Wede
| Wede | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||||||
| Isatis tinctoria L. (1753) |
|||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
Wede (Isatis tinctoria) is een plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). Uit de plant kan de kleurstof indigo worden gewonnen. De plant kan 1 m hoog worden en is in Nederland zeer zeldzaam. De bladeren zijn glad en omvatten de stengel met een pijlvormige voet. De bloemen zijn klein en geel. De bloei is in mei en juni. De zaden zitten in langwerpige hauwtjes die gaan hangen als ze rijp worden.
De plant komt langs rivieroevers en soms in de duinen voor. In het laatste geval zijn de zaden door een rivier aangevoerd.
Volgens Julius Caesar verfden de Picten in de Romeinse tijd hun lichaam en gezicht met wede blauw als zij ten strijde trokken, zodat ze er schrikwekkend uitzagen. Later werd wede in Engeland (vooral in Lincolnshire) gekweekt. De plant werd ook veel geteeld rondom Toulouse, in het zuiden van Frankrijk en was een belangrijke inkomstenbron voor de regio tot de kleurstof werd vervangen door de veel sterkere Oosterse indigo uit het geslacht Indigofera, en nadien door synthetische indigo.
[bewerken] Een verfproef
De wede wordt geoogst, in stukken gesneden en vervolgens in een rottingsproces ingevoerd. Het resultaat is een kleiachtige bal, die gedroogd moet worden en dan verhandelbaar is. De bal wordt in een "wede-kuip" met zemelen en veel water gedaan met eventueel de plant meekrap (fermentatie) daaraan toegevoegd. Na een of twee dagen is het resultaat een geel-groenige vloeistof. Witte wol wordt tien seconden in de vloeistof gedoopt. Men ziet nu de wol blauw verkleuren.
[bewerken] Ecologische aspecten
De wede is waardplant voor onder meer het oranjetipje, Anthocharis damone en het groot koolwitje.
[bewerken] Externe links
- Wede (Isatis tinctoria) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels22, dit is de voorlaatste uitgave)
- informatiepagina UCLA
- voormalige wede-industrie
- USDA informatie
