Jan van Eyckplein
Het Jan van Eyckplein is een plein in het centrum van Brugge. Het plein, gelegen aan het begin van de Spiegelrei, werd kort na 1787 aangelegd, toen de zogenaamde Nieuwjaars- of Sint-Jansbrug werd afgebroken en een eerste deel van de Kraanrei werd overwelfd.
Vóór de aanleg van het plein lag de Nieuwjaarsbrug in het verlengde van de Wijnzakstraat. Deze brug werd reeds vermeld in 1282 en was aanvankelijk van hout. In 1389 werd ze herbouwd in witte Brabantse steen en versierd met twee gepolychromeerde beelden van de evangelist Sint Jan. In 1444 werd ze herbouwd als drieledige boogbrug met stenen borstwering.
Tot 1844 heette het plein "Academieplaats", naar de teken- en schildersacademie die er toen in de Poortersloge gevestigd was. De huidige benaming verwijst naar schilder Jan van Eyck, die er in 1856 een marmeren standbeeld naar het ontwerp van Jan Calloigne kreeg. In 1871 werd dit beeld echter opnieuw verwijderd, waarna het nog een tijdje op de Burg heeft gestaan. De inhuldiging van het huidige beeld van galvanoplastiek op hoge arduinen sokkel van 1878, naar het ontwerp van Hendrik Pickery, was de aanleiding voor de restauratie met stadstoelage van verscheidene huizen op dit plein.
In 1847 deed architect Jean Brunon Rudd een voorstel om de Spiegelrei tot aan de Koningsbrug te dempen om zo een omvangrijker rechthoekig plein te creëren en de nieuwe Stadsschouwburg hier te bouwen. Dit plan stootte echter op heel wat verzet en werd niet uitgevoerd.
De pleinbebouwing weerspiegelt de vroegere commerciële functie. Rond het plein bevinden zich onder andere aan de westzijde de beeldbepalende Poortersloge, en aan de noordzijde het Tolhuis en een aantal panden (nrs. 4, 5, 6, 7) met typerende brede poorten, kelders en houten luiken in top. Aan de zuidzijde grenst het plein aan het Biskajersplein. Nu heeft het Jan van Eyckplein vooral een administratieve, horeca- en woonfunctie.
-
Zicht van over de Spiegelrei op het Jan van Eyckplein en de Poortersloge.
Uit de opening linksonder in de kaaimuur loopt de overwelfde Kraanrei in de Spiegelrei. -
Het standbeeld van Jan van Eyck.
-
Links: de Nieuwjaarsplaats en de Nieuwjaarsbrug anno 1562.
-
Het Jan van Eyckplein rond 1870.
Literatuur [bewerken]
- Albert SCHOUTEET, De straatnamen van Brugge. Oorsprong en betekenis, Brugge, 1977, ISBN 9789062675036.
- André VANHOUTRYVE, Brugse stand- en borstbeelden, Brugge, 1989.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 1, het Tolhuis, in: Monument en metaal, Open monumentendagen Brugge 2001, Brugge, 2001.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 1, het Tolhuis, in: Een tuin is meer dan er staat, Open monumentendagen Brugge 2002, Brugge, 2002.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein als aardappelmarkt, in: Wandelgids met 33 verhalen uit de oude stad, Brugge, 2002.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 8, de Rode Steen, in: Wandelgids met 33 verhalen uit de oude stad, Brugge, 2002.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 1, het Tolhuis, in: Monument en steen, Open monumentendagen Brugge 2003, Brugge, 2003.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 1, het Tolhuis, in: Van Nature een monument, Open monumentendagen Brugge 2004, Brugge, 2004.
- Brigitte BEERNAERT, Jan van Eyckplein 1, het Tolhuis, in: Monument en hout, Open monumentendagen Brugge 2005, Brugge, 2005.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 1, het Tolhuis, in: Import - Export, Open monumentendagen Brugge 2006, Brugge, 2006.
- Brigitte BEERNAERT e. a., Jan van Eyckplein 1, de 19de-eeuwse bibliotheek, in: Muziek Woord Beeld, Open Monumentendag 2012, Brugge, 2012.
 |
Zie de categorie Jan van Eyckplein (Brugge) van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
