Koolstof-stikstofcyclus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koolstof-stikstofcyclus

De koolstof-stikstofcyclus (ook aangeduid als CNO-cyclus) is één van de twee fusiereacties in sterren waarbij waterstof in helium wordt omgezet. Deze reactie is de belangrijkste vorm van energieproductie in sterren met een temperatuur in de kern van meer dan 18 miljoen Kelvin. Bij lichtere en minder hete sterren zoals de zon zorgt de proton-protoncyclus voor de energieproductie.

De koolstof-stikstofcyclus is een serie van nucleaire reacties waarbij uiteindelijk een heliumkern (4He) wordt gevormd uit oorspronkelijk vier protonen. De koolstof gedraagt zich als katalysator omdat de cyclus begint en eindigt met een koolstofkern.

12C + 1H 13N + γ
13N 13C + e+ + νe
13C + 1H 14N + γ
14N + 1H 15O + γ
15O 15N + e+ + νe
15N + 1H 12C + 4He

De cyclus werd beschreven door Hans Albrecht Bethe, die hiervoor in 1967 de Nobelprijs kreeg.

Stikstof-zuurstofcyclus[bewerken]

Bij de als laatste genoemde reactie kan ook een zuurstof-16-kern ontstaan. Dan ontstaat de stikstof-zuurstofvariant van de cyclus (ook wel de NO-cyclus genoemd):

15N + 1H 16O + γ
16O + 1H 17F + γ
17F 17O + e+ + νe
17O + 1H 14N + 4He

Zuurstof-fluorcyclus[bewerken]

Bij de laatst genoemde reactie kan ook een fluor-18-kern ontstaan. Dan ontstaat de zuurstof-fluorvariant van de cyclus (ook wel de OF-cyclus genoemd):

17O + 1H 18F + γ
18F + e 18O + νe
18O + 1H 19F + γ
19F + 1H 16O + 4He

Zie ook[bewerken]