Cv-ketel

Cv-ketel op aardgas

Cv-ketels met grote capaciteit

Cv-ketel op stookolie

Een centraleverwarmingsketel of cv-ketel is het onderdeel van een centraleverwarmingsinstallatie dat voor warm water zorgt waarmee de verblijven in een pand verwarmd worden. Dit systeem wordt de centrale verwarming genoemd. Een combiketel zorgt tevens voor het warme tapwater in een woning.

Een cv-ketel werkt meestal op aardgas of stookolie en verhit met een brander het water in een gesloten systeem. Een circulatiepomp zorgt voor de circulatie van het warme water in het systeem. De cv-ketel is aangesloten op een rookafvoerkanaal of schouw om het rookgas af te voeren. De ruimtetemperatuur wordt meestal geregeld door een thermostaat.

Werking

Bij een conventionele gasgestookte cv-ketel zal bij warmtevraag van de kamerthermostaat de circulatiepomp in werking treden waardoor het cv-water door de installatie zal gaan circuleren. Tegelijkertijd zal de (hoofd)gasklep in het gasregelblok worden geopend waardoor het gas naar de branders wordt gevoerd, waar het vervolgens wordt ontstoken door een altijd brandende waakvlam of elektronische ontsteking. Het door de warmtewisselaar stromende water zal door de branders worden verhit. De circulatiepomp zorgt ervoor dat het water via de leidingen naar de radiatoren wordt gevoerd die hierbij de warmte afstaan aan de vertrekken. Het afgekoelde water stroomt terug naar de ketel, waar het vervolgens weer wordt opgewarmd. De verbrandingsgassen worden naar buiten afgevoerd door de rookgasafvoer. Als de ingestelde ruimtetemperatuur wordt bereikt zal de gastoevoer naar de branders worden afgesloten, waardoor de warmteafgifte aan het ketelwater wordt gestopt. Is er tussentijds geen warmtevraag dan zal de circulatiepomp na een nalooptijd (circa 15 min.) worden uitgeschakeld.

Het gasregelblok wordt bewaakt tegen het uitstromen van onverbrand gas door een thermo-elektrische beveiliging (thermokoppel). De ketelthermostaat zorgt ervoor dat het cv-water niet warmer wordt dan de ingestelde temperatuur. Mocht de watertemperatuur onverhoopt toch te hoog oplopen, dan zal de maximaalthermostaat de ketel uitschakelen door de gastoevoer naar brander en waakvlam af te sluiten. Een droogkookbeveiliging, met name belangrijk voor ketels die op een bovenverdieping geplaatst zijn, zal de gastoevoer naar de brander afsluiten als de waterdruk in de installatie te laag is. Een expansievat dat met de retourleiding is verbonden corrigeert volume- en drukverschillen van het water, die ontstaan door de wisselende temperaturen. Een in de installatie opgenomen overstortventiel voorkomt dat de waterdruk te hoog oploopt. De rookgasafvoer is voorzien van een trekonderbreker/valwindafleider. De werkdruk van de ketel is af te lezen op een manometer, deze is meestal gecombineerd met een meter voor de watertemperatuur.

Rendement

De laatste decennia is het rendement van een cv-ketel door stijgende energieprijzen steeds belangrijker geworden. Op dit moment is er een keuze uit Verbeterd Rendement (VR) en Hoog Rendement (HR). Als minimaal 83% van de energie wordt omgezet in nuttige warmte, spreken we van "Verbeterd Rendement" (VR), vanaf 90% is er sprake van "Hoog Rendement" (HR). Hoog Rendement is onderverdeeld in HR100 (vanaf 90%), HR104 (vanaf 94%) en HR107 (vanaf 96%). Afhankelijk van het verbruik kunnen de besparingen oplopen tot enkele honderden euro's per jaar.

De nieuwste ontwikkeling op cv-ketelgebied is een gecombineerde ketel die in de warmtevraag van de woning voorziet, en die met de restwarmte elektriciteit opwekt. Dit gebeurt middels het procedé van een micro-wkk

Hoogrendementsketel

Een hoogrendementsketel of HR-ketel is een verwarmingsketel op gas die ten opzichte van een conventionele gasketel een hoger rendement heeft, waardoor het gasverbruik lager is. Het Gaskeur HR-label verdeelt HR-ketels in drie categorieën: HR 100, met een rendement van ten minste 100%, HR 104 en tenslotte HR 107, met een rendement van tenminste 107% (Het rendement wordt berekend op de onderste verbrandingswaarde van aardgas, daar is condensatiewarmte niet in meegenomen, vandaar dat bij condenserende ketels de waarde boven 100% uit kan komen). Het hoge rendement wordt bereikt door het koude retourwater in een warmtewisselaar voor te verwarmen met de rookgassen in een zogenaamde rookgascondensor. Deze gassen bevatten veel waterdamp, die bij dit proces condenseert. Vandaar dat HR-ketels moeten zijn voorzien van een condensaatafvoer.

Hoogrendementsketels zijn in 1981 door Nefit voor het eerst in Benelux geïntroduceerd.

Keurmerken

De stichting Energie Prestatiekeur heeft een aantal keurmerken uitgebracht. Hierdoor kunnen ketels onderling beter worden vergeleken.

HR-label

Toestellen met een HR-label zijn de zogeheten Hoogrendementsketels. Er zijn drie labels; HR100, HR104 en HR107. Onderstaande tabel geeft de keurmerken en het bijbehorende minimale rendement weer:

Rendement op bovenwaarde	Rendement op onderwaarde	Keurmerk
83%	n.v.t.	VR
90%	100%	HR100
94%	104%	HR104
96%	107%	HR107
97%	108%	---
98%	109%	---
99%	110%	---
100%	111%	---

SV-label

Het SV-label staat voor Schonere Verbranding. Toestellen met een SV-label beschikken over een geavanceerde brander waardoor de NOx-uitstoot zo laag mogelijk gehouden wordt.

NZ-label

Het NZ-label staat voor Naverwarmer Zonneboiler. Een cv-ketel met NZ-label kan het water uit een zonneboiler naverwarmen. Dit is nodig wanneer het water in de zonneboiler nog niet de juiste temperatuur heeft bereikt. De cv-ketel fungeert dan als naverwarmer.

Daarnaast wordt gesteld dat de naverwarmer geschikt moet zijn voor de hoge inlaattemperaturen van het door de zonneboiler verwarmde water. De watertemperatuur voor zonneboilersystemen is afgesteld op maximaal 85° C, waar de naverwarmer geschikt moet zijn voor minimaal 85° C.

CW-label

Het CW-label staat voor Comfort Warm Water. Warmwatertoestellen die voorzien zijn van dit label voldoen aan belangrijke basiseisen m.b.t. tapdrempel, wachttijd, gelijkmatigheid van temperatuur en rendement. Er bestaan zes labels, van CW1 tot en met CW6, die aangeven voor welk soort toepassing het toestel het meest geschikt is.

CW	Toepassingsklasse	Keuken (60C) [l/minuut]	Douche (40C) [l/minuut]	Bad (40C) [max. minuten]
1	Keuken	≥ 2.5	-	-
2	Keuken of douche	≥ 3.6	≥ 6	-
3	Keuken of douche of bad (100l)	≥ 6	≥ 10	≤ 12
4	Keuken of douche of bad (120l)	≥ 7.5	≥ 12.5	≤ 11
5	Keuken of douche of bad (150l)	≥ 7.5	≥ 12.5	≤ 10
6	Keuken en douche, keuken en bad (150l) of bad (200l)	≥ 7.5 ≥ 7.5 -	≥ 12,5 - -	- ≤ 10 ≤ 10

HRe-label

Het HRe-label staat voor een nieuwe techniek, waarbij de cv-ketel naast het verwarmen van water ook elektriciteit opwekt.

Zie ook

• Hoogrendementsketel
• OpenTherm
• Boiler
• Geiser
• Warmte-krachtcentrale
• Zonneboiler

Mediabestanden

Zie de categorie Boilers van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.