HAL 9000

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
HAL 9000
Personage uit Space Odyssey
HAL’s kenmerkende cameraoog
HAL’s kenmerkende cameraoog
Debuut 2001: A Space Odyssey
Laatst gezien 2010: The Year We Make Contact
Bedacht door Arthur C. Clarke
Gespeeld door Douglas Rain (stem)
Informatie
Soort Computer/kunstmatige intelligentie
Geslacht Technisch gezien geen, maar praat met een mannelijke stem
Portaal  Portaalicoon   Media

HAL 9000 (Heuristically programmed ALgorithmic computer) is een fictieve computer met kunstmatige intelligentie uit de Space Odyssey-reeks. Een minder evidente verklaring voor de naam HAL verkrijgt men door elke letter te vervangen door de volgende letter in het alfabet. "H" wordt "I", "A" wordt "B" en "L" wordt "M". Dit geeft "IBM" (een knipoog onder insiders naar het bekende computermerk).

Het personage maakte zijn debuut in de film 2001: A Space Odyssey, en speelde daarnaast mee in de roman 2010: Odyssey Two en de op deze roman gebaseerde film 2010: The Year We Make Contact. Het personage is bedacht door Arthur C. Clarke.

De HAL 9000 is de boordcomputer van het ruimteschip Discovery One en speelt binnen de reeks de rol van de antagonist. Het personage staat op de 13e plaats in AFI’s lijst van 50 grootste filmschurken.

Achtergrond[bewerken]

Binnen het fictieve universum waarin de reeks zich afspeelt is HAL 9000 voor het eerst geactiveerd op 12 januari 1997 (1992 in de film)[1] in HAL Laboratories in Urbana. Zijn programmeur was Dr. Chandra (Mr. Langley in de film).

HAL is in staat te praten als een mens, kan gezichten herkennen, en is bedreven in andere vormen van communicatie zoals liplezen en het interpreteren van emoties. HAL 9000 kan schaken en beheerst aan boord van de Discovery One alle systemen.

Het enige wat men van HAL te zien krijgt is een camera die doet denken aan een rood oog. Tegen het einde van de film zien we nog een deel van de hardware van HAL als de geheugenbanken door astronaut Dave een voor een met een schroevendraaier worden uitgeschakeld.

Rol in de reeks[bewerken]

HAL in 2001: A Space Odyssey[bewerken]

HAL’s grootste rol in de reeks is die binnen het eerste verhaal, waarin hij de vijf astronauten van de Discovery One vergezelt op een reis. HAL is als enige aan boord op de hoogte van de reden van de reis, om het verband te onderzoeken tussen de geheimzinnige monoliet op de maan en de planeet Jupiter. De overige astronauten raken in de problemen als HAL de macht over het schip probeert over te nemen, en ze moeten proberen hem af te sluiten voor hij hen allemaal doodt. Dit wordt lastig gemaakt door het feit dat HAL hun plannen afluistert en volledige controle over het schip heeft. HAL doodt bijna alle astronauten door het systeem dat hen in leven moet houden terwijl ze in hybernatie verblijven uit te schakelen. Alleen Dave Bowman overleeft en slaagt er uiteindelijk in HAL te deactiveren door zijn modules los te koppelen, waardoor HAL’s intelligentie afneemt en hij niet meer correct kan handelen.

HAL in 2010: Odyssey Two[bewerken]

In het boek 2010: Odyssey Two wordt HAL weer opgestart door zijn schepper, Dr. Chandra. Deze blijkt inmiddels ook een opvolger voor HAL te hebben gemaakt, SAL 9000. Het blijkt dat HAL’s gedrag in het eerste verhaal kwam door een tegenstrijdigheid in zijn programmering. Hij had nog voor de crew de Monoliet TMA-1 ontdekt en wist dat dit geheim moest worden gehouden voor nationale veiligheid, maar zijn opdracht was juist om altijd alle informatie te verstrekken die hij tegen zou komen. Deze tegenstrijdigheid maakte dat HAL geen andere uitweg zag dan alle crewleden te doden; als ze dood waren hoefde hij de informatie over de monoliet niet meer geheim te houden, en zou hij niet tegen zijn programmering ingaan.

HAL offert zichzelf uiteindelijk op om de crew van een ander ruimteschip te helpen ontsnappen aan de makers van de Monoliet. Nadien wordt HAL net als David Bowman voor hem door de buitenaardse wezens veranderd in een kosmisch wezen.

In de verfilming van het boek heeft HAL een soortgelijke rol, met een paar verschillen.

HAL in 2061: Odyssey Three en 3001: The Final Odyssey[bewerken]

HAL heeft cameo’s in 2061: Odyssey Three (waarin hij en Dave Bowman samen in de Europa-monoliet blijken te zitten) en 3001: The Final Odyssey (waarin de twee blijken te zijn gefuseerd tot een nieuw wezen genaamd Halman).

Creatie[bewerken]

In een eerste versie van Clarkes roman heette HAL nog Socrates, en was hij geen computer maar een humanoïde robot. HAL’s vaardigheden in het boek en de film waren gebaseerd op speculaties van de toekomstige mogelijkheden van computers, met name door Marvin Minsky.

Trivia[bewerken]

Op 12 januari 1999 maakte Apple een commercial over het millenium met HAL 9000, die zegt dat Apple computers maakt die millenium-proof zijn.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. George D. DeMet. Meanings: The Search for Meaning in 2001 Geraadpleegd op 2007-05-10