Marifoon

De klassieke marifoon:
de Sailor RT144

De marifoon (maritieme telefoon) is, anders dan zijn naam doet vermoeden, geen telefoon maar een zendontvanger.

De marifoon is bedoeld voor gebruik in de maritieme communicatie en in het nautische berichtenverkeer over korte afstand. Het apparaat kan zenden en ontvangen in de VHF-band. De plaatsing en bediening van een marifoon is aan wettelijke regels gebonden. De marifoon is een belangrijk communicatiemiddel aan boord. Op de grote rivieren zoals: de Waal, de Rijn, de Noord enz. hebben grotere schepen de verplichting om minimaal twee marifoons aan boord te gebruiken: één voor het onderling verkeer en één voor het blokkanaal.

Steeds meer sluis- en brugwachters verwachten dat op de marifoon wordt uitgeluisterd. Ook bij het zoeken naar ligplaatsen in een (jacht)haven is de marifoon een handig hulpmiddel. De belangrijkste functie blijft echter de communicatie in het nood-, spoed- en veiligheidsverkeer.

Zie ook ATIS voor het gebruik van de marifoon op de binnenwateren.

Voor het gebruik van een marifoon is een certificaat vereist. Een aspirant gebruiker kan dit certificaat behalen door een examen af te leggen. Tegenwoordig mag men in Nederland ook een maritieme VHF-portofoon (Very High Frequency) in de pleziervaart gebruiken in plaats van een marifoon..

Regelgeving

De regelgeving rond marifonie in Nederland is met name gebaseerd op twee internationale verdragen; het Solas-verdrag en de Bazel-overeenkomst. In 2008 zal de vergunningplicht voor VHF-installaties worden afgeschaft en vervangen door de verplichting éénmalig te registreren. Dan krijgt de gebruiker naast een radioroepnaam ook een MMSI-nummer.

In het verleden mochten draagbare marifoons (portofoons, ingesteld op maritieme frequenties) alleen aanvullend gebruikt worden aan boord van schepen. Thans is het ook toegestaan uitsluitend een draagbare marifoon aan boord te hebben.

Solasverdrag

Het Solasverdrag regelt o.a. het gebruik van radioapparatuur op schepen op zee, zeehavens en waterwegen daartussen. Het verdrag kent een aantal regels en kanaaltoewijzingen die wereldwijd dezelfde zijn. Zo is het gebruik van kanaal 16 voor nood-, spoed- en veiligheidsverkeer en DSC geregeld in dit verdrag.

Bazelovereenkomst

De Bazelovereenkomst is een verdrag voor het gebruik van marifoon op schepen op Europese binnenwateren. Uit dit verdrag komen o.a. de ATIS-verplichting, het gebruik van kanaal 10 als oproepkanaal op de binnenwateren en verplichte vermogensreductie voort.

Bedieningscertificaten

• Basiscertificaat: Voor het gebruik van een marifoon in de binnenvaartmodus. Op veel kanalen kan alleen met een laag zendvermogen worden gezonden.

• Marcom-B: Voor het gebruik van een binnenvaart- dan wel zeevaartmarifoon, daarnaast ook voor EPIRB, SART en Inmarsat-apparatuur.

• SRC (Short Range Certificate): Dezelfde apparatuur als Marcom-B, echter niet toegestaan op schepen die deze GMDSS apparatuur verplicht moeten monteren. Deze zogeheten "Compulsory Fit" schepen hebben meer dan 12 passagiers aan boord, of meten meer dan 300 BRT. Het SRC richt zich dus meer op de watersporter en de kleine beroepsvaart maar wordt niet door een Nederlandse instantie afgegeven. Wel kan het examen via een U-bochtconstructie bij een officiële Belgische, Nederlandse of Britse vaarschool behaald worden, en is dan gewoon geldig zoals beschreven.

• Marcom-A: Alle maritieme zendapparatuur, dus ook MF en HF en is verplicht voor alle officieren op Nederlandse schepen die onder klasse varen op zee.

Marifoonalfabet

Bij het marifoonverkeer dient het Navospellingsalfabet te worden gebruikt.

Blokgebied

Bord voor de scheepvaart met het lokale VHF-kanaal

Op grote vaarwegen dient in bepaalde gebieden de communicatie plaats te vinden op aangewezen marifoonkanalen. Zo'n gebied heet een blokgebied. Dat wordt ter plaatse aangegeven met borden, waarop het te gebruiken blokkanaal wordt aangegeven. Zie het voorbeeld hiernaast.

Openbaar verkeer

Voor de opkomst van mobiele telefonie had bijna elk zeevarend land ook een kuststation voor openbare telefonie via de marifoon. Hierbij konden schepen die binnen het bereik van zo'n kuststation (of hulpzender bediend vanuit een kuststation) waren door tussenkomst van een operator of radiotelefonist een telefoongesprek voeren over het vaste telefoonnet. In Nederland werden deze diensten verzorgd door Scheveningen Radio van de toenmalige PTT.
In enkele landen, zoals bijvoorbeeld Engeland, is er nog een systeem gebruikt waarbij je met speciale hulpapparatuur automatisch een telefoongesprek kon initiëren; dus zonder tussenkomst van een operator. Maar ook deze systemen konden niet concurreren met de gsm netwerken (op binnenwateren en vlak voor de kust) en Satellietcommunicatie (verder uit de kust).

Oostende Radio in België is één van de weinige nog bestaande grote kuststations die nog operationeel zijn. Vooral schepen uit minder ontwikkelde landen die contact moeten opnemen met -bijvoorbeeld- de rederij maken nog gebruik van dit station. Door de centrale ligging kan het kuststation bereikbaar zijn vanuit Noord-Frankrijk, Zuidoost-Engeland, zuidelijk Nederland en natuurlijk België.

Portofoons

Portofoons zijn primair toegestaan voor noodsituaties (SOLAS) en intership verkeer. Op binnenwateren moet ATIS gebruikt worden en is de RAINWAT van toepassing. Voor communicatie tussen personen die zich op hetzelfde schip bevinden (intrashipcommunicatie) mogen alleen de kanalen 15 en 17 gebruikt worden. (Dit geldt voor marifoon en portofoon.) Sinds kort (ca. 2008) is er een categorie portofoons opgenomen die ook op andere kanalen kan worden gebruikt binnen de regelgeving van Nederland en België. Portofoons op de binnenwateren mogen alleen gebruikt worden voor communicatie op kanaal 15 en 17 tussen personen die zich op hetzelfde schip bevinden. Omdat de portofoon alleen gebruikt mag worden op kanaal 15 en 17 zal er dus een marifoon voor de overige communicatie aan boord moeten zijn, wil men op andere kanalen communiceren. Een voorbeeld van intrashipcommunicatie is communicatie tussen de stuurman (marifoon in stuurhut) en de matroos voor op het schip (portofoon) bij aanlegmanoeuvres in sluizen.

De meeste in de handel verkrijgbare portofoons voldoen echter aan de stricte eisen van de Baselovereenkomst (2000). Kleine schepen (meestal pleziervaartschepen) mogen geen gebruik maken van intrashipcommunicatie (kanaal 15 en 17). Dit is niet nodig omdat de afstand tussen stuurman en 'matroos' klein is en makkelijk te overbruggen met de stem. Het verbod dient om de beschikbaarheid van de kanalen 15 en 17 voor de grote schepen, die afhankelijk zijn van deze communicatie (zoals lange binnenschepen,) zo hoog mogelijk te houden en zo veilig kunnen werken.

Enkele jaren geleden heeft Agentschap Telecom internationaal voorgesteld om de internationale regels te versoepelen zodat pleziervaart een portofoon met alle kanalen (15 en 17 uitgezonderd) aan boord kon nemen. Het doel was om het mogelijk te maken dat pleziervaart zonder motor of accu ook over radiocommunicatie kan beschikken tijdens nood- en spoedgevallen en voor efficiënter laten verlopen van brug en sluisbewegingen. Nederland heeft hier vanwege de vele pleziervaart op de veelal open wateren en de vele bruggen en sluizen veel behoefte aan. De andere Rijn- en Donaulanden zagen echter niets in het voorstel. Zij gaven wel aan dat zij geen problemen hadden als Nederland dit binnen haar eigen wateren wel zou toelaten. Maar tegen het aan boord hebben van een portofoon op een pleziervaartuig in hun land zal door hen opgetreden worden.

Marifoonfrequenties

Kanaal #	Frequentie "A" (MHz)	Frequentie "B" (MHz)	Omschrijving
0	156.000	160.600
1	156.050	160.650
2	156.100	160.700
3	156.150	160.750
4	156.200	160.800
5	156.250	160.850
6	156.300	160.900
7	156.350	160.950
8	156.400	161.000
9	156.450	161.050
10	156.500	161.100
11	156.550	161.150
12	156.600	161.200
13	156.650	161.250
14	156.700	161.300
15	156.750	161.350
16	156.800	161.400	Internationaal oproepkanaal Ⓐ
17	156.850	161.450
18	156.900	161.500
19	156.950	161.550
20	157.000	161.600
21	157.050	161.650
22	157.100	161.700
23	157.150	161.750
24	157.200	161.800
25	157.250	161.850
26	157.300	161.900
27	157.350	161.950
28	157.400	162.000
60	156.025	160.625
61	156.075	160.675
62	156.125	160.725
63	156.175	160.775
64	156.225	160.825
65	156.275	160.875
66	156.325	160.925
67	156.375	160.975
68	156.425	161.275
69	156.475	161.075
70	156.525	161.125	DSC - Digitale selectieve oproep Ⓐ
71	156.575	161.175
72	156.625	161.225
73	156.675	161.275
74	156.725	161.325
75	156.775	161.375
76	156.825	161.425
77	156.875	161.475
78	156.925	161.525
79	156.975	161.575
80	157.025	161.625
81	157.075	161.675
82	157.125	161.725
83	157.175	161.775
84	157.225	161.825
85	157.275	161.875
86	157.325	161.925
87	157.375	161.975	Automatisch identificatiesysteem Ⓑ
88	157.425	162.025	Automatisch identificatiesysteem Ⓑ

Cursusboek Marifonie

Een cursusboek voor het gebruik van de marifoon is in aanbouw op Wikibooks [1].

Externe link

Agentschap Telecom van het Ministerie van Economische Zaken

Baselovereenkomst (RAINWAT)