Canasta

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een zogenaamde Canasta-'mand'.

Canasta (in de Rotterdamse volksmond ook 'Canava' genoemd) is een kaartspel, waarbij minimaal 2 spelers nodig zijn. Wanneer het spel door 4 spelers wordt gespeeld dan spelen de 2 personen tegenover elkaar samen.

Er zijn verschillende spelregels in gebruik. Indien voor het eerst met andere mensen wordt gespeeld, wordt het aangeraden eerst de spelregels door te nemen om onduidelijkheden te voorkomen.

Delen[bewerken]

Het spel wordt gespeeld met twee spellen kaarten inclusief jokers (2 keer 52 kaarten en 2 keer 2 jokers, dus 108 kaarten). Bij een spel met 2 personen worden 15 kaarten gedeeld; bij een spel met 3 personen worden 13 kaarten per persoon gedeeld en bij 4 deelnemers 11 kaarten per persoon. De rest van de kaarten wordt op een gesloten stapel op de tafel gelegd. De bovenste wordt open neergelegd en vormt de stock. Indien die eerste open kaart een 2, een 3 of een joker is, dan wordt de volgende kaart van de stapel gepakt en bovenop de stock gelegd.

Het is ook mogelijk om met 6 spelers te spelen in teams, dan moet gebruikgemaakt worden van 3 spellen kaarten en speelt men volgens de regels die men ook met 4 personen speelt.

Rol van de kaarten[bewerken]

Om het verloop van het spel goed te kunnen begrijpen, moet men de bijzondere rol van de afzonderlijke kaarten kennen.

De Rode Drie[bewerken]

Zij wordt niet in combinatie, maar apart neergelegd, en wel onmiddellijk als men deze kaart in de hand krijgt. Wie dus bij het geven een rode Drie krijgt, legt deze meteen naast zich en krijgt dan een vervangende kaart van de stock. Elke rode Drie wordt met 100 punten gehonoreerd; wie ze alle vier bij elkaar heeft, krijgt 800 punten.

Optioneel Heeft iemand aan het einde van een ronde nog geen Canasta gemeld, worden hem voor elke Drie 100 punten, voor alle 4 Drieën 800 punten afgetrokken.

De zwarte Drie[bewerken]

Deze kaart is nutteloos. Hiermee wordt bedoeld dat men de stapel er niet mee kan oppakken. De kaart zelf is 5 punten waard en kan alleen in een paar van 3 of 4 worden opgelegd wanneer je er mee uit gaat. Als iemand uitgaat en je hebt nog een zwarte drie in je hand, dan is dat 100 strafpunten. Het is dus een goede kaart wanneer er geblokkeerd is en je weet niet meer wat weg te gooien.

Jokers[bewerken]

De jokers in het spel zijn vanzelfsprekend de jokers en ook de 2'en. Met deze kaarten kan je de stapel blokkeren. Als je een kaart op tafel legt met jokers dan mogen er nooit een even aantal of meer jokers zijn dan bijvoorbeeld 7'ens

De wilde kaarten[bewerken]

De vier jokers en alle acht Tweeën zijn "wilde" kaarten, dat wil zeggen, zij kunnen in plaats van elke willekeurige kaart in een melding worden gebruikt, alleen niet voor een rode Drie. De spelers mogen alleen de stapel pakken indien de bovenste kaart aansluit bij twee kaarten in de hand. De zwarte Drie mag niet van de afneemstapel genomen worden.

Doel[bewerken]

Per spelronde worden de punten genoteerd. Doel van het spel is het behalen van zo veel mogelijk punten. De partij die het eerst 5000 punten heeft bereikt wint het spel. Degene die uitgaat in een spelronde schrijft eerst, dus bij de laatste ronde kan het belangrijk zijn snel uit te gaan om zo het spel te winnen.

Verloop van het spel[bewerken]

Er wordt met de klok mee gespeeld. Door de spelers wordt 1 kaart van de stapel gepakt en een kaart weggegooid op een stapeltje naast de "pot". De weggegooide kaart is voor iedereen zichtbaar. De volgende speler pakt of een kaart van de stapel of neemt de volledige stapel van weggegooide kaarten (de stock). Dit laatste mag alleen indien men 2 of meer dezelfde kaarten in de hand of op tafel hiervan heeft en men op tafel is of kan komen. Hierna kan men naar keuze kaarten op tafel leggen (indien men op tafel is of kan komen) en na het weggooien van een kaart op de stock is de beurt voorbij.

Om op tafel te mogen komen moet men ten minste de benodigde punten (zie uitkomen op tafel) kunnen leggen. Hierbij kan soms gebruik worden gemaakt van de bovenste stockkaart. Afhankelijk van de gespeelde variant:

  • moet men eerst volledig op tafel zijn. Pas hierna kan men in dezelfde beurt de stapel pakken
  • mag men de punten van de twee eigen kaarten meetellen indien deze met de bovenste stockkaart tot 3 aangevuld kan worden.

Natuurlijk kan men ook altijd op tafel zonder gebruik te maken van de bovenste stockkaart. Men pakt dan gewoon een kaart van de gedekte stapel en gaat vervolgens op tafel.

Een speler kan de stapel (stock) pakken als hij iets met de bovenste kaart kan doen en als hij reeds op tafel is. De speler dient in het bezit te zijn van minimaal 2 gelijkwaardige kaarten (jokers of 2 tellen in dit geval niet mee). Ook kan een speler de bovenste kaart op de stok aansluiten bij de series op tafel.

  • Voorbeeld: men heeft 2 zevens in de hand en men is op tafel. Dan mag men een stock met een zeven bovenop pakken.
  • Voorbeeld: men heeft 4 zevens en 2 jokers op tafel liggen. Men mag een stock met een zeven bovenop pakken en maakt zo een onechte canasta (5 zevens, 2 jokers)
  • Voorbeeld: men heeft 1 zeven in de hand en een joker. Dan mag men een stock met een zeven bovenop niet pakken. (in sommige varianten mag dit wel)
  • Bij een dichte canasta mogen geen jokers of 2'n worden toegevoegd.

De stock wordt altijd in zijn geheel gepakt, inclusief eventuele uitstekende jokers en alles wat daar onder zit.

De stock kan ook geblokkeerd zijn. Zie Blokkeren

De puntentelling[bewerken]

  • Aas = 20 punten
  • Heer, vrouw, boer, 10, 9, 8 = 10 punten
  • 7, 6, 5, 4 = 5 punten
  • Zwarte 3 = 5 punten
  • Rode 3 = 100 punten indien er is uitgelegd
  • 2 = 20 punten
  • Joker = 50 punten
  • Alle 4 de rode drieën = 800 punten
  • Zuivere canasta = 500 punten (rode kaart boven)
  • Onzuivere canasta = 300 punten (zwarte kaart boven)
  • Een joker canasta (zowel met jokers als met tweeën) = 1000 punten

Ook de kaarten in de canasta dienen geteld te worden.

De speler(s) die niet zijn uitgegaan krijgen punten in aftrek. Hier zijn een aantal varianten op. U kunt kiezen om alle kaarten niet in een Canasta in mindering te brengen of alleen de kaarten in de hand.

Variant:

Hand-canasta: een verzameling van 7 kaarten (al dan niet met jokers aangevuld) in de hand die in 1 keer als canasta wordt neer gelegd. Deze hand-canasta geeft de dubbele punten van een tafel canasta (600 en 1000 punten).

Uitkomen op tafel[bewerken]

Neerleggen van kaarten kan alleen middels het leggen van setjes van minimaal 3 kaarten van dezelfde waarde. Twee kaarten is ook mogelijk wanneer dat wordt aangevuld met een (pseudo)joker. Daarnaast moet de rode 3 te allen tijde op tafel gelegd worden. Indien men een rode drie op tafel legt mag een nieuwe kaart getrokken worden.

Het minimale aantal punten waarmee mag worden uitgekomen is afhankelijk van het aantal punten dat de speler heeft:

  • Negatief: 15 punten >
  • 0000 - 1495: 50 punten >
  • 1500 - 2995: 90 punten >
  • 3000 - 4995: 120 punten >
  • 5000 - 6995: 150 punten >
  • +7000: Canasta >

Canasta[bewerken]

Een canasta is een verzameling kaarten van dezelfde waarde, bijvoorbeeld boeren. Wanneer een verzameling van 7 stuks op tafel ligt bij een van de spelers dan is er sprake van een zuivere canasta. Een onzuivere is een verzameling van minimaal 4 kaarten van dezelfde waarde die zijn aangevuld tot 7 kaarten met behulp van jokers en/of tweeën. Als een speler een canasta heeft, maakt hij een stapel van zijn verzameling. Bij een zuivere canasta ligt een rode kaart boven. Bij een onzuivere canasta ligt de zwarte kaart boven. Deze canasta mag vervolgens niet meer ingekeken worden.

Blokkeren[bewerken]

Je hebt ook een mogelijkheid om het pakken van de stapel te blokkeren.

  1. Als een speler een 2 of een joker dwars op de stapel legt, dan mag de pot vanaf dat moment niet meer opgepakt worden met kaarten die op tafel liggen. Je mag de pot dan alleen pakken met 2 of meer gelijke kaarten in de hand. Dit blijft net zolang geldig tot iemand de pot daadwerkelijk kan pakken. Daarom wordt de joker of 2 in dit geval scheef op de stapel gelegd.
  2. Als een speler een zwarte drie op de stapel legt, dan mag de volgende de pot niet oppakken.

Uitgaan[bewerken]

De partij die het potje beëindigt door het spelen van zijn laatste kaart, krijgt 100 punten. De laatste kaart is dan de kaart die op de pot wordt afgelegd. Uitgaan mag alleen door een speler (of partner bij 4 spelers) die minstens één canasta op tafel heeft liggen.

Bij het uitgaan mag wel een setje van 3 of 4 zwarte drieën worden afgelegd. (Deze laatste regel zal tevoren moeten worden overeengekomen, het maakt namelijk ook dat een speler met een groot aantal kaarten, en dus pakmogelijkheden, in de hand ook wel eens beter niet de pot pakt omdat dan geen mogelijkheid is de eerstvolgende beurten uit te maken vanwege die zwarte drieën die nog geloosd moeten worden.)

De punten op tafel worden per persoon geteld. Een zuivere canasta is 500 punten waard, een onzuivere 300. De rode drie telt bij het tellen van de kaarten mee voor de normale kaartwaarde van 5 punten (voor kaarten tussen de 3 en de 7)+ uiteraard de 100 punten per rode 3. De personen die niet hebben uitgemaakt, hebben dus nog kaarten in de hand. De waarde van die kaarten wordt afgetrokken van hetgeen al op tafel ligt. Als de verliezer nog niets op tafel heeft wordt alles dus als negatieve score genoteerd. Bij het uitkomen in een keer worden geen extra punten geteld.

"Acaba"; stel dat de tegenpartij een loepzuivere ronde speelt en je voorziet dat ze een in deze ronde heel hoge punten halen en bij de andere partij is het nog niks, of het lijkt erop dat zij het spel bijna gaan beëindigen en men heeft de handen nog vol dan kan men opteren om het spel te beëindigen. Men zegt dan "acaba", waarmee het spel per direct stopt, let wel: de tegenpartij krijgt daarmee 1500 punten en de andere partij niets.

Spelen met partners[bewerken]

Wanneer je met 4 spelers speelt, speel je altijd met de partner die tegenover je zit. De regels worden dan iets anders.

  • Je begint met 11 kaarten in plaats van 15
  • Als de partner op tafel is de andere partner ook op tafel
  • De kaarten op tafel zijn van beide partners, inclusief rode drieën. Men mag dus bij kaarten van de partner bijleggen.
  • Variant: Men moet als men uit wilt gaan, aan de partner vragen of dit mag.