Overijssel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Provincie Overijssel)
Ga naar: navigatie, zoeken
Overijssel
Provincie van Nederland Vlag van Nederland
Provincievlag Provinciewapen
(Details) (Details)
Kaart: Provincie Overijssel in Nederland Zeeland Zuid-Holland Baarle-Hertog Noord-Brabant Groningen Duitsland Limburg Friesland Flevoland Drenthe Noord-Holland IJsselmeer Utrecht Overijssel Gelderland Frankrijk België Noordzee
Over deze afbeelding
Geografie
Hoofdstad Zwolle
Oppervlakte
- Land
- Water
3.420,86 km²
3.325,62 km²
95,24 km²
Coördinaten 52° 30′ NB, 6° 30′ OL
Bevolking
Inwoners (30 september 2012) 1.138.571
– Bevolkingsdichtheid 342 inw./km²
– Aantal gemeenten 25
Politiek
Commissaris van
de Koning
(lijst)
Ank Bijleveld (CDA)
Overige informatie
Volkslied Aan de rand van Hollands gouwen
Religie (2006) Onkerkelijk 37 %, Protestant 29%
Katholiek 26%, moslims 2%, andere 6%
tld {{{tld}}}
ISO 3166 NL-OV
Website www.overijssel.nl
Detailkaart
2013-Top33-Wiki-P04-Overijssel.jpg
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Overijssel (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Nedersaksisch: Oaveriessel) is een provincie in het oosten van Nederland. De rivier de IJssel vormt in het zuidwesten grotendeels de natuurlijke grens met Gelderland. Overijssel grenst in het noorden aan Drenthe, in het noordoosten aan Nedersaksen, in het zuidoosten aan Noordrijn-Westfalen, in het zuiden en zuidwesten aan de provincie Gelderland, in het uiterste westen aan Flevoland en in het noordwesten aan Friesland. De hoofdstad van Overijssel is Zwolle. De dialecten die in deze provincie worden gesproken, vallen onder het Nedersaksisch.

Geografie[bewerken]

De provincie bestaat uit een met riviertjes en beken doorsneden zandgrondgebied, behalve in het noordwesten, waar polders en meertjes overheersen. Overijssel bestaat uit drie landstreken: de Kop van Overijssel, Salland en Twente.

In Overijssel liggen onder andere de volgende grotere steden: Almelo, Deventer, Enschede, Hengelo, Kampen, Oldenzaal en Zwolle.

Enschede is de grootste stad. Hengelo is de enige stad die vroeger geen stadsrechten had.

Belangrijke rivieren: IJssel, Zwarte Water, Overijsselse Vecht, Dinkel, Regge en Reest.

Belangrijke kanalen: Twentekanaal (Zutphen-Almelo / Hengelo-Enschede), Overijssels Kanaal, Kanaal Almelo-De Haandrik, Kanaal Almelo-Nordhorn (buiten dienst) en de Dedemsvaart (grotendeels gedempt).

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1528 werd de naam Overijssel voor het eerst gebruikt voor het gebied van de huidige provincie Overijssel. Voor die tijd sprak men van Oversticht, dat echter al in 1233 in het Latijn met Transysla/Transisalania (letterlijk: Over-IJssel) werd aangeduid. Dit gebied werd bestuurd door de bisschop van Utrecht.

Het Oversticht bestond uit het land van Vollenhove, Salland, Twente en Drenthe. Verscheidene plaatsen verwierven in de middeleeuwen stadsrechten: Almelo, Delden, Deventer, Diepenheim, Enschede, Genemuiden, Goor, Gramsbergen, Hardenberg, Hasselt, Kampen, Oldenzaal, Ommen, Ootmarsum, Rijssen, Steenwijk, Vollenhove, Wilsum en Zwolle.

De bisschop van Utrecht stond in 1528 het Sticht (Utrecht) en het Oversticht af aan keizer Karel V. De keizer werd, naast keizer, ook heer van Overijssel. Zo kwam de naam heerlijkheid Overijssel in gebruik.
De staten van Overijssel werden gevormd door de Hanzesteden Deventer, Kampen en Zwolle en de ridderschappen van Salland, Twente en Vollenhove.

Het gewest, dat sinds de opstand tegen Philips II deel uitmaakte van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, werd bestuurd door de burgemeesters van de grote steden en de leden van de ridderschappen. De stadhouders kregen meer macht na de korte bezetting (1672-1674) door de bisschop van Münster. Bij de oprichting van de Bataafse Republiek in 1795 werd Overijssel samen met delen van Gelderland, Drenthe en Friesland het Departement der Oude IJssel. De oude provinciegrenzen werden in 1801 na de oprichting van het Bataafs Gemenebest hersteld.

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling 2011
11
9
8
4
4
3
3
2
2
1
11 
De 47 zetels zijn verdeeld onder:

██ CDA: 11

██ PvdA: 9

██ VVD: 8

██ PVV: 4

██ SP: 4

██ D66: 3

██ CU: 3

██ GL: 2

██ SGP: 2

██ 50Plus: 1

Nuvola single chevron right.svg Zie Politiek in Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Provinciale Staten, het algemeen bestuur van de provincie, bestaat uit 47 leden die om de vier jaar worden gekozen. Tot aan de Statenverkiezingen van maart 2007 telde Overijssel 63 Statenleden. Een wijziging van de Provinciewet leidde ertoe dat het totale aantal Statenleden in Nederland is verlaagd van 764 naar de huidige 564.

Het dagelijks bestuur is het college van Gedeputeerde Staten (GS). De Commissaris van de Koning, Ank Bijleveld (CDA), is door de Nederlandse regering benoemd. De coalitie wordt gevormd door CDA, VVD, CU en SGP. De coalitiepartijen hebben samen 24 van de 47 zetels, een nipte meerderheid. De provincie Overijssel heeft vijf gedeputeerden: twee van het CDA (Theo Rietkerk en Hester Maij), twee van de VVD en een van de CU/SGP. Het college wordt bijgestaan door een Provinciesecretaris.

Zie ook[bewerken]

Gemeenten[bewerken]

Overijssel telt 25 gemeenten. Tot 1 januari 2001 waren dit er nog 44, maar nadat een gemeentelijke herindeling van kracht werd, daalde het aantal naar 26. Op 1 januari 2005 werden de gemeenten Deventer en Bathmen samengevoegd (onder de naam Deventer), waardoor het aantal gemeenten daalde naar 25.

Provincie Overijssel, gemeenten (2013).
Overzicht van de gemeenten (2013)

Zie ook[bewerken]

Naar oppervlakte en inwoneraantal[bewerken]

Gemeente Oppervlakte Land Water Inwoners Bevolkingsdichtheid
Almelo 69,40 67,43 1,97 72.511 1.069
Borne 26,15 26,00 0,15 21.919 791
Dalfsen 166,50 165,18 1,32 27.648 161
Dinkelland 176,81 175,78 1,03 25.950 148
Deventer 134,37 131,31 3,06 98.510 736
Enschede 142,75 141,09 1,66 158.004 1.096
Haaksbergen 105,48 104,95 0,56 24.397 232
Hardenberg 317,24 312,87 4,37 59.689 186
Hellendoorn 139,03 138,15 0,88 35.682 261
Hengelo 61,78 61,06 0,72 81.070 1.334
Hof van Twente 215,44 213,18 2,26 35.012 165
Kampen 161,84 141,34 20,50 51.278 349
Losser 99,64 98,95 0,69 22.616 227
Oldenzaal 21,98 21,59 0,39 32.198 1.466
Olst-Wijhe 118,38 114,16 4,22 17.792 152
Ommen 181,98 179,99 1,99 17.333 96
Raalte 172,31 171,28 1,03 36.570 218
Rijssen-Holten 97,40 94,18 0,22 37.689 388
Staphorst 135,70 134,29 1,41 16.396 118
Steenwijkerland 321,69 291,12 30,57 43.338 148
Tubbergen 147,40 146,98 0,42 21.191 141
Twenterand 108,17 106,31 1,86 33.921 315
Wierden 95,24 94,68 0,56 23.932 247
Zwartewaterland 87,91 82,76 5,15 22.145 265
Zwolle 119,28 112,11 8,17 123.507 1.045

Transport[bewerken]

Wegverkeer[bewerken]

Overijssel is een belangrijke doorvoerprovincie naar Duitsland en Noordoost Nederland. De belangrijkste doorvoerwegen zijn de A1, A28 en N35. De A1 komt bij Deventer de provincie binnen en loopt via Hengelo en Oldenzaal naar de Duitse grens, waar hij aansluit op de Duitse A30. De A28 loopt voor ongeveer 20 kilometer in de provincie, maar is wel de drukste weg in Overijssel, met 115.000 voertuigen dagelijks over de IJsselbrug. De A28 was zeer filegevoelig, echter in 2010/2011 is de A28 vanaf knooppunt Hattemerbroek tot aan knooppunt Lankhorst (excl. tracé door Zwolle) verbreed van 2x2 naar 2x3 rijstroken.

De A32 loopt van Meppel tot Leeuwarden, wel loopt deze rijksweg voor een gedeelte door de Kop van Overijssel langs o.a Steenwijk. De A32 komt bij Staphorst samen met de A28. De A32 is dus een belangrijke verkeersader voor het noordwesten van de provincie.

De N35 is de belangrijkste transportas door Midden-Overijssel. De weg loopt vanaf de A28 in Zwolle via Raalte en Nijverdal naar Wierden, waar de weg overgaat in de A35 langs Almelo, Hengelo en Enschede naar de Duitse grens. De N35 is de belangrijkste verbinding tussen de Twentse steden en het Ruhrgebied en Münster.

De N50 is een belangrijke verbinding vanuit Zwolle richting Kampen en verder naar Flevoland, naar Emmeloord-Heerenveen en door Groningen of naar Lelystad via de N307 vanaf Kampen.

Scheepvaart[bewerken]

De belangrijkste rivier is de IJssel, die grotendeels de grens vormt met Gelderland. Hier vindt veel scheepvaartverkeer plaats. Een andere bevaarbare rivier is het Zwarte Water tussen Zwolle en Genemuiden. Verder zijn er drie belangrijke kanalen;

  • het Twentekanaal, dat van Zutphen in Gelderland via Hengelo naar Enschede loopt.
  • het Kanaal Almelo-De Haandrik; een kanaal in Oost-Overijssel, met name tussen Hardenberg en Almelo.
  • het Zwolle-IJsselkanaal; een kort kanaal tussen het Zwarte Water en de IJssel.

Verder zijn er nog enkele kanalen zoals het Overijssels Kanaal, Almelo-Nordhornkanaal en de Soestwetering, maar deze hebben geen transportfunctie (meer).

Treinverkeer[bewerken]

Drie intercityverbindingen (Enschede-Randstad, Zwolle - Roosendaal en Groningen/Leeuwarden-Randstad) lopen door Overijssel. Station Zwolle heeft een knooppuntfunctie. Het station van Deventer heeft een overstapfunctie. Onder meer de internationale trein naar Berlijn stopt in Deventer.

In Overijssel liggen de volgende spoorlijnen.

Vanuit Zwolle

  • Zwolle - Steenwijk (- Leeuwarden)
  • Zwolle - Hardenberg (- Emmen)
  • Zwolle - Almelo
  • Zwolle - Deventer (- Arnhem)
  • Zwolle (- Amersfoort)
  • Zwolle - Kampen Zuid (- Lelystad)
  • Zwolle - Kampen

Overige lijnen

  • Almelo - Mariënberg
  • (Apeldoorn -) Deventer - Almelo - Enschede
  • (Zutphen -) Goor - Hengelo - Oldenzaal (- Bad Bentheim (D))
  • Enschede - Glanerbrug (- Gronau (D))

Vliegverkeer[bewerken]

Overijssel kende tot 2008 een luchthaven: Enschede Airport Twente. Sinds de sluiting zijn er meerdere initiatieven geweest om het vliegveld weer te openen, maar vooralsnog is geen van die plannen uitgevoerd.

Oeververbindingen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van oeververbindingen over de (Gelderse) IJssel

Vanwege de ligging aan de IJssel kent Overijssel een aantal grote bruggen. De belangrijkste is de IJsselbrug bij Zwolle, maar ook de IJsselbrug bij Deventer is belangrijk. Dit zijn tevens de drukste wegen in de provincie. Bij Kampen gaat de N50 over de IJssel. Verder kent Kampen nog twee bruggen over de IJssel. Andere bruggen over de IJssel zijn bij Zwolle de Oude IJsselbrug en de spoorbrug over de IJssel, en bij Deventer een spoor- en verkeersbrug. De rivier de IJssel kan naast deze bruggen ook op een aantal plekken overgestoken worden door middel van een aantal veerponten.

Buslijnen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Stads- en streekvervoer in Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Fotogalerij[bewerken]

Externe link[bewerken]