Heerhugowaard

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heerhugowaard
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Heerhugowaard Wapen van de gemeente Heerhugowaard
Map - NL - Municipality code 0398 (2014).png
Situering
Provincie Noord-Holland
Coördinaten 52° 40' NB, 4° 51' OL
Algemeen
Oppervlakte 39,99 km²
- land 38,40 km²
- water 1,59 km²
Inwoners (1 januari 2014) 53.246? (1387 inw/km²)
Hoofdplaats Heerhugowaard
Belangrijke verkeersaders N242 N507 N508, spoorlijnen Den Helder - Amsterdam Centraal en Alkmaar - Hoorn
Politiek
Burgemeester (lijst) Han ter Heegde (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.100 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 214.000
WW-uitkeringen (2007) 13 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1700-1705
Netnummer(s) 072
CBS-code 0398
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.heerhugowaard.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Heerhugowaard
Bevolkingspiramide (2008)
Foto's
Heerhugowaard.jpg
Heerhugowaard gezien naar het noorden
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Heerhugowaard, dec. 2013
Satellietfoto Heerhugowaard

Heerhugowaard (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats en gemeente in de regio West-Friesland in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente grenst aan de gemeenten Alkmaar, Langedijk, Schagen, Hollands Kroon, Opmeer, Schermer en Koggenland. Heerhugowaard hoort historisch gezien niet bij Kennemerland maar valt wel onder de gemeentelijke samenwerkingsregio Kennemerland via Noord-Kennemerland.

Het huidige Heerhugowaard is ontstaan als agglomeratie tussen de dorpen Zuid, De Noord en 't Kruis, waarbij in eerste instantie Zuid als zelfstandige kern verdween en geheel opging in Heerhugowaard, dat begon als een lintdorp langs de Middenweg, met uitlopers langs onder andere de Hondeweg (thans Van Veenweg). 't Kruis groeide door uitbreiding in de jaren negentig van de twintigste eeuw steeds meer aan bij Heerhugowaard. De Noord is voor een groot gedeelte nog een losliggend dorp, alleen het zuiden is opgegaan in de stad. Ook andere buurtschappen worden langzaam steeds meer opgenomen in de stad. Butterhuizen is daar een goed voorbeeld van.

Geschiedenis[bewerken]

Rond het jaar 800 was het gebied dat nu de gemeente Heerhugowaard vormt bedekt met veen. Ontginning van het veen door de mens in combinatie met stormvloeden leidde ertoe dat in de regio vele meren ontstonden, waaronder de Heerhugowaard. Het vormde samen met de Schermer ook een periode ongeveer één meer, waarbij het gedeelte van Heerhugowaard een waddengebied vormde met een soort van moeraslagune. Hier kwam een eind aan toen de oude lage dijk die er ooit was neergelegd en er in het meer deels nog lag, werd verhoogd. Zo ontstonden er twee afzonderlijke meren.
Mogelijk[1] is deze dijk later vernoemd naar heer Hugo van Assendelft, de baljuw van het Hoogwouder of Overleeker ambacht en kastelein van Medemblik, die in 1296 in deze omgeving door de West-Friezen werd verslagen. Volgens anderen is de dijk vernoemd naar Hugo II van Akersloot, de bedijker van het gebied. In 1248 vond een grote dijkdoorbraak plaats bij Valkenoogh, waarbij de Grote Waert gevormd werd. Om te voorkomen dat de Noordzee zou doordringen tot de Schermer en Noord-Holland in twee stukken zou verdelen, heeft men daar toen een “dijk” aangelegd op het 'wad': de Huygendijk.[2] Voor hun medewerking aan de aanleg van de dijk bedankte deze Hugo (Huygen) in 1250 de broeders van de Egmondse abdij met een stuk land.[3] Dit is de huidige Slingerdijk.[4]
Heerhugowaard lag toen in het gewest Westflinge en werd eerst nog 'de Waert' genoemd, later wordt het Heer Huygen Waert. Dit zou in de Franse tijd gemoderniseerd worden tot de huidige naam.

Toen in de 17e eeuw particuliere investeerders besloten het meer droog te maken, was dat om landbouwgrond te creëren. In 1630 viel de 39,0 km² grote polder droog, waarna het land werd verdeeld onder de initiatiefnemers. In tegenstelling tot wat bij bijvoorbeeld de Beemster het geval was, viel de kwaliteit van de grond erg tegen. In 1674 overwoog men zelfs de polder weer vol te laten lopen, redenerend dat het gebied als viswater rendabeler zou zijn.

Geografie[bewerken]

Plaatsen binnen de gemeente[bewerken]

Stad
  • Heerhugowaard
Dorpen/gehuchten
Buurtschappen

Stadsbeeld[bewerken]

In de loop van de tijd is de bevolking uitgebreid. In 1960 telde Heerhugowaard 6.800 inwoners, in 1975 25.000, in 2004 47.239, en per 1 juli 2006 49.644 (bron: CBS). Op 14 mei 2007 is de 50.000e inwoner verwelkomd. Heerhugowaard was in de jaren zeventig zelfs een paar jaar de snelst groeiende gemeente van Nederland. Volgens de meest recente gegevens (Regionale Woonvisie) zal Heerhugowaard tot 2015 nog ruim 6.800 woningen bouwen. Het is de bedoeling dat Heerhugowaard na alle uitbreidingen rond de 63.000 inwoners zal tellen. Het overgrote deel hiervan woont in nieuwbouwwijken, waarvan de laatste Zuidwijk-Huygenhoek en Stad van de Zon zogeheten Vinexwijken zijn.

De dorpskern van De Noord ligt aan de Middenweg, de kern van Zuid is te vinden aan de Stationsweg bij de oude kerk, die op de Middenweg uitkomt. Ook liggen er kleine buurtschappen. De dorpskern is het beste terug te vinden in de wijken Centrumwaard en De Noord. Heerhugowaard heeft een klein winkelcentrum in Centrumwaard en een groot winkelcentrum (het grootste van Noord-Holland Noord[bron?]) in de wijk Middenwaard. Daarnaast zitten er ook verschillende kroegen, clubs en ook een bioscoop.

In Heerhugowaard volgen de meeste wijken het patroon van drooglegging, waardoor het een sterk orthogonale opzet heeft. Binnen de vierkanten zijn de 'jaarringen' van wijken goed af te lezen. De eerste wijken in een nog traditionele opzet, wijken als Schrijverswijk, de Bomenwijk en de Planetenwijk in de jaren zeventig-stijl. De woonerven van de late jaren zeventig, vooral in de Edelstenenwijk, en de terugkeer naar de wat meer strakkere opzet in de jaren negentig (Butterhuizen en Oostertocht). In het nieuwe stedelijk gebied Stad van de Zon dat rond 2012 geheel gereed zal zijn bestaat de energievoorziening voor een aanzienlijk deel uit zonne-energie.

Landschap[bewerken]

De omgeving van Heerhugowaard is landschappelijk zeer divers. Halverwege de jaren tachtig is in Heerhugowaard een 61 hectare groot parkbos aangelegd, de "Waarderhout". Daarnaast is er veel agrarische activiteit in de naaste omgeving, waaronder glastuinbouw en verscheidene bloembollenvelden. Er zijn meerdere molens die aan de droogmakerij herinneren; deze molens dateren van oorsprong uit de 17e eeuw.

Wijkindeling[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Schagen   Hollands Kroon   Opmeer 
 Langedijk  Brosen windrose nl.svg  Koggenland 
 Alkmaar   Schermer    

Cultuur[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

De Heilig Hart van Jezus-kerk in De Noord
Windmolen de Veenhuizer

Heerhugowaard is een overwegend moderne plaats met een aantal dorpse kenmerken en een overwegend tuinstedelijke opzet, dat zich in de 19e eeuw snel ontwikkeld heeft met de komst van onder andere industrie. Bezienswaardigheden in Heerhugowaard zijn:

  • Stad van de Zon, 'grootste emissieneutrale woonwijk van Europa'. Door middel van zonnepanelen, windmolens en tal van moderne duurzame technieken levert deze woonwijk meer energie dan dat het zelf verbruikt. Rondom de wijk is een meer aangelegd met tal van recreatieve voorzieningen en natuurontwikkeling (Strand van Luna). Het stedenbouwkundige plan is van KuiperCompagnons uit Rotterdam, zij zijn ook supervisor van de architectuur in de wijk.
  • Middenwaard, het grootste overdekte winkelcentrum van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal. Momenteel wordt dit winkelcentrum uitgebreid en gemoderniseerd, na de verbouwingen zal het centrum ruim 150 winkels huisvesten.
  • Cultureel centrum en theater COOL, de opvolger van Cultureel Centrum de Schakel dat in 2004 door brand werd verwoest. Het gebouw is een ontwerp van Soeters van Eldonk Architecten.
  • Bioscoop de Metro, dit complex bestaande uit 5 zalen is al decennia lang verkozen tot de beste bioscoop van Noord-Holland-Noord.
  • Caravan-Boulevard, gelegen op industrieterrein Zandhorst, rond de Pascalstraat zijn vele kampeerwinkels en caravandealers geconcentreerd.
  • de Hervormde kerk uit 1871
  • de moderne Dyonisiuskerk, gebouwd in de jaren 60. Zijn voorganger, een ontwerp van architect Adrianus Bleijs, verkeerde in zeer slechte staat
  • de gereformeerde kerk uit 1917
  • een modern gemeentehuis annex bibliotheek. Het oude gedeelte van het gemeentehuis stamt uit 1982. Het nieuwste gedeelte en de bibliotheek zijn een ontwerp van Hans van Heeswijk en werden opgeleverd in 2007
  • verschillende monumentale boerderijen
  • de Waerdse Tempel een groot evenementencentrum (geopend met een concert van BZN op 21 januari 2006; per 1 januari 2012 gesloten)
  • het Strand van Luna, een kunstmatig strand waar ook gewaterskied kan worden (cableski)
  • de Zwirs-wijngaard, waar druiven worden geteeld, rondleidingen gegeven en Nederlandse wijn gemaakt
  • de Veenhuizer, een poldermolen
  • het Poldermuseum, sinds 1979 gevestigd in het voormalige gemaal uit 1877 aan de Huygendijk.

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Sport[bewerken]

Heerhugowaard herbergt meerdere sportverenigingen binnen de gemeentegrenzen. Voetbalclubs zijn:

De twee paardensportverenigingen zijn Rijvereniging Heerhugowaard (vanuit Manege Molendijk) en Rijvereniging/ponyclub Phoenix (vanuit Manege De Steenen Kamer), beide aan de Rustenburgerweg gelegen.

Voorts zijn er twee tafeltennisverenigingen, handbalvereniging, atletiekvereniging, een honkbalclub, twee tennisverenigingen, een volleybalvereniging, een schietvereniging, een jeu de boules-/petanquevereniging, een badmintonvereniging (HHW'69, korfbalvereniging, een basketbalvereniging, een hockeyclub, een schaatsclub, een karateclub, een roeivereniging, zwem- en waterpolovereniging AquaWaarD, een kanovereniging, een gymvereniging SIU, een pencak silatvereniging en de ski- en snowboardvereniging SSC SkiRun.

Onderwijs[bewerken]

Heerhugowaard is ook rijk aan onderwijsinstellingen. Sinds 2006 zijn drie scholen (samen het Trinitas College genoemd) gevestigd in één gebouw. Het Han Fortmann is apart geplaatst in een nieuw gebouw; De Waardse Kil en de Don Bosco zijn in 1 gebouw geplaatst, waarmee er uit twee scholen één school is voortgekomen, het Johannes Bosco. De belangrijkste onderwijsinstellingen zijn:

Verder heeft Heerhugowaard sinds de jaren zeventig een muziekschool. Het muziekonderwijs vindt sinds 2008 plaats in Cool kunst en cultuur. Er is een samenwerkingsverband met de gemeente Langedijk die het mogelijk maakt dat er muziekonderwijs is voor zowel lage als hogere inkomens.

Politiek en bestuur[bewerken]

De in 2006 gebouwde vleugel van het gemeentehuis

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Heerhugowaard telt 31 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
VVD 7 5 5 5 4
PvdA 6 4 7 4 3
CDA 6 5 4 3 4
Burgerbelang 1 5 7 4* 3
Heerhugowaardse Onafhankelijke Partij 5 4 3 5 5
GroenLinks - 3 2 3 1
D66 2 2 - 2 3
Senioren HHW - - - - 3
SP - - - - 3
ChristenUnie - 1 1 1 1
Nederland Duurzaam - - - - 1
Verenigde Senioren Partij - - - 2 -
Trots op Nederland - - - 1 -
Lijst Piet Carnas - - - 1* -
Totaal 27 29 29 31 31

* = afsplitsing van Burgerbelang

Samenwerkingsverband[bewerken]

Heerhugowaard is gedurende de Vinex-taak (formeel tot 2005) samen met Alkmaar en Langedijk, ook wel aangeduid met het HAL-gebied, een verband aangegaan om samen als verstedelijkt gebied te opereren in onder andere woningbouw, werkgelegenheid, natuur en recreatie en infrastructuur. Nu de taakstelling formeel is afgerond is de samenwerking op een laag pitje gezet met name door toedoen van de gemeente Alkmaar. Wel zijn alle drie gemeenten druk bezig de projecten af te ronden. Daardoor is nu een verstedelijkt gebied ontstaan dat op meerdere punten groots is voor de regio. De complete stad zal na alle uitbreidingen circa 181.000 inwoners tellen, wat haar dan de op één na grootste "stad" van Noord-Holland zal maken, na Amsterdam. Dit wordt ook wel "Alkmaar Stad" genoemd.

Het verstedelijkte gebied neemt in de regio een belangrijke plaats in. Het gebied is min of meer vastgegroeid aan andere plaatsen, en heeft als complete agglomeratie ongeveer 305.000 inwoners. Deze agglomeratie strekt zich globaal uit van Uitgeest tot en met de dorpen in de gemeente Schagen, en van Bergen, tot en met Obdam. Dit wordt ook wel "Groot Alkmaar" genoemd.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Hefbrug in de spoorbaan bij Heerhugowaard

Heerhugowaard ligt aan de provinciale wegen N241, N242, N507 en de N508.

Heerhugowaard heeft daarnaast goede busverbindingen met de omliggende plaatsen.

Station Heerhugowaard ligt aan de volgende spoorverbindingen:

De spoorlijn Den Helder - Alkmaar werd geopend in 1865 en geëlektrificeerd in 1958. De spoorlijn Heerhugowaard - Hoorn werd geopend in 1898 en geëlektrificeerd in 1974.

Geboren in Heerhugowaard[bewerken]

Woonachtig (geweest) in Heerhugowaard[bewerken]

Millennium Gemeente[bewerken]

Heerhugowaard is een Millennium Gemeente.

Bronnen[bewerken]

  • Groenedijk, T. (2000). Nederlandse plaatsnamen. Slingenberg Boekproducties, Hoogeveen, 2000.
  • Van de Ven, G. (redactie) (1996) Leefbaar laagland (vierde, gewijzigde druk). Uitgeverij Matrijs. p. 33-35, 57 en 131-136.

Externe links[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Zo vermeldt althans Van der Aa (1844).
  2. Bron
  3. Bron: [1]. Zie ook Cordfunke, E.H.P. 'Het versterkte huis te Akersloot', overdruk uit "Castellogica" 1998,pp.333-334.
  4. Op een kaart uit 1288 staat “den Huygendyck” vermeld. Dit is echter niet de huidige Huigendijk, die is tijdens de drooglegging aangelegd, maar de tegenwoordige Slingerdijk, aan de andere kant van de ringvaart. Bron: [2]. De huidige Huigendijk ligt aan de zuidgrens van Heerhugowaard. Hij vormt de scheiding tussen de polder Heerhugowaard en de Schermer en verbindt het westelijk met het oostelijk deel van West-Friesland. Bron: [3]