Stadsdichter

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een stadsdichter of dorpsdichter is een dichter die door het bestuur van een gemeente wordt aangesteld om, meestal gedurende een in de tijd beperkte periode, gedichten te schrijven over die stad en gebeurtenissen die er plaatsvinden. Deze functie ontstond vanaf 2001 naar het voorbeeld van de in 2000 benoemde Dichter des Vaderlands.

Algemeen[bewerken]

Er zijn uiteenlopende redenen waarom een stads- of dorpsdichter wordt aangesteld. Hij wordt in de meeste gevallen geacht:

  • gedichten te schrijven die kunnen worden voorgedragen bij officiële gebeurtenissen in de gemeente, zoals huldigingen, manifestaties en openingen,
  • gedichten te schrijven waarin actueel nieuws in de gemeente op een ludieke, kritische of vervreemdende wijze wordt belicht,
  • deze gedichten voor te dragen tijdens officiële gebeurtenissen en/of te publiceren in periodieken die voor de inwoners van de gemeente toegankelijk zijn,
  • op enigerlei wijze bij te dragen aan de aandacht voor poëzie van de gemeentelijke bevolking,
  • gedichten te schrijven en voor te dragen bij uitvaarten van gemeentewege.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste stad met een stadsdichter was Venlo, waar op 1 januari 1993 Emma Crebolder voor de periode van een jaar als stadsdichter werd aangesteld. Ze werd opgevolgd door achtereenvolgens Koos van de Kerkhof, Frans Pollux, Daan Doesborgh, Herman Verweij en Noor Roelofs.

Acht jaar en twee maanden later volgde de tweede stad, Dordrecht. Daar werd op 3 maart 2001, twee dagen na zijn 75e verjaardag, Jan Eijkelboom als officieel stadsdichter door het College van B & W benoemd. Hem werd tevens gevraagd een adviserende rol te spelen in het opzetten van het gemeentelijke letterenbeleid. Eijkelboom werd voor het leven aangesteld. Hij overleed op 27 februari 2008. 3 oktober 2009 werd Marieke van Leeuwen uit vier kandidaten gekozen als de nieuwe stadsdichter. Zij is acteur, regisseur en dichter en heeft een eigen vestzaktheater Theater 450 aan de Voorstraat te Dordrecht.

In Beverwijk koos de stichting Kunst & Cultuur op 15 november 2001 Janet Kleiberg tot stadsdichter voor de termijn van een jaar. Beverwijk houdt sindsdien jaarlijks een stadsdichtersverkiezing.

Na Beverwijk volgde Groningen, waar Bart FM Droog op 31 januari 2002 tijdens de poëziemarathon ter ere van de Gedichtendag in een afgeladen Huize Maas door het College van B & W voor een termijn van twee jaar tot stadsdichter werd gebombardeerd. Zijn periode werd verlengd met een extra jaar. Hij werd in 2005 opgevolgd door Ronald Ohlsen, vervolgens in 2007 door Rense Sinkgraven, in 2009 volgde Anneke Claus en in 2011 Stefan Nieuwenhuis. Sinds 31 januari 2013 is Joost Oomen de Groninger stadsdichter.

In 2003 volgden Middelburg met Chawwa Wijnberg voor twee jaar, Antwerpen met Tom Lanoye voor twee jaar, Gent met Roel Richelieu Van Londersele voor een jaar, Gouda met Inez Meter voor een jaar en Tilburg met Jace van der Ven voor twee jaar. Al deze stadsdichters hebben inmiddels opvolgers gekregen.

In 2005 hadden maar liefst 23 steden in Nederland en Vlaanderen een stadsdichter.[1] In 2006 gaat het stadsdichterschap bij het grote publiek tot de verbeelding spreken. Het krijgt op allerlei manieren navolging in de vorm van (al dan niet zelfbenoemde) wijkdichters, stadsdeeldichters (Amsterdam) en waterdichters (waterschap Zuiderzeeland).

In januari 2007 benoemden Enschede en Rotterdam stadsdichters, respectievelijk in de persoon van Lidwiene Vermeij en het collectief de Woorddansers. De gemeente Zaanstad benoemde in hetzelfde jaar Hans Kuyper voor twee jaar, een aanstelling die in 2009 met nog eens twee jaar werd verlengd. Vervolgens werd Bas Husslage de Zaanse stadsdichter, om in 2013 opgevolgd te worden door het Zaanse Dichtersgilde bestaande uit Mandy Pijl en Kees-Jan Sierhuis. In april 2007 volgde Den Haag, met een presentatie op KoninginneNach van stadsdichter Harry Zevenbergen. Met ingang van 2007 benoemt Galmaarden jaarlijks een dorpsdichter: Roland Bourgoignie in 2007, Albert Schrever in 2008, Jan Heyvaert in 2009, Rik Wouters in 2010 en Marleen De Smet in 2011. Galmaarden stelt na afloop van de dorpsdichtersperiode één gedicht van elke dichter permanent tentoon in het openbare domein.[2]

Op 2 januari 2008 werd Mart Brok tot stadsdichter van Coevorden benoemd door dichter des Vaderlands Driek van Wissen in aanwezigheid van Jean Pierre Rawie. Op 29 januari 2008 werd Ton Luijten door een jury voor twee jaar gekozen tot stadsdichter van de gemeente Zutphen als opvolger van Hanz Mirck. Op 29 januari 2008 was het vervolgens tijd voor benoeming van de eerste stadsdichter van Velsen, Joris Brussel.

Op 5 februari 2009 werd Ingmar Heytze door de gemeenteraad tot eerste stadsdichter van Utrecht benoemd.

Op 5 mei 2010 werd Najiba Abdelaoui Stadsdichter van Woerden door het winnen van de daarvoor uitgeschreven wedstrijd. Zij volgde daarmee, voor een periode van drie jaar, de officieuze stadsdichter Gert van Spanje op, die in 2009 was overleden. Op 30 maart 2013 volgde Marco van der Bij haar op voor een periode van drie jaar.

In januari 2011 werd Wim Daniëls door de Helmondse gemeenteraad benoemd tot stadsdichter van Helmond, als opvolger van de eerste Helmondse stadsdichter, Bert Kuijpers. (In mei 2011 verscheen van Wim Daniëls de stadsdichtersbundel 'Helmond'.) In maart 2011 is Hans Lambrechts benoemd tot eerste stadsdichter van de gemeente Elburg. In juni 2011 is Inge Boulonois voor een periode van twee jaar tot stadsdichter van Heerhugowaard benoemd; zij volgde Hans Boomsma op. In oktober 2011 besloot de gemeenteraad van Tiel Sven Ariaans voor een periode van twee jaar als stadsdichter te installeren.

In oktober 2011 is Esther Porcelijn benoemd tot stadsdichter van Tilburg.

Op 20 januari 2012 is Lizzy Koppe-van Pelt door burgemeester Petter benoemd tot stadsdichter van Woudrichem.

Op 1 juli 2013 is Marcel P. Vaandrager aangesteld door burgemeester Carla Breuer als dorpsdichter van de Gemeente Werkendam ( dit zijn de dorpen Werkendam, Sleeuwijk, Nieuwendijk, Hank en Dussen).

Op 8 oktober 2013 werd Corie Grootendorst de nieuwe polderdichter in de Zuid Hollandse Krimpenerwaard. Zij werd voor 2014 - 2015 benoemd door kunstenaars vereniging De Krimpener Kunstwaard. Ze is de opvolger van Cindy Snoeck.

In Vlaanderen heeft men stads- of dorpsdichters te Antwerpen, Bornem, Brussel, Damme, Deinze, Diest, Doel, Galmaarden, Gent, Halle, Ninove en Opwijk.

Literatuur[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties