Pietjesbak

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Pietjesbak of Pitjesbak is een oud Vlaams dobbelspel met drie dobbelstenen voor twee tot acht spelers. Een pietjesbak is een achthoekige, houten speelbak met een diameter van ongeveer 38 centimeter waarvan de binnenkant bekleed is met vilt.[1] Van dit spel, dat vaak in cafés gespeeld werd, bestaan vele varianten. Het woord Pitjesbak zou verwijzen naar de ogen die op de teerlingen staan.De gelijkenis met pitten van vruchten (ook pitjes genoemd) is hier een mogelijke uitleg voor.

Spelverloop[bewerken]

Elke speler zet hetzelfde aantal krijtstreepjes op zijn kant van de pietjesbak, bijvoorbeeld negen. Iedereen gooit één dobbelsteen om te bepalen wie er begint. Bij een ex aequo wordt er nogmaals gegooid.

De eerste speler gooit drie dobbelstenen. Na de eerste worp mag hij stoppen (= met stoef) of nog één of twee keer gooien met de drie stenen. De waarde van zijn laatste worp wordt onthouden. De andere spelers hebben slechts hetzelfde aantal pogingen als dat de beginner gooide. Dus de andere spelers hebben maximaal drie pogingen. Wie de hoogste worp gegooid heeft mag één, twee of drie streepjes uitwissen.

Dit is de waarde van één dobbelsteen:

  • 1 oog = 100 punten
  • 6 ogen = 60 punten
  • 5, 4, 3, 2 ogen = 5, 4, 3, 2 punten

Dit is de totale waarde van de drie dobbelstenen, gerangschikt van hoog naar laag:

  • Drie apen,azen: 1,1,1.
  • soixante-neuf: 6,5,4.
  • Zand: driemaal dezelfde waarde. 5,5,5 is beter dan 4,4,4 enz.
  • Andere: som van de drie dobbelstenen, vb. 1,4,3 is 107. Hoe hoger de som, hoe beter.
  • Zeven: 2,2,3. Dit is de laagst mogelijke worp.

De hoogste worp wint. Na een ex aequo wordt er nogmaals gegooid met één dobbelsteen - zes is dan het hoogste. De winnaar mag een streepje uitwissen. Als hij zand gegooid heeft, mag hij twee streepjes uitwissen; na een soixante-neuf drie. Als iemand met "stoef" wint mag hij twee streepjes wegschrijven, verliest hij dan moet hij er twee bijschrijven. Als iemand drie apen gooit, wint hij het spel op slag, dit op voorwaarde dat hij daarvoor al minstens één streepje uitgewist had. Zo niet is hij direct uitgeschakeld in het spel. Bij een zeven moeten alle spelers een streepje bijschrijven.(= Variant)

Wie als eerste al zijn streepjes uitgewist heeft, wint het spel.

Variant: Azen jagen

Hier tellen alleen de geworpen apen, azen als punt. Wie de derde aas of aap gooit, bestelt een consumptie aan de toog. Wie de zesde aas,aap gooit mag proeven van de bestelling. Als de negende aas,aap valt beginnen de andere spelers de dobbelstenen te gooien zo snel ze kunnen,de gooier ervan moet de bestelling opdrinken voor de volgende aas,aap valt, Wanneer hij hierin lukt moet de besteller de consumptie betalen, als het hem niet lukt moet hijzelf de bestelling betalen. Aandachtspunten vooraf zijn de aard van de bestellingen . Hoeveelheid en alcoholgehalte zijn zeer belangrijk. Want als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan!

Kansen[bewerken]

Onderstaande tabel bevat de kans om beter te gooien dan een combinatie in functie van het aantal worpen.

Combinatie 1 worp 2 worpen 3 worpen
7 98,61 99,98 100,00
8 95,83 99,83 99,99
9 91,67 99,31 99,94
10 86,11 98,07 99,73
11 80,56 96,22 99,26
12 76,39 94,43 98,68
13 73,61 93,04 98,16
14 72,22 92,28 97,86
64 70,83 91,49 97,52
65 68,06 89,80 96,74
66 63,89 86,96 95,29
67 58,33 82,64 92,77
68 54,17 78,99 90,37
70 52,78 77,70 89,47
104 51,39 76,37 88,51
105 48,61 73,59 86,43
106 44,44 69,14 82,85
107 38,89 62,65 77,18
108 34,72 57,39 72,18
109 31,94 53,68 68,48
110 30,56 51,77 66,51
122 29,17 49,83 64,46
123 27,78 47,84 62,33
124 26,39 45,81 60,11
125 25,00 43,75 57,81
162 22,22 39,51 52,95
163 19,44 35,11 47,73
164 16,67 30,56 42,13
165 13,89 25,85 36,15
202 12,50 23,44 33,01
203 11,11 20,99 29,77
204 9,72 18,50 26,42
205 8,33 15,97 22,97
220 6,94 13,41 19,42
260 5,56 10,80 15,76
zand-2 5,09 9,93 14,51
zand-3 4,63 9,04 13,26
zand-4 4,17 8,16 11,99
zand-5 3,70 7,27 10,70
zand-6 3,24 6,38 9,41
69 0,46 0,92 1,38
3 apen 0,46 0,92 1,38
Bronnen, noten en/of referenties