Stopontspoorblok

Een stopontspoorblok bij de Duitse spoorwegen

Een stopontspoorblok is een mechanische beveiligingsinrichting op de spoorweg die moet voorkomen dat losse wagens (meestal goederenwagens) onbedoeld van een zijspoor op de hoofdbaan belanden.

Het is een blok dat over een van de rails wordt geklapt, zoals in de afbeelding hiernaast. Wagens die hier onbedoeld tegenaan rollen, worden tegengehouden. Bij een hogere snelheid zullen ze ontsporen, wat altijd minder ernstig is dan een ongeval op het hoofdspoor.

Een stopontspoorblok is meestal gekoppeld aan de seinen en wissels. Het sein op het hoofdspoor kan pas veilig worden gezet als het stopontspoorblok in positie is.

Ontspoorwissel

Ontspoorwissel op station Alkmaar (Nederland), in de stand waarbij een van de waarnemer af bewegende trein zal ontsporen.

Een constructie met hetzelfde doel is een ontspoorwissel. Dat is een gewoon wissel, maar het is niet met een aftakkend spoor verbonden. Een ontspoorwissel bestaat soms alleen uit wisseltongen - zelfs het puntstuk kan ontbreken. Een wagen die op een ontspoorwissel belandt, rolt van het spoor af.

Veiligheidskopspoor

Een ontspoorwissel is een minimale constructie. Een wagen kan erop ontsporen, wat natuurlijk enige schade en ongerief veroorzaakt. Daarom wordt vaak ook een volledig wissel gebruikt met een kopspoortje dat eindigt in een stootblok. Het spoortje is vaak zo kort dat het niet praktisch bruikbaar is - het dient alleen als veiligheidsmaatregel. Rolt een wagen met matige snelheid op het veilgheidskopspoor, dan is er geen schade.