Steen, papier, schaar

Elk van de drie handgebaren (van links naar rechts: steen, papier en schaar) verslaat een van de andere gebaren.

Steen, papier, schaar (ook "blad, steen, schaar" of "schaar, steen, papier") is een wijdverbreid nulsomspel dat met de hand gespeeld wordt.

De drie delen van de naam worden in verschillende volgorden genoemd: "schaar, steen, papier" komt ook voor. Soms wordt "blad" gezegd in plaats van "papier".

Het spel wordt vaak gebruikt om te loten. Het voordeel hierbij is dat er geen derde element nodig is (zoals bij het raden van een getal), en geen materiaal zoals bij kop of munt en een dobbelsteen rollen.

Regels

De twee spelers tellen af en steken tegelijk zonder aarzeling de hand uit in de vorm van:

• een vuist (steen), die wint van twee gespreide vingers (de steen maakt de schaar bot);
• een vlakke hand (papier), die wint van een vuist (de steen wordt in papier verpakt);
• twee gespreide vingers (schaar), die wint van een vlakke hand (de schaar verknipt het papier).

Het spel wordt doorgaans een afgesproken oneven (zodat er geen gelijkspel uit de bus kan komen) aantal keren gespeeld en de winnaar is degene die het best heeft geraden.

Geluk of tactiek?

Steen, papier, schaar wordt meestal gezien als een geluksspel, daar je niet zeker weet wat degene zal kiezen. Er zijn echter wel tactieken waar men gebruik van kan maken. Veel onervaren spelers (voornamelijk mannen) kiezen steen als eerste zet. Waarschijnlijk komt dit omdat steen er sterk uit ziet, en het straalt kracht uit. Men zou tegen onervaren mannen dus moeten beginnen met papier. Onervaren vrouwen kiezen na het uitleggen van het spel voornamelijk schaar, dit komt waarschijnlijk door het uitspreken van het woord voor het keuzemoment. Tegen ervaren spelers kan men het beste beginnen met schaar, omdat deze waarschijnlijk schaar of papier zal kiezen (omdat steen te makkelijk zou zijn). De speler heeft dan dus minimaal een gelijkspel. Ook kun je onervaren spelers manipuleren door van tevoren bijvoorbeeld extreem veel de schaar uit te beelden, zodat hij die zal nemen. De speler moet dan uiteraard de steen kiezen.

Soeten

In Nederlands-Indië bestond een iets andere versie. Dit werd soeten genoemd:

• Duim (olifant) wint van wijsvinger (de olifant vertrapt de mens);
• Wijsvinger (mens) wint van pink (de mens vertrapt de mier);
• Pink (mier) wint van duim (de olifant is machteloos tegen mieren in zijn slurf).