Balk (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Balk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Balk
Balk (plaats)
Balk (plaats)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag De Friese Meren De Friese Meren
Coördinaten 52° 54′ NB, 5° 35′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2012) 3.801[1]
Overig
Postcode 8561
Netnummer 0514
Belangrijke verkeersaders N928 N359
Detailkaart
Locatie in de gemeente
Locatie in de gemeente
Foto's
Centrum Balk
Centrum Balk
Luchtfoto Balk
Luchtfoto Balk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Balk is een dorp in de Nederlandse provincie Friesland. Het is de hoofdplaats van de gemeente De Friese Meren. Balk telde in 2012 3.801 inwoners.[1] Tot 1 januari 2014 behoorde Balk tot de gemeente Gaasterland-Sloten.

Ligging[bewerken]

Balk is gelegen tussen Harich en Wijckel. Door het dorp stroomt het kanaaltje de Luts. Het plaatsje zou zijn ontstaan bij een balk over het kanaaltje; vandaar de naam. Later werd hier een brug gebouwd.

Geschiedenis[bewerken]

Aanvankelijk hoorde Balk bij Harich. In 1585 werd het door Spaanse soldaten uit Groningen geplunderd. Balk werd in de 18e eeuw welvarend door de boterhandel, en in de 19e eeuw was het een zelfstandig dorp geworden.

Monumenten[bewerken]

Een deel van Balk is een beschermd dorpsgezicht en is een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp zo'n dertigtal rijksmonumenten.

Religie[bewerken]

Balk kende vanouds diverse geloofsgemeenschappen. Eén daarvan was de gemeente der Mennonieten in Balk die zeer streng in de leer was. In het midden van de 19e eeuw is een grote groep naar Amerika uitgeweken om zich daar in de omgeving van Goshen in de staat Indiana te vestigen. Een gevelsteen in Balk herinnert nog aan deze oude geloofsgemeenschap.

De grootste geloofsstroming is die van het protestantisme. De protestantse gemeente Balk kent zo'n 1800 zielen en heeft 2 kerkgebouwen; een monumentale kerk aan de Luts en een nieuw(er) kerkgebouw uit 1982. In het dorp is ook een katholieke parochie met een mooie kerk gewijd aan Sint Ludgerus.

Cultuur[bewerken]

Het dorp en het riviertje zouden de dichter Herman Gorter, wiens grootvader in de 19e eeuw doopsgezind predikant was in Balk, tot zijn beroemde gedicht "Mei" hebben geïnspireerd. Daarin spreekt Gorter overigens niet van een dorp, maar van stadje; en niet van een riviertje, maar van een watergracht:

Een nieuwe lente en een nieuw geluid
Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit
Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht
In een oud stadje, langs de watergracht.

Ter herinnering staat er een standbeeld van de dichter. Balk bezit verder een historische kern, met een raadhuis uit 1615.

In Balk en omstreken verschijnt een krant; de Balkster Courant.

Balk telt 33 rijksmonumenten.

Watersport[bewerken]

Vandaag de dag is Balk een centrum voor de watersport. Aan de Luts is zeilschool de Ulepanne, meervoudig winnaar van de Nederlandse Zeilschool Kampioenschappen, gelegen. Een grote jachthaven ligt aan de rand van het Slotermeer Voor fietsers en zeilers vaart er een traditioneel skûtsje als zeilend beurtveer tussen Heeg en Balk. In de wintermaanden wordt vanuit Balk op het Slotermeer om de Berenburgcup gezeild.

Openbaar vervoer[bewerken]

Bus (Arriva):

Geboren[bewerken]

Noot