Witold Pilecki

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Witold Pilecki
Witold Pilecki in 1939
Witold Pilecki in 1939
Geboren 13 mei 1901
Olonets, Karelië, Keizerrijk Rusland
Overleden 25 mei 1948
Warschau, Woiwodschap Mazovië, Polen
Begraven Lichaam verloren of vernietigd[1]
Land/partij Flag of Poland.svg Tweede Poolse Republiek
Flag of Poland.svg Polen
Onderdeel Armia „Prusy”
POL Wojska Lądowe.svg Poolse strijdkrachten
Dienstjaren 1918 - 1921
1939 - 1948
Rang PL Epolet plk.svg
Pułkownik (Postuum)
Eenheid 211 Pułk Ułanów
Flaga PPP.svg Armia Krajowa
Armia Polska Tayna
Godlo 2 KPol 2.svg 2e Korps (Polen)
Slagen/oorlogen Pools-Russische Oorlog (1919-1921)

Eerste Wereldoorlog


Tweede Wereldoorlog

Onderscheidingen Zie decoraties
Portaal  Portaalicoon   Tweede Wereldoorlog

Ritmeester Witold Pilecki ([ˈvitɔlt piˈletski]?; Olonets, Karelië, Rusland), 13 mei 1901Warschau, 25 mei 1948), pseudoniemen Roman Jezierski, Tomasz Serafiński, Druh, Witold, was een Pools beroepsmilitair en verzetsman, oprichter van één van de eerste nationalistische verzetsgroepen in Polen en later lid van de Armia Krajowa (Poolse Binnenlandse Leger). Hij liet zich in 1940 gevangennemen om in Auschwitz te komen en zou bijna 3 jaar lang de belangrijkste inlichtingenbron over dat kamp voor de geallieerden zijn. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij door de Poolse communistische regering geëxecuteerd.

Korte biografie[bewerken]

Hij werd geboren in Olonets, aan het Ladogameer in Karelië, in een Poolse familie die in 1864 na de Poolse Januari-opstand door de Tsaristische autoriteiten verbannen waren naar Karelië. Op zijn tiende verhuisde hij met zijn familie naar Vilnius. Hij volgde de handelsschool en vocht met distinctie in de Pools-Russische Oorlog van 1920 met de Poolse Ulanen. Na het einde van deze oorlog slaagde Pilecki voor zijn eindexamen en even later werd hij gedemobiliseerd in de rang van vaandrig. Tijdens het interbellum werkte hij als boer op het land van zijn familie in de buurt van Vilnius, hij trouwde en kreeg twee kinderen. Na deelname aan de Poolse campagne in 1939 ontliep Pilecki krijgsgevangenschap en richtte hij één van de eerste verzetsgroepen in Polen op, in Warschau. Later sluit deze groep zich aan bij de Armia Krajowa.

945 dagen in Auschwitz[bewerken]

Hij verwierf bekendheid omdat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog, voor zover bekend, de enige persoon was die zich op vrijwillige basis liet gevangennemen in Auschwitz. Dit was geheel zijn eigen idee (hij wilde weten in hoeverre de geruchten over Auschwitz waar waren en eventueel een opstand organiseren) en hij moest toestemming vragen aan zijn superieuren voor dit plan. Zij vonden het aanvankelijk te riskant maar lieten zich uiteindelijk door Pilecki overtuigen. Pilecki, onder de valse naam Tomasz Serafiński, liet zich vervolgens in september 1940 eenvoudig oppakken tijdens een razzia in Warschau. Terwijl hij in Auschwitz was organiseerde hij het verzet en informeerde hij via het Poolse verzet de geallieerden al in 1941 over de misdaden die de nazi's begingen. Dit was lange tijd de voornaamste inlichtingenbron voor de geallieerden over Auschwitz. Hij ontsnapte in 1943 uit het kamp, omdat hij op het punt stond ontmaskerd te worden. Later nam hij deel aan de Opstand van Warschau (augustus–oktober 1944), waarna hij als krijgsgevangene in Duitsland terechtkwam.

Witold's rapport[bewerken]

Na zijn ontsnapping uit Auschwitz schreef Pilecki een gedetailleerd rapport, waarin onder andere de volgende regel stond: In de eerste 3 jaar zijn er 2 miljoen mensen vermoord, de komende 2 jaar zullen er 3 miljoen mensen omkomen in dit kamp. Het rapport (bekend als Witold's Rapport) werd doorgestuurd naar de westelijke geallieerden. De geallieerden, die het rapport in 1943 onder ogen kregen, vonden het een schromelijke overdrijving. Pilecki stelde ook voor om het kamp te bevrijden, de Armia Krajowa verkende het kamp van buitenaf en concludeerde dat ze zonder geallieerde steun (luchtsteun en commando's) niet de militaire mogelijkheid had om een succesvolle bevrijdingsactie uit te voeren. De geallieerden gaven het geen hoge prioriteit en wilden niet vliegtuigen en manschappen riskeren voor een actie diep in bezet gebied.

Na de oorlog en zijn executie[bewerken]

Na de bevrijding door Amerikanen werd Pilecki in opdracht van de Poolse regering in ballingschap in september 1945 teruggestuurd naar Polen. Zijn opdracht was informatie verzamelen over het Russische optreden in Polen en een verzetsnetwerk organiseren. In 1946 besloot de Poolse regering in ballingschap echter om al het gewapende verzet tegen de Sovjets te staken en beval alle nog overgebleven verzetsgroepen om de wapens neer te leggen of om uit te wijken naar het Westen. Pilecki legde zich daar niet bij neer en bleef rapporten naar Londen sturen over de stalinistische terreur die op dat moment in Polen woedde.

Begin 1947 werd Pilecki door de Poolse veiligheidsdienst, UB, gearresteerd. Na langdurige martelingen en een showproces waarin hij samen met een aantal medestrijders valselijk van spionage werd beschuldigd, en een getuigenis tegen hem van voormalige mede-Auschwitz overlevende en latere premier Józef Cyrankiewicz moest aanhoren, werd hij samen met twee anderen ter dood veroordeeld en in 1948 geëxecuteerd in de Mokotów-gevangenis in Warschau.

Tot 1989 werd alle informatie over Pilecki door het Poolse regime gecensureerd, pas na de val van het communisme werd hij gerehabiliteerd en kreeg hij bekendheid.

Militaire loopbaan[bewerken]

PL Epolet sierz 19.svg Podoficer, Poolse strijdkrachten: 1921[2]
PL Epolet pchor 19.svg Podchorąży, Poolse strijdkrachten:
PL Epolet ppor.svg Podporucznika, Poolse strijdkrachten: 1 juli 1925[3]
PL Epolet por.svg Porucznika, Poolse strijdkrachten: 11 november 1941[3]
PL Epolet kpt.svg Rotmistrz, Poolse strijdkrachten: 11 november 1943[3]
PL Epolet pplk.svg Podpułkownik, Poolse strijdkrachten:
PL Epolet mjr.svg Major, Poolse strijdkrachten:
PL Epolet pplk.svg Podpułkownik, Poolse strijdkrachten:
PL Epolet plk.svg Pułkownik, Poolse strijdkrachten: 6 september 2013 (Postuum)[4][5]

Decoraties[bewerken]

  • POL Gwiazda Wytrwałości BAR.svg Gwiazda Wytrwałości (Postuum) in 1984
  • POL Medal 10-lecia Odzyskania Niepodległości BAR.svg Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
  • POL Medal Pamiątkowy Za Wojnę 1918-1921 BAR.svg Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
  • POL Warszawski Krzyż Powstańczy BAR.svg Warszawski Krzyż Powstańczy (Postuum)
  • POL Krzyż Oświęcimski BAR.svg Krzyż Oświęcimski (Postuum)
  • Krzyz Zaslugi Wojsk Litwy Srodkowej Ribbon.png Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties