Stofzuiger

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Stofzuiger

Een stofzuiger is een apparaat dat huisstof en kleine deeltjes opzuigt. Meestal zit er een sterke elektromotor in, die een centrifugaalpomp laat ronddraaien, zodat lucht en daarmee stof aangezogen wordt. Het stof kan opgevangen worden in een stofzak, of van binnen tegen de buitenkant van een ronde bak geslingerd worden, zodat geen stofzak nodig is.

Rond 1900 werd de stofzuiger uitgevonden, maar tot 1960 had nog lang niet iedereen een stofzuiger. De tapijten werden toen geveegd of buiten uitgeklopt met de mattenklopper. Hieronder staat informatie over de eerste échte stofzuiger en de uitvinder.

[bewerk] Herbert Booth en de Booth Machine

De ingenieur Herbert Booth (1871-1955) vond het raar dat mensen, terwijl ze hun kamer schoonmaakten, alleen maar keken naar hoe ze het vuil weg konden blazen. Waarom zouden ze het stof niet opzuigen en gelijk in een zak opvangen, bedacht hij. Toen hij dat bedacht had, maakte hij in 1900 de eerste stofzuiger, de Booth Machine. Die was erg zwaar, hij woog 50 kilo. De machines waren gemonteerd op karretjes en werden getrokken door paarden. Zo ging de Booth Machine langs de huizen om die schoon te maken. Het apparaat bleef buiten staan en de metalen slangen werden via de trap of ramen naar de kamer die schoon gemaakt moest worden gebracht. Eén iemand bediende de motor en een andere stofzuigde de vloeren en tapijten. Stofzuigen was kostbaar en alleen bedrijven en huishoudens van rijke mensen konden het betalen. De eerste keer dat het publiek kennismaakte met de stofzuiger van Herbert Booth was op 25 februari 1902. Op die dag was de kroning van Edward VII en Booth stofzuigde daar de tapijten.

[bewerk] De stofzuigers na de Booth Machine

De eerste ‘lichtgewicht’ stofzuiger is gemaakt door de Amerikaans Hoover Suction Sweeper Company. Dat was in 1907 en het werd een ‘hoover’ genoemd. De eerste stofzuiger van Booth woog dus 50 kilo, en deze woog nog maar 20 kilo. De stofzuigers worden niet veel verkocht. Twee maanden later stonden de stofzuigers nog in de winkel. Daarom besloot Hoover Suction Sweeper Company om demonstraties aan huis te geven. Dat was zo’n handige manier om iemand een stofzuiger aan te smeren, dat het beroep stofzuigerdemonstrateur nog steeds bestaat. De stofzuiger werd nu ook in Europa populair. Later in de 20e eeuw kwamen er ook nog wat kleinere stofzuigers op de Amerikaanse en Europese markt. In Nederland werd de stofzuiger in de jaren dertig heel erg populair. In 1938 had de helft van de Nederlandse huishoudens er één. Nederland had in verhouding meer stofzuigers dan Amerika.

Voordat de elektrische stofzuiger werd uitgevonden, werd er al veel uitgeprobeerd met andere machines. Ives W. McGaffey uit Chicago ontwierp in 1869 een apparaat waarmee je dingen op kon zuigen door regelmatig in een leren bal aan het handvat te knijpen. Dit apparaat besturen kostte veel energie. Je moest met je ene hand in de leren bal knijpen en met je andere hand het grote, zware ding verplaatsen. Die twee bewegingen kon je moeilijk tegelijk doen en daarom werd deze ‘stofzuiger’ niet veel gebruikt.

[bewerk] Modellen

Van oudsher zijn er twee modellen: de liggende stofzuiger, waarbij de lucht door een lange slang wordt aangezogen, en de steelstofzuiger (ook wel staande stofzuiger genoemd), waarbij de lucht door een korte buis wordt aangezogen. Bij de sledestofzuiger bevindt de stofzak of filter zich voor de waaier en de motor. Het opgezogen stof blijft in de filter terwijl de gezuiverde lucht over de motor wordt geleid die aldus afgekoeld wordt. Na een langdurig gebruik stapelt zich meer en meer stof op in de stofzak. De ventilator moet de lucht opzuigen doorheen deze stofmassa. De te overwinnen luchtweerstand wordt dus steeds groter. Voor een goede werking is het dus bij dit model aan te raden de stofzak geregeld te ledigen. Vermogen van de motor: omtrent 400 watt. De bereikbare zuigdiepte is veel hoger dan bij het eerste type. De verplaatste luchthoeveelheid is wat minder en schommelt tussen 1000 en 1200 liter per minuut.

Er zijn al een tijd ook stofzuigers die bovenop een soort ton geplaatst worden. De motor zuigt de lucht uit de ton en het vuil dat opgezogen wordt, valt in die ton. Dit soort stofzuigers kan ook (beperkt) water opzuigen.

Sinds 2000 worden er stofzuigers gemaakt die zelfstandig een vertrek afgaan. Deze stofzuigers werken op een accu, waardoor de zuigkracht niet al te sterk is.

De sledestofzuiger: De sledestofzuiger is één van de populairste stofzuigers van deze tijd. Hij biedt heel veel gebruiksmogelijkheden waardoor hij ook veel gebruikt wordt de sledestofzuiger kan je makkelijk trekken door de wieltjes die er aan hangen. Er is enkel één nadeel aan deze stofzuiger en het is dat hij makkelijk blijft haperen aan de meubels.

De robotstofzuiger: Een schoonmaakrobot was tot voor kort ondenkbaar, maar nu duiken de eerste exemplaren in de woonkamers op. De robotstofzuiger is een stofzuiger die zelf de woonkamer stofzuigt. Via het uitzenden van ultrasone signalen krijgt de stofzuiger een beeld van de grootte van de kamer. Eerst wordt er rond de muren gestofzuigd vervolgens is de woonkamer zelf aan de beurt die via zigzagsbewegingen wordt schoongemaakt. In één uur doet de robotstofzuiger zo'n 40m².

De steelstofzuiger: Stofzuigen met een steelstofzuiger is veel lastiger dan met een gewone stofzuiger dit komt omdat je het volle gewicht van de steelstofzuiger moet voortrekken. Daarom is de steelstofzuiger aangewezen bij kleine oppervlakten en niet bij grote oppervlaktes. Wat wel handig is aan de steelstofzuiger is dat je hem makkelijk kan opbergen doordat hij weinig plaats inneemt.

De klopveegzuiger: De klopveegzuiger komt niet vaak voor. De zuigmond van de klopveegzuiger heeft een ronddraaiende rol met borstels die het tapijt schoon klopt. Het vuil komt terecht in de aan de steel vastzittende stofzak. Het is zwaar werk met deze stofzuiger want je moet de hele stofzuiger bewegen. Je kan ook niet onder meubels stofzuigen.

De kruimelzuiger: De kruimelzuiger of kruimeldief zie je al heel vaak. Het is een klein apparaat dat je makkelijk in je hand kan houden. Het apparaat wordt gebruik om broodkruimels op te zuigen of andere soorten kruimels. De kruimelzuiger kan je opbergen door hem in de lader te steken die normaal aan de muur hangt in het stopcontact.

De handstofzuiger: De handstofzuiger is iets groter dan de kruimelzuiger. Je kan de handstofzuiger aansluiten in de auto vb. Aan de sigarettenaansteker. Hij is veel handiger om te gebruiken dan een gewone stofzuiger omdat hij smaller is.

[bewerk] Hygiëne

Door de kracht van de motor worden de allerkleinste stofdeeltjes weer uitgeblazen. Dit kan bij mensen met allergie een probleem zijn, omdat juist de pollen en allergenen in de lucht worden geblazen, terwijl die eerst rustig in het tapijt zaten. Zo zijn er door de tijd steeds meer filters bijgekomen, en inmiddels zijn 4 of 5 filters normaal.

Een andere bron voor allergie is de huisstofmijt (en de uitwerpselen daarvan). Met een gewone stofzuiger wordt echter maar een heel beperkt deel van de huisstofmijten uit een tapijt gezogen.

Tegenwoordig hebben moderne stofzuigers een (elektronisch) regelbare zuigkracht.

[bewerk] Centraal stofzuigersysteem

Bij een centraal stofzuigersysteem staat de motor inclusief filter vast opgesteld in bijvoorbeeld de garage, berging of bijkeuken. Vanaf dit punt lopen er leidingen naar verschillende wandcontactdozen in het pand. Op deze wandcontactdozen kan eenvoudig een slang worden aangekoppeld. Zo kan er worden gestofzuigd zonder de zware stofzuiger mee te hoeven slepen of geluidsoverlast te hebben.

De uitblaaslucht van de machine kan naar buiten worden gevoerd. Zo worden dan de stofmijten en andere micro-organismen naar buiten geblazen, waardoor een schoon en hygiënisch leefmilieu ontstaat. Dit is van zeer groot belang voor mensen met een luchtwegaandoening, zoals astma.

De zuigmond, buis en slang zijn eigenlijk hetzelfde als bij een mobiele stofzuiger, alleen is de slang een stuk langer (± 8 meter).

[bewerk] Wat maakt stof?

Er zijn zeer veel dingen die stof maken. Een mens zelf verliest huiddeeltjes. En doordat kleding slijt ontstaat er ook stof. Textiel zoals katoen levert meer stof op dan synthetische textiel. Vooral als het katoen al wat versleten is, en droog en niet vettig is. Door wasverzachter te gebruiken zal kleding minder stof veroorzaken. Stof komt ook van buiten, en is dan meer aarde en zandstof.

[bewerk] Bijzonderheden

Als het mondstuk van de stofzuiger afgesloten wordt, zodat geen lucht meer aangezogen kan worden, gaat het toerental van de motor omhoog. Dit is ook te horen, omdat het geluid dat de motor maakt hoger wordt. Dit lijkt niet logisch omdat de motor het 'zwaarder' heeft zou het toerental omlaag moeten gaan. Maar omdat de motor zichzelf vacuüm zuigt, ondervindt de centrifugaalpomp minder weerstand omdat er minder lucht is. En dus gaat het toerental omhoog. En het energieverbruik omlaag, wat in eerste instantie onlogisch lijkt.