jaren na haar afstuderen, werkte zij met nog een vrouwelijke onderzoeker, Jing Weijing (靜薇進), aan deze universiteit.

Amerika[bewerken]

In 1936 verhuisde Wu Chien-Shiung Wu samen met een vriendin, Dong Ruofen (董若芬), een scheikundige uit Taicang, naar de VS. Wu studeerde aan de Universiteit van Californië te Berkeley, waar ze in 1940 haar Ph.D. haalde. Twee jaar later trouwde ze met Luke Chia-Liu Yuan (袁家騮), ook een natuurkundige. Ze kregen een zoon, Vincent (袁緯承), die later ook natuurkundige werd. De familie verhuisde naar het oosten van de VS, waar Wu doceerde aan Smith College, de Universiteit van Princeton en Columbia University (1957).

Wu speelde een belangrijke rol bij het onderzoek naar pariteitsschending in de zwakke wisselwerking. Chen Ning Yang en Tsung-Dao Lee vermoedden op theoretische gronden dat het mogelijk was dat pariteit niet behouden was bij de zwakke wisselwerking (die een rol speelt in bètaverval), en Wu stelde aan Lee een methode voor om dit experimenteel te toetsen. Inderdaad kon Wu in 1956 aantonen dat pariteitsbehoud geschonden werd bij bètaverval van kobalt-60. Dit leverde Yang en Lee de Nobelprijs voor de Natuurkunde op in 1957. Wu deelde niet mee in de prijs, volgens velen onterecht. Haar boek Beta Decay (1965) is nog steeds een standaardwerk voor kernfysici.

Wu was de eerste vrouw die:

Verder won Wu in 1975 de National Medal of Science, en in 1978 de eerste Wolfprijs voor natuurkunde.

Herdenking[bewerken]

De Chinese Academy of Sciences vernoemde in 1990 een planetoïde naar Wu Chien-shiung: de Wu Jianxiong Xing. In 1995 richtten vier Taiwanees/Chinese Nobelprijswinnaars (Tsung-Dao Lee, Chen Ning Yang, Samuel Ting, en Yuan Lee) de Wu Chien-Shiung Education Foundation op in Taiwan, om beurzen te geven aan jonge wetenschappers.

Wu overleed in 1997 in Manhattan aan een beroerte. Haar as werd begraven in de Mingde Senior High School (de opvolger van de Mingde Women's School). Haar man, die in 2003 overleed, is naast haar begraven. De grafsteen is gegraveerd met kalligrafie van Tsung-Dao Lee en Chen Ning Yang (voor Wu), en Samuel Ting en Yuan T. Lee (voor Yuan).

Op 1 juni 2002 werd een bronzen beeld van Wu opgericht op de campus van Mingde Senior High School.

Naam[bewerken]

Chien-Shiungs Wu generatienaam, Chien, is hetzelfde als die van haar broers, en geen typische vrouwennaam. Bovendien betekent Shiung, haar persoonlijke naam, 'held, overwinnaar'. Vandaar dat veel Chinezen die haar naam voor het eerst horen in eerste instantie aannemen dat Wu een man was.

Externe links[bewerken]