De meeuw (Tsjechov)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf De Meeuw (Tsjechov))
Ga naar: navigatie, zoeken

De meeuw (Russisch: Чайка, Tsjajka) is een toneelstuk in vier bedrijven van de Russische schrijver Anton Tsjechov uit 1896. Het beschrijft de verwikkelingen van een aantal mensen uit de bovenklasse van de Russische samenleving aan het eind van de 19e eeuw.

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het stuk speelt zich af op het landgoed van de oude staatsman Sorin. De vier hoofdfiguren (de beroemde maar wat vastgeroeste actrice Arkadina, haar zoon Konstantin met schrijversaspiraties, de beroemde schrijver Trigorin en het buurmeisje Nina die actrice wil worden) hebben allen hun eigen artistieke en romantische beslommeringen. Ook de overige rollen (Sorins rentmeester Sjamrajev, zijn vrouw Polina, hun dochter Masja, de dokter Dorn en de schoolmeester Medwedjenko) hebben zo hun eigen problemen. Sjamrajev tobt met het beheren van het landgoed en probeert tevergeefs in de smaak te vallen bij Arkadina die hij grenzeloos bewondert. Polina is ongelukkig met haar huwelijk en heeft een verhouding met Dorn. Masja is smoorverliefd op Konstantin, maar die is verliefd op Nina. Medwedjenko houdt op zijn beurt weer van Masja.

Opmerkelijk aan de grotere stukken van Tsjechov is dat zij voor het grootste deel rusten op volledig ontwikkelde karakters in plaats van een melodramatisch verhaal. Dit houdt bijvoorbeeld in dat de meer spectaculaire scènes backstage plaatsvinden maar dat de verhoudingen tussen de personages des te beter naar voren komen.

De eerste opvoering was geen succes. Het publiek reageerde dermate vijandig dat de actrice die Nina speelde (Vera Komissarzjevskaja) haar stem verloor. Uit schaamte bracht Tsjechov de laatste drie bedrijven achter de schermen door en zwoer nooit meer een toneelstuk te zullen schrijven. Latere uitvoeringen onder regie van Konstantin Stanislavski werden echter wel een groot succes.

Personages[bewerken]

  • Arkadina, een beroemde actrice
  • Konstantin (Kostja) Trepljov, haar zoon. Aspirant-schrijver
  • Sorin, de broer van Arkadina. Landeigenaar en oud-staatsraad
  • Trigorin, een bekende schrijver
  • Nina, een buurmeisje. Wil actrice worden
  • Sjamrajev, Sorins rentmeester, ex-luitenant
  • Polina, vrouw van de rentmeester
  • Masja, dochter van Polina en Shamrajev
  • Dorn, de dokter
  • Medwedjenko, een schoolmeester
  • Jakow, de huisknecht van Sorin

Het verhaal[bewerken]

Eerste bedrijf[bewerken]

De actrice Arkadina brengt de zomer met haar geliefde Trigorin door op het landgoed van haar broer Sorin. Haar zoon Konstantin heeft een experimenteel stuk geschreven dat wordt uitgevoerd door zijn buurmeisje Nina, op wie hij hartstochtelijk verliefd is. Nina wil dolgraag actrice worden en ze gebruikt de liefde van Konstantin om in contact te komen met beroemde schrijvers en acteurs. Het toneelstuk wordt volledig belachelijk gemaakt door Arkadina en Konstantin loopt zwaar beledigd weg.

Gedurende het eerste bedrijf worden de vele romantische verhoudingen duidelijk. Zo heeft Polina een verhouding met de dokter, is de schoolmeester verliefd op haar dochter Masja die weer verliefd is op Konstantin.

Tweede bedrijf[bewerken]

Het tweede bedrijf begint op een warme zomermiddag, enkele dagen na de uitvoering van het toneelstuk. Arkadina, Dorn en Masja zitten enigszins verveeld te lezen en te filosoferen. Later komen ook Nina en Sorin op. Arkadina wil naar Moskou vertrekken, maar rentmeester Sjamrajev weigert botweg de gevraagde paarden te geven. Er ontstaat een ruzie en iedereen loopt boos weg, alleen Nina blijft achter.

Dan komt Konstantin op met een afgeschoten meeuw en geeft die aan Nina. Nina reageert geschokt en verbaasd. Konstantin klaagt over de verkilling van Nina ten opzichte van hem en kondigt aan zichzelf te zullen doden op dezelfde manier als hij de meeuw heeft gedood. Dan komt Trigorin op en Konstantin vertrekt in een opwelling van jaloezie. Nina vraagt Trigorin naar het leven van een creatieve persoon en hij vertelt haar over zijn leven als schrijver. Dan ziet hij de dode meeuw liggen en dat inspireert hem tot een kort verhaal. “Er woonde aan een meer een jong meisje. Ze hield van het meer als een meeuw en ze is vrolijk en vrij als een meeuw. Maar op een dag kwam er een reiziger langs en omdat hij niets anders te doen had maakte hij haar kapot, net als deze meeuw hier.”. Dan komt Arkadina op en geeft aan dat ze besloten heeft te blijven.

Derde bedrijf[bewerken]

Het derde bedrijf speelt zich een week later af en Arkadina en Trigorin maken aanstalten te vertrekken naar Moskou. Sorin wil ook gaan maar wordt tegengehouden vanwege zijn slechte gezondheid. Ondertussen heeft Konstantin een mislukte zelfmoordpoging gedaan en loopt met een verband om zijn hoofd.

In een gesprek tussen Trigorin en Masja kondigt Masja aan te gaan trouwen met Medwedjenko om haar liefde voor Konstantin te verdrukken. Dan komt Nina op en vraagt Trigorin of ze actrice zou kunnen worden. Ze geeft hem een medaillon waarin een citaat uit een van zijn boeken staat: “Als je ooit mijn leven nodig hebt, kom dan en neem het.”.

Dan komen Arkadina en Sorin op. Er volgt een ruzie. Hij wil mee naar de stad en wil dat Arkadina aan Konstantin geld leent om een beter leven te beginnen. De gierige Arkadina weigert botweg.

Dan komt Konstantin op en vraagt zijn moeder een schoon verband om te doen. Er volgt opnieuw een ruzie. Konstantin beschuldigt Arkadina ervan dat ze armzalige stukken speelt en nooit iets voor een ander over heeft. Arkadina vindt Konstantin een nutteloze klaploper. Algauw wordt het echter weer bijgelegd. Dan komt Trigorin op en Konstantin gaat weg.

Trigorin verklaart tegenover Arkadina dat hij verliefd is geworden op Nina. Arkadina reageert gekwetst en beledigd. Nadat iedereen afscheid heeft genomen van elkaar blijven alleen Nina en Trigorin over. Nina heeft besloten om actrice te worden en ze spreken af elkaar in Moskou te zullen ontmoeten. Er volgt een gepassioneerde kus.

Vierde bedrijf[bewerken]

Tussen het derde en het vierde bedrijf verstrijken 2 jaren. Konstantin heeft enige kleine successen geboekt als schrijver en Masja is ongelukkig getrouwd met Medwedjenko.

Omdat de gezondheidstoestand van Sorin sterk achteruitgaat, keert Arkadina terug naar het landgoed. Sorin klaagt tegen de dokter dat hij graag een groter en meeslepender leven zou hebben gehad. Hij noemt zichzelf: “L’homme qui a voulu.”, de man die wilde.

Dan vertelt Konstantin over Nina. Ze is van huis weggelopen en heeft met Trigorin een verhouding gehad. Ze hadden een kind dat stierf en Trigorin ging terug naar Arkadina. De toneelcarrière van Nina mislukte en ze raakte gedesillusioneerd.

Bijna iedereen gaat bingo spelen, alleen Konstantin blijft aan zijn manuscripten werken. Als iedereen weggaat om te gaan eten blijft Konstantin zitten en Nina komt binnen. Ze vertelt verward over haar leven. Ze vereenzelvigt zich steeds weer met de meeuw die Konstantin heeft doodgeschoten, maar ontkent dat vervolgens weer. Konstantin smeekt haar om te blijven maar Nina luistert niet. Ze gaat weg en Konstantin blijft achter. Dan verscheurt hij zijn manuscripten en gaat af.

Als iedereen terugkomt klinkt er een schot. Konstantin heeft zichzelf doodgeschoten.

Externe links[bewerken]